Danıştay 12. Daire E.2024/413 K.2024/793

Dava konusu istem: Karabağlar Belediye Başkanlığında görev yapmakta olan davacının, davalı idare ile … Sendikası arasında akdedilen 2022-2023 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşme uyarınca ödenmekte olan Sosyal Denge Sözleşmesi Tazminatının 2022 Haziran ayı maaşında eksik ödenmesi üzerine kesintinin iadesi ve ödenmeye devam edilmesi istemiyle yapmış olduğu 23/06/2022 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlem ile davacıya tazminatın ödenmemesine dayanak olarak alınan Sosyal Denge Sözleşmesi'nin 5. maddesinin "Yararlanma Başlıklı" (B) bendinin (e) alt bendinin iptali ve işlem sebebiyle yoksun kaldığı tüm maddi kayıplarının işleyecek faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı kurumda, Mali Hizmetler Müdürlüğünde tahsildar olarak görev yaptığı sırada hakkında başlatılan disiplin soruşturması üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca bir yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması ile cezalandırılmasına karar verildiği, verilen kararın 06/06/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği,

davacı hakkında verilen disiplin cezasına süresi içerisinde itiraz edilmediği ve dava açılmadığından kesinleştiği, bu nedenle de davacının, Haziran ve Temmuz aylarına ait sosyal denge tazminatının, 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması nedeniyle anılan Toplu Sözleşme'nin 5. maddesinin (B) bendinin (e) alt bendi uyarınca ödemesinin yapılamayacağına dair dava konusu işlemde, bu sözleşmede yer alan hükme ve dolayısıyla taraf iradelerine aykırı düşecek şekilde sosyal denge tazminatından yararlanmasının idari yargı kararı ile sağlanamayacağı sonucuna varıldığından,

hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Toplu Sözleşme'nin 5. maddesinin (B) bendinin (e) alt bendi uyarınca disiplin cezasının verilmesi halinde ayrıca sosyal denge sözleşmesinden yararlanamayacağı şeklindeki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu, davalı idare tarafından davacıya tek bir idari işlem kurulması gerekirken davacının tek fiili sebebiyle birden fazla disiplin cezası ile tecziyesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, ceza hukukunda kabul edilen non bis in idem ilkesine göre, bir fiil ile birden fazla ceza uygulanamayacağı kuralının disiplin cezaları bakımından da uygulandığı,

davalı idarece hiç bir haklı, yasal, meşru bir yönü olmayan kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası sebebiyle toplu sözleşme döneminin sonuna kadar sosyal denge tazminatı ödemesi yapmaması şeklindeki uygulamanın hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Karabağlar Belediyesi ile Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası arasında akdedilen 2022-2023 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşme'nin 5. maddesinin "Yararlanma Başlıklı" (B) bendinin (e) alt bendinde “Karabağlar Belediyesinde çalışan memurlar bu sözleşmenin yürürlük süresi içerisinde uyarma-kınama cezalarından üst üste üç kez disiplin cezası aldıkları ya da aylıktan kesme ve daha ağır cezalardan bir kez aldıkları takdirde yapılan toplu sözleşme döneminin sonuna kadar sözleşme hükümlerinden yararlanamazlar.” hükmüne yer verilmiştir.

Davacı hakkında başlatılan disiplin soruşturması üzerine 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca bir yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve anılan ceza kesinleşmiştir.

Davacı tarafından sosyal denge tazminatının 2022 Haziran ayı maaşında eksik ödenmesi üzerine kesintinin iadesi ve ödenmeye devam edilmesi istemiyle yapmış olduğu 23/06/2022 tarihli başvurusunun zımnen reddi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6289 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek 15. maddede; "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.

" kuralına yer verilmiştir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun ''Toplu Sözleşmenin Kapsamı'' başlıklı 28. maddesinde; ''Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.

Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz...'', ''Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması'' başlıklı 32. maddesinde;

''27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı,

il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.'' hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin konusunun, toplu sözleşmelerde belirlenen tavanı aşmamak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda çalışan kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatını belirlemek olduğu, yine 4688 sayılı Kanun'un 28. maddesinde belirtildiği üzere, kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, aksine bir yorumun sosyal denge tazminatının adaletli bir ücret dağılımı yoluyla ekonomik ve sosyal barışı sağlama amacına ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kaldı ki.

Kanun'un 32. maddesinde böyle bir ayrım yapılmasına imkan sağlayan bir düzenleme bulunmadığı gibi sosyal denge sözleşmesinde ancak görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre bir farklılığa gidilebileceği; başka bir kriter oluşturularak sosyal denge tazminatından kesinti yapılamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Davalı idare ile Sendika arasında yapılan sözleşmenin, ilgili mahalli idarenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen tüm kamu görevlilerini kapsadığı, dolayısıyla sözü edilen sözleşmenin bu kamu görevlilerin eşit koşullar altında sosyal denge tazminatından yararlanmasını engelleyecek kurallar içeremeyeceği gibi, bu ödemenin amacı dikkate alındığında,

davalı idarede çalışan kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenmesinin dayanağı olan mevzuatta yer verilmeyen kısıtlamaların Sözleşme hükümlerine konulması suretiyle davacının parasal haklarından yoksun bırakılması sonucunu doğuran bu sözleşme hükmünde ve davacının sosyal denge tazminatının 2022 Haziran ayı maaşında eksik ödenmesi üzerine kesintinin iadesi ve ödenmeye devam edilmesi istemiyle yapmış olduğu 23/06/2022 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu işlemler sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.