Danıştay 12. Daire E.2025/965 K.2025/5160

2- ... Valiliği VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Hatay ili, Dörtyol Jandarma Komando Tabur Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi ve Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca sözleşmesinin yenilenmemek suretiyle feshedilmesine ilişkin 28/12/2023 tarihli işlemin iptali ile parasal ve özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının işlediği "muhafaza görevini kötüye kullanma" suçundan 2 ay, 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca hapis cezasının ertelenmesine ve 1 yıl denetim altında bulundurulmasına karar verildiği görülmekle, anılan hapis cezasının 1 yıl denetime tabi tutulmak şartıyla ertelenmesine karar verildiği gözetildiğinde, anılan Kanun maddesinde sözleşmenin feshedilmesine ilişkin şartların gerçekleşmediği,

ayrıca ceza mahkemesi kararına konu "muhafaza görevini kötüye kullanma" suçunun ilgili Kanun'da yer alan katalog suçlardan olmadığı, davacının işlediği ve ceza almasına sebep olan suçun vasfı ve mahiyeti ile yerine getirilmesi gereken kamu görevinin önemi ve gerektirdiği nitelikleri dikkate alındığında, uzman erbaşlık mesleğine engel olmadığı ve 2016 yılında sözleşmeli onbaşı olarak göreve başlayan davacının, 2013 yılında işlediği suç nedeniyle yapılan yargılamanın 2014 yılında neticelendirildiği de dikkate alındığında, mesleğe kabul edilmesinden itibaren aradan geçen yaklaşık sekiz yıl boyunca sözleşmesi yenilenerek görevine devam ettiği,

süreç boyunca görevinde başarısız ve disiplinsiz olduğuna ilişkin somut bir durumun da sunulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle iptali ile parasal ve özlük haklarının ödenmesi talebinin kabulüne, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının normalde tahakkuk etmesi gereken tarihlerden itibaren (tahsilde tekerrür olmamak ve faize faiz yürütülmemek koşuluyla) işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, davacının işlediği "muhafaza görevini kötüye kullanma" suçundan 2 ay, 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca hapis cezasının ertelenmesine ve 1 yıl denetim altında bulundurulmasına karar verildiği ve bu kararın da kesinleştiği; bu durumda, davacının 30 günden fazla hürriyeti bağlayıcı ceza ile mahkum olduğu göz önünde bulundurulduğunda, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendindeki sözleşmenin fesih sebebinin gerçekleştiği anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf başvurularının kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bölge İdare Mahkemesi tarafından ceza dosyası kapsamında verilen ''erteleme'' kararının da, mahkumiyet cezası olarak değerlendirilerek, ilgili Kanun maddesinde belirtilmeyen bir nedenden dolayı davanın reddedildiği, ''erteleme'' kararının, sözleşme yenilenmesine engel teşkil etmediği, nitekim "erteleme" kararı akabinde mesleğe kabul edildikten sonra tüm sözleşmelerinin hiçbir sorun olmadan yenilendiği, ayrıca ilgili mevzuatta belirtilen katalog suçtan dolayı mahkumiyet cezasının bulunmadığı gibi, kasıtlı bir suçtan otuz gün ve üzeri bir cezasının da olmadığı, öte yandan dava konusu işleme esas alınan ceza dosyası kapsamında, hakkında memnu hakların iadesine karar verildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idarelerden Jandarma Genel Komutanlığınca; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, diğer davalı Hatay Valiliği tarafından ise savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hatay ili, Dörtyol Jandarma Komando Tabur Komutanlığında ... olarak görev yapan davacı hakkında, Jandarma Genel Komutanlığı Merkezi Personel Bilgi Sisteminde yapılan inceleme neticesinde; davacının, "muhafaza görevini kötüye kullanma" suçunu işlediği iddiasıyla açılan ceza davası sonucunda, ... (kapatılan) ...

Sulh Ceza Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, üzerine atılı suç nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 289. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2 ay, 15 gün hapis cezası ve 4 tam gün karşılığı 80,00-TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına, verilen hapis cezasının ertelenmesine ve 1 yıl denetim altında bulundurulmasına karar verildiği,

anılan kararın 05/05/2014 tarihinde kesinleştiğinin tespit edilmesini müteakip davacının, taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm edildiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi ve Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca sözleşmesinin yenilenmeyerek feshedilmesine ilişkin 28/12/2023 tarihli işlemin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendinde; taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm olanların, sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği yönünde düzenleme yer almaktadır.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde benzer düzenlemeye yer verilmiş; aynı maddenin son fıkrasında ise; uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra bu Yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işlemi yapılacağı kurala bağlanmıştır.

Öte yandan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma" başlıklı 53. maddesinde; ''(1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;

a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tâbi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,

(...) yoksun bırakılır.

(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz. ..." düzenlemelerine yer verilmiştir.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'na 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun ile eklenen "Yasaklanmış hakların geri verilmesi" başlıklı 13/A maddesinde ise; "(1) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için; Türk Ceza Kanununun 53. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla,

a) Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması,

b) Kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması gerekir.

..." hükmüne yer verilmiştir.

5352 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin gerekçesinde. "5352 sayılı Adlî Sicil Kanununun Geçici 2 nci maddesinde, diğer kanunlardaki kasıtlı bir suçtan dolayı belirli süreyle hapis cezasına veya belli suçlardan dolayı bir cezaya mahkum olan kişilerin, belli hakları kullanmaktan süresiz olarak yoksun bırakılmasına ilişkin hükümleri saklı tutulmuştur.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki çeşitli kanunlardaki süresiz hak yoksunluğu doğuran bu hükümlere rağmen, yasaklanmış hakların geri verilmesi yolunun kapalı tutulması, uygulamada ciddi sorunlara yol açacaktır.

Bu sorunların çözümüne yönelik olarak, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki çeşitli kanunlardaki kasıtlı bir suçtan dolayı belirli süreyle hapis cezasına veya belli suçlardan dolayı bir cezaya mahkum olan kişilerin süresiz olarak kullanmaktan yasaklandıkları hakları tekrar kullanabilmelerine imkân tanıyan bir düzenleme yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur." yolunda açıklama yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bakılan davada; davacının işlediği "muhafaza görevini kötüye kullanma" suçundan dolayı kesinleşmiş 2 ay, 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına istinaden, 30 günden fazla hürriyeti bağlayıcı ceza ile mahkum olduğundan bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi, Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 13. maddesi ile Yönergenin 4. Kısım 48. maddesi uyarınca sözleşme fesih sebebinin gerçekleştiği gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede, ... (kapatılan) ... Sulh Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 2 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılarak cezanın ertelenmesine karar verildiği ve kararın 05/05/2014 tarihi itibarıyla kesinleştiği; dava konusu işlemin tesisinden sonra, davacının başvurusu üzerine ... tarih ve E:..., K:... sayılı ek kararla, 18/03/2014 tarihli Mahkeme ilamı sebebiyle yasaklanmış haklarının (memnu haklarının) iadesine karar verildiği, bu kararın da 17/05/2024 tarihinde kesinleştiği görülmektedir.

Hakların yasaklanması (memnu haklar) kararının, infazın tamamlanmasından itibaren üç yıllık süre dolmamış veya dolmuş olsa dahi ilgili kişi tarafından iadesi istenilmediği müddetçe ilk göreve başlama aşamasında engel bir durum olduğu, memnu hakların iadesi kararının alınmış olması halinde ise ilk defa kamu görevine başlatma konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu,

kaldı ki kamu görevine başladıktan sonra da belirtilen sürenin dolmadığının, idarece tespiti halinde de kamu görevinin sonlandırılabileceği açık olup, kamu görevine başladıktan sonra istihdamına devam edilen kamu görevlisinin üç yıllık sürenin dolmasıyla artık, yasak hakların (memnu haklar) iadesini isteme hakkına sahip olduğu, bu hakların iadesinin istenilmemiş olmasının, bu hakları kullanmaktan mahrum olduğu sonucunu doğurmayacağı ve kamu görevini sürdürmesine engel teşkil etmeyeceği de açıktır.

Bakılan uyuşmazlıkta; ceza mahkemesi kararının kesinleştiği 05/05/2014 tarihinden (aynı zamanda infazın tamamlandığı tarih) itibaren üç yıl süreyle hakların yasaklanmasına (memnu haklar) karar verildiği, dolayısıyla bu tarihten itibaren üç yıl geçtikten sonra talep etmesi halinde mahkemece, memnu hakların iadesine karar verileceği açık olduğundan, bu süre dolmadan 16/08/2016 tarihinde davalı idarece davacının kamu görevine başlatıldığı, görevde iken üç yılın dolduğu 05/05/2017 tarihi itibarıyla da davacının, memnu haklarının iadesini isteme hakkına sahip olduğu dikkate alındığında;

üç yılın sonunda talepte bulunmadığından hareketle, işlem tarihi olan 28/12/2023 tarihi itibarıyla haklardan (memnu haklar) yasaklama kararının devam ettiğinin kabulü, hukuki güvenlik ilkesi ile hak ve nesafet ilkelerine aykırı olacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu duruma göre, dava konusu işlemin iptali ile parasal ve özlük hakların kabulü yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının usul ve hukuka uygun olduğu anlaşıldığından onanması gerektiği görüşüyle, Daire kararına katılmıyoruz.