Danıştay 12. Daire E.2025/178 K.2025/1522

Dava konusu istem: Cumhurbaşkanlığı, Özel Kalem Müdürlüğü, İstanbul Köşk Daire Başkanlığında, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14. maddesi kapsamında sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının (ücret, iş sonu tazminatı, yıllık izin ücreti dahil) fesih tarihinden itibaren işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararıyla; davacının sözleşmesinin, taraflar arasında akdedilen hizmet sözleşmesinin 8. maddesinin (b) fıkrasında; ''taraflar, bir ay önce ihbar etmek suretiyle sebep göstermeksizin sözleşmeyi feshedebilir.'' hükmüne göre feshedildiği görüldüğünden, 03/01/2024 tarihli ara kararıyla sözleşmenin feshinden bir ay önce ihbarda bulunulup bulunulmadığının davalı idareden sorulduğu,

gelen cevabi yazılara bakıldığında davacıya ilgili sözleşme hükmü gereğince sözleşmesinin feshedileceği hususunun bir ay önce ihbar edilmediği görüldüğünden, işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı; diğer yandan; davalı idare tarafından, davacının ''uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma ve sağlama '' suçundan dolayı gözaltına alındığı,

...Sulh Ceza Hakimliğinin ...sayılı kararı ile 02/11/2022 tarihinden itibaren cezaevinde tutuklu olduğu hususu da dava konusu işlemle ilişkilendirilmeye çalışılmışsa da, UYAP üzerinden yapılan incelemede, davacının anılan suçtan dolayı 02/11/2022 tarihinde tutuklandığı (suç tarihi 01/11/2022), davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlem ise bu suç tarihinden önce 19/08/2022 tarihinde tesis edildiğinden, davalı idarenin bu kapsamdaki beyanlarına itibar edilmediği;

işbu mahkeme kararının yerine getirilmesi sonrasında davalı idare tarafından davacı hakkında devam eden adli kovuşturma sürecine bağlı olarak yeniden bir işlem tesis edilebileceği; davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlem hukuka aykırı bulunduğundan, Anayasa'nın 125. maddesi gereğince davacının sözlemesinin feshedilmesi sebebiyle yoksun kaldığı parasal hakların (ödenmeyen maaşının) tazmini ve özlük haklarının iadesi gerektiği; davacının sözleşmesinin feshedilmesine bağlı olarak iş sonu tazminatı ve yıllık izin ücreti de dahil olmak üzere talep edilen diğer alacak kalemleri açısından ise;

davacı işbu mahkeme kararı gereğince görevine iade edileceğinden, bahsi geçen bu alacak kalemleri açısından bu aşamada karar verilmesine imkan olmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı maaş ödemelerinin hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, iş sonu tazminatı ve yıllık izin ücreti de dahil olmak üzere talep edilen diğer alacak kalemleri açısından ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Sözleşmeli personelin farklı ve geçici bir istihdam modeli olduğu, kurumun sözleşmeli personel ihtiyacının ortadan kalkması halinde sözleşmenin feshedilmesinde hukuka aykırı ve iptali gerektirici bir yön bulunmadığı; bunun dışında, Cumhurbaşkanlığının önemi gereği, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında 657 sayılı Kanun'un ve diğer kanunların sözleşmeli personele ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli personel çalıştırılabileceğinin hüküm altına alındığı; davacının, ...Sulh Ceza Hakimliğinin ... sayılı kararı ile uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapma suçundan tutuklandığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Hakkındaki ceza dosyasının bu dava ile hiçbir ilgisinin bulunmadığı, kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen gerekçesinin değiştirilerek, kısmen düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Cumhurbaşkanlığı, Özel Kalem Müdürlüğü, İstanbul Köşk Daire Başkanlığında, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14. maddesi kapsamında sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacı 01/01/2018 tarihinde göreve başlamış, en son 01/01/2022 - 31/12/2022 tarihlerini kapsayan sözleşmesinin, Sözleşme'nin 8. maddesinin (b) fıkrası uyarınca, Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen bu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasında "Sözleşmeli personel", "Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda,

mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasında, "Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler." hükmü yer almıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, "Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır." düzenlemesine.

"Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde "Personelin; a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, ç) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması,

(Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarih ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması, e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması, f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,

hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir. Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Personelin statüsü" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Merkez Teşkilatında; a) Kadrolu personel, b) Kadroya bağlı süreli personel, c) Kadroya bağlı olmayan süreli personel, ç) Kısmi zamanlı personel, d) Sözleşmeli personel, görev yapar. ...

(7) Sözleşmeli personel, 657 sayılı Kanun ile diğer Kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasına dair hükümlerine bağlı kalınmaksızın, bu Kararname hükümlerine ve akdedilecek sözleşmeye göre istihdam edilen personeldir." hükmü. "Sözleşmeli personele ilişkin hükümler" başlıklı 14. maddesinde ise; "(1) İdari İşler Başkanlığında, 657 sayılı Kanunun ve diğer kanunların sözleşmeli personele ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli personel çalıştırılabilir.

Sözleşmeli personel hakkında, bu Kararnamede düzenlenmeyen ve sözleşmede yer almayan hususlarda sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır. (2) Sözleşme yapmaya İdari İşler Başkanı yetkilidir. ..." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde;

Davalı idare ile davacı arasında imzalanan sözleşme, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Sözleşmeli personele ilişkin hükümler" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasındaki "657 sayılı Kanunun ve diğer kanunların sözleşmeli personele ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın" ibaresi kapsamında akdedildiğinden ve anılan ibare, 27/02/2024 tarih ve 32473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Anayasa Mahkemesinin 26/10/2023 tarih ve E:2018/118, K:2023/180 sayılı kararıyla iptal edildiğinden, dava konusu işlemin yasal dayanağı kalmamıştır.

Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralı, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan, doğumu anında hukuka uygun olarak tamamlanmış ve böylece kişiye özgü, lehe sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği veya işlemin geri alınması gibi nedenlere rağmen, hukuk düzenince korunması gereken haklara yönelik olup, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş bir düzenlemeyle ilgili uyuşmazlıkların, Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmeleri Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla; dava konusu işlemin iptaline, işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine, iş sonu tazminatı ve yıllık izin ücreti de dahil olmak üzere talep edilen diğer alacak kalemleri açısından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bu kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

Kararın, yasal faize ilişkin kısmı incelendiğinde;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştayın kararı düzelterek onayacağı kuralına yer verilmiştir.

Bir idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak; idareye başvuru varsa başvuru tarihinin, başvuru yoksa davanın açıldığı tarihin esas alınması gerektiği hususu, Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarına uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak dava tarihinin esas alınması gerekirken, "davacının yoksun kaldığı maaş ödemelerinin hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine" şeklinde hüküm kurulmasında, hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de; bu yanlışlık 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan;

söz konusu kararın, "işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş ödemelerinin, davanın açıldığı 18/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.