Danıştay 12. Daire E.2024/3726 K.2024/4411

Dava konusu istem: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında iş başmüfettişi olarak görev yapan davacının, 15/08/2022 tarihli talebine istinaden 19/09/2022 tarihinden geçerli olmak üzere emekliye sevk edilmesine ilişkin 06/09/2022 onay tarihli işlem ile emeklilik işleminin iptal edilmesi için yaptığı 19/09/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; isteği üzerine alınan makam onayı ile emekliye ayrılması uygun görülen davacının, emekli olmak istediği tarihten önce -bu tarih de dahil olmak üzere- bu talebinden vazgeçmesinin mümkün olduğu, davalı idarece, davacının emekli olmak istediği 19/09/2022 tarihinde yapmış olduğu emeklilikten vazgeçme talebinin işleme konularak, emeklilik onayının geri alınması gerektiği halde, aksi yönde tesis olunan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının, davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlem sürecinin tamamıyla davacının istek ve iradesi üzerine gerçekleştirildiği, 06/09/2022 tarihli emekliye sevk onayı alındıktan sonra, davacının 19/09/2022 tarihli dilekçeyle emeklilik isteminden vazgeçme talebinde bulunduğu, 5434 sayılı Kanun’un Ek 26. maddesine göre, emekliye sevk onayı alındıktan sonra, emeklilik isteminden vazgeçilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Emekliye ayrılma talebinde bulunmuş ise de, yasal hakkını kullanarak emekli olmak istediği tarihten önce emekli olma talebinden vazgeçtiği, emekliye sevk onayının emekli olmak istediği tarihinden önce ve yıllık iznini kullandığı bir dönemde alındığı ve bu onayın kendisine usulüne uygun bir biçimde tebliğ edilmediği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında iş başmüfettişi olarak görev yapan davacının, 15/08/2022 tarihli dilekçe ile 19/09/2022 tarihinden geçerli olmak üzere emekliye ayrılma talebinde bulunması üzerine, davalı idare tarafından 06/09/2020 tarihinde Bakan Yardımcısı oluruyla emekliye sevk onayı alınmıştır. Davacı, bu defa 19/09/2022 tarihli dilekçe ile emekliye ayrılma isteminden vazgeçtiğini belirterek emeklilik işlemlerinin durdurulması talebinde bulunmuş ise de; bu istem, emekliye sevk onayı alındığı gerekçesiyle, 21/09/2022 tarihli işlemle reddedilmiştir. Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Emeklilik" başlıklı 19. maddesinde, "Devlet memurlarının, özel kanunlarında yazılı belirli şartlar içinde, emeklilik hakları vardır." düzenlemesi yer almıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 4. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun mülga 39. maddesinde, "Emekli aylığı aşağıdaki hallerde bağlanır: ...b) 25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını dolduranların istekleri üzerine, ..." ve Ek 26. maddesinde de; "5434 sayılı Kanun ve ona ek kanunlara göre Sandıkla ilgilendirilenlerin emeklilik işlemleri; ... b) İstek üzerine veya yaş haddi veya malullük (adi ve vazife malullüğü) hallerinde, iştirakçinin mensup olduğu kurumun en yüksek amirinin, ... onayı ile tekemmül eder..." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 26. maddesinde, istek üzerine emekliye sevk işlemlerinin, iştirakçinin mensup olduğu kurumun en yüksek amirinin onayı ile tekemmül edeceği belirtilmiştir.

5434 sayılı Kanun'da emekliye sevk işlemi; yaş haddi, sicil, disiplin ve re'sen emeklilik gibi ayrışık hükümler hariç olmak üzere, esas itibarıyla kamu görevlisinin iradesine bağlanmış olup; bu nitelikleri itibarıyla istek üzerine tesis edilen emekliye sevk işleminin, yasal koşullar oluşmadığı sürece idare tarafından geri alınması mümkün olmadığı gibi, emekliye sevk onayı tesis edildikten sonra ilgililerin isteği üzerine de geri alınması mümkün bulunmamaktadır. Bu kuralın tek istisnası ise, ilgililerin emeklilik talebinde bulunurken iradelerinin fesada uğratılmış olmasıdır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının 15/08/2022 tarihli dilekçe ile 19/09/2022 tarihinden geçerli olmak üzere emekliye ayrılma talebinde bulunması üzerine, davalı idare tarafından 06/09/2022 tarihinde Bakan Yardımcısı oluruyla emekliye sevk onayı alındığı; davacının ise emekliye sevk onayı alındıktan sonra 19/09/2022 tarihli dilekçe ile emekliye ayrılma isteminden vazgeçtiğini belirterek emeklilik işlemlerinin durdurulması talebinde bulunduğu; ayrıca, davacının emekli olma talebi yönünden iradesinin fesada uğradığına yönelik bir beyanı olmadığı gibi, dava dosyasında bu yönde bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı dikkate alındığında;

davacının emeklilik işlemlerinin 06/09/2022 tarihli emekliye sevk onayıyla tekemmül ettiği ve emekliye sevk onayı alındıktan sonra verilen 19/09/2022 tarihli emeklilikten vazgeçme dilekçesine istinaden, emekliye sevk işleminin geri alınmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davacının 15/08/2022 tarihli dilekçesi üzerine 06/09/2022 tarihli Olur'a istinaden emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali, parasal hakların kabulü, özlük hakların iadesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.