Danıştay 12. Daire E.2024/407 K.2024/272

2- … Bakanlığı 3- … Genel Komutanlığı

DAVANIN KONUSU

Tuğgeneral rütbesinde olan ve … İl Jandarma Komutanı olarak görev yapan davacının, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca emekliye sevk edilmesine ilişkin … tarih ve ... sayılı Cumhurbaşkanlığı işlemi ile Jandarma Genel Komutanlığının … tarih ve … sayılı "emekliliğe sevk edilen personel" konulu işleminin iptali ve bu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca ilk inceleme ile görevli Tetkik Hakimi …'ün açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13. maddesinin üçüncü fıkrasında; "...İlgili personel, personel kaynağı planlaması, iç güvenlik politikaları ve gelişen güvenlik ihtiyaçlarına göre albay ve üstü rütbelerde bekleme süreleri dolmadan kadrosuzluk tazminatı ödenmek suretiyle Cumhurbaşkanı onayı ile emekliye sevk edilebilir..." hükmü getirilmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Cumhurbaşkanı kararlarına" karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarının ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda karara bağlanacağı hükmüne yer verilmiştir.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin, bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu vurgulandıktan sonra, 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde; dilekçelerin "görev ve yetki" yönünden inceleneceği, 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği düzenlenmiştir.

2577 sayılı Kanun'un "Kamu görevlileri ile ilgili davalarda yetki" başlıklı 33. maddesinin ikinci fıkrasında ise; kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzaklaştırılmaları ile ilgili davalarda yetkili mahkemenin, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesi olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

21/01/2017 tarih ve 6771 sayılı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile getirilen düzenlemelerin, 16/04/2017 tarihinde gerçekleştirilen halk oylamasında kabul edilmesi sonrasında, ülkemizde uygulanan hükûmet sisteminde esaslı değişiklikler yaşanmış ve bu yeni hükûmet sistemine ilişkin değişiklikler, Cumhurbaşkanının Türkiye Büyük Millet Meclisinde ant içerek göreve başladığı 09/07/2018 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Anayasa'nın eski halinde yürütme yetki ve görevi Cumhurbaşkanı ile Bakanlar Kurulu arasında bölüşülmüşken yeni halinde bu yetki ve görev sadece Cumhurbaşkanına verilmiş, Bakanlar Kurulu ve Başbakanlık makamları kaldırılmıştır.

Bu çerçevede 09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile pek çok Kanun ve KHK'da önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu kapsamda, anılan KHK'nın 184. maddesiyle de 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davaların sayıldığı 24. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Bakanlar Kurulu Kararlarına" ifadesi, "Cumhurbaşkanı Kararlarına" şeklinde değiştirilerek, bu kararlara karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayın karara bağlayacağı düzenlenmiştir.

Doktrinde, Cumhurbaşkanının belli bir kişiye veya belli bir duruma ilişkin olan işlemleri bireysel işlem olarak tanımlanmış ve bireysel işlemlerin genellikle "karar" ismini aldıkları vurgulanmıştır.

Bu bireysel işlemlerin bir kısmı, herhangi bir teklif makamı olmaksızın doğrudan doğruya Cumhurbaşkanı tarafından tesis edilmekle birlikte, bir kısmı da, ilgili makam tarafından teklif edilmekte ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmaktadır.

Bu haliyle, Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde yer alan, Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan davalarda ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevli kılındığına ilişkin düzenlemenin, Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya, teklif makamı olmaksızın verdiği kararları kapsadığı sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda, tuğgeneral rütbesinde olan ve … İl Jandarma Komutanı olarak görev yapan davacının, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca emekliye sevk edilmesine ilişkin … tarih ve ... sayılı Cumhurbaşkanlığı işlemi ile bu işlemin uygulanmasına yönelik … tarih ve … sayılı Jandarma Genel Komutanlığı işleminin iptali ve bu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmış olan bu dava, 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek uyuşmazlıklar kapsamında bulunmamakta, dolayısıyla 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca genel görevli ilk derece mahkemesi olan idare mahkemelerinin görev alanında kalmaktadır.

Bu durumda; davacının emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü, 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davacının son görev yaptığı yer idare mahkemesi olan Kayseri İdare Mahkemesine ait bulunmaktadır.