Danıştay 12. Daire E.2024/4573 K.2024/3860

Dava konusu istem: Ankara ili, Etimesgut 3. Hava İkmal Bakım Komutanlığında yüzbaşı olarak görev yapan davacının, Subay Sicil Yönetmeliği uyarınca düzenlenen "Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun değildir." sicili üzerine, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 50. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi uyarınca sicil belgesi düzenlenmesine ve bu sicil belgesine istinaden hakkında ayırma işlemi tesis edilmesi işlemine karşı açılan ve.

İdare Mahkemesi …Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı davanın reddine yönelik kararının, 7103 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na eklenen Geçici 9. madde uyarınca yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılan davacı tarafından, bu işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi …Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla reddedildiği, bu karara karşı yargılamasının yenilenmesi isteminin ise, …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla reddedildiği ve kararın kesinleştiği, Mahkemelerinin esasına kayden açılan işbu dava ile, …İdare Mahkemesinde açılan ve temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen davanın, taraflarının, konusunun ve sebeplerinin aynı olduğu, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E: …, K: …sayılı kararıyla.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kaldırılması nedeniyle kanun yolu incelemesi yapılacak olan dosyalar hakkında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, anılan Kanun'un, Geçici 8. maddesinde, bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin, 2576 sayılı Kanun'un, bu Kanunla değişik 3. maddesine göre kurulan Bölge İdare Mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı,

bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümlerin uygulanacağının kurala bağlandığı, uyuşmazlıkta ilk kararın verildiği tarihte yürürlükte olan kanun yollarına ilişkin hükümlere göre temyiz yoluna başvurulmasının öngörülmüş olması karşısında, bakılan davada verilen mahkeme kararının temyizen Danıştayca incelenmesi gerektiğinden, Bölge İdare Mahkemesince istinaf yoluyla incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun görev yönünden reddine, dosyanın, kararı temyizen incelemekle görevli Danıştaya gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin açtığı dava ile işbu davanın konularının farklı olduğu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na eklenen Geçici 9. madde uyarınca yargılamanın yenilenmesi isteminin kabul edilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Kesin hükümden söz edilemeyeceği gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Etimesgut 3. Hava İkmal Bakım Komutanlığında yüzbaşı olarak görev yapan davacının hakkında, Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından “istihbarata karşı koyma zafiyeti” sebebiyle idari tahkikat başlatıldığı, hareketlerinin ahlak dışı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde olduğu gerekçesiyle düzenlenen sicil notu neticesinde, …tarih ve …sayılı işlemle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası uygulandığı anlaşılmıştır.

Anılan işlemin iptali istemiyle açtığı davada; …İdare Mahkemesi …Dairesinin …tarih ve E: …, K: …sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, karar düzeltme isteminin de aynı Dairenin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla reddedildiği görülmüştür.

Öte yandan, davacının, kesinleşen karara karşı 29/06/2017 tarihinde kararı veren hakimlerin kamu görevine son verildiğinden bahisle yargılamanın yenilenmesi başvurusunda bulunduğu, …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verildiği, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusunun ise eksik harç ve posta gideri nedeniyle Dairemiz tarafından verilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararı ile kesinleştiği bunun üzerine de incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Ayrıca davacı, 19/09/2012 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunmuş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesinin 73490/12 sayılı kararıyla iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvurusunun reddine karar verilmiş ve bu kararın davacıya 05/05/2022 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava şartları" başlıklı 114. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması" dava şartları arasında sayılmış. "Dava şartlarının incelenmesi" başlıklı 115. maddesinde, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.". "Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi" başlıklı 294. maddesinin birinci fıkrasında, "Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihaî kararla davayı sona erdirir.

Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihaî karar, hükümdür.". "Kesin hüküm" başlıklı 303. maddesinde ise, "Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir." kuralları öngörülmüştür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "kesin hüküm" konusu düzenlenmemiştir. Anılan Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte kesin hüküm, yargılama tekniği ve hukuki istikrar bakımından idari yargı yerlerince gözetilmesi gereken bir olgudur.

Kesin hüküm, yargı yerlerince yasada gösterilen usullerle verildikten ve olağan kanun yollarından geçerek veya kanun yollarına başvurma süreleri geçirilmek suretiyle kesinleşen kararın kimse tarafından değiştirilemeyeceğini ifade eder. Kesin hükümden söz edilebilmesi için her iki davada da tarafların, dava sebeplerinin ve birinci davanın hüküm fıkrası ile ikinci davanın talep konusunun aynı olması gerekir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 9. maddesinde ise; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuru derdest olanlar, bu tarihten itibaren üç ay içinde Ankara idare mahkemelerinden yargılamanın yenilenmesini isteyebilirler. Bu süre içinde istemde bulunmayanlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilemezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren üç ay içinde de istemde bulunabilirler. Süresinde istemde bulunulması halinde yargılama yeniden yapılarak karar verilir." hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anlatılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kesin hükümden söz edilebilmesi için her iki davada da tarafların, dava sebeplerinin ve birinci davanın hüküm fıkrası ile ikinci davanın talep konusunun aynı olması gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta, davacının, yüzbaşı olarak görev yapmakta iken, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın reddi yolundaki Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesince verilen kararın yargılamasının yenilenmesi suretiyle kaldırılması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle ilk davayı açtığı anlaşılmaktadır.

İşbu dava ise, davacı hakkında tesis edilen ayırma işlemine karşı açılan ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin davanın reddine yönelik kararının, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılarak dava konusu ayırma işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hakediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

Bu durumda, Mahkeme tarafından kesin olarak karar verildiği söylenen davada, davacının, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin davanın reddine yönelik kararının, yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmasına ilişkin işlemin iptali isteminde bulunduğu;

iş bu davanın konusunun ise, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin davanın reddine yönelik kararının, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılarak ve dava konusu ayırma işleminin iptaline ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemini içerdiği,

bu davanın tarafları, konusu, sebepleri ve talep sonucunun farklı olması karşısında, olayda, kesin hükümden söz edilemeyeceğinden, kesin hüküm nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine ilişkin verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.