Danıştay 13. Daire E.2014/497 K.2019/3691

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından 25/03/2011 tarihine kadar asgari ödenmiş sermaye şartı yükümlülüğü yerine getirilmediğinden bahisle hakkında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ...-TL idarî para cezası uygulanmasına ilişkin 14/06/2012 tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından dava konusu işlemle ilgili kendisine tebligat yapılmadığı, adresinin idarece bilindiği, ilanen tebligat şartlarının oluşmadığı iddia edilmekle birlikte davalı idarece 14/07/2011 tarih ve ... sayılı yazıyla davacı şirketten yazılı savunmasının istenildiği, tebligat adresinin davacı şirketin lisansında kayıtlı son adres olan "...

Sokak, ..., adresi olduğu, savunma tebligatının 19/09/2011 tarihinde davacı şirketin daimi işçisi ...'e tebliğ edildiğine ilişkin mazbatanın bulunduğu, dava konusu işlemin davacı şirketin bilinen en son adresine tebliğ edilememesi nedeniyle ilanen tebliğ edildiği, davacı şirketin savunma istem yazısı dâhil kendilerine hiçbir şekilde tebligat yapılmadığı ve bu nedenle dava konusu işlemin usulsüz tesis edildiğine yönelik iddialarının dayanağının bulunmadığı,

davacı şirket tarafından lisanslarının kendi talepleriyle iptal edilmesinden sonra iptal edilmiş dağıtıcı lisansı üzerinden idarî para cezası uygulanmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilse de, lisansın 24/08/2011 tarih ve ... sayılı Kurul kararına kadar yürürlükte kaldığı,

davacı şirket hakkında uygulanan idarî para cezasının Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 7. maddesi ve geçici 9. maddesi gereğince 25/03/2011 tarihine kadar asgari ödenmiş sermaye şartı yükümlülüğünün yerine getirildiğine dair savunma tebligatının usulüne uygun olarak davacı şirkete tebliğ edildiği ve savunmadan imtina eden davacı şirket hakkında lisansının yürürlükte olduğu dönemdeki ilgili mevzuat ile getirilen yükümlülüklere uymadığı sabit olduğundan 5015 sayılı Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 19. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ...-TL idarî para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık

bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dağıtıcı lisansının 24/08/2011 tarihinde iptal edildiği, iptal edilmiş lisans dolayısıyla ceza verilemeyeceği, 5015 sayılı Kanun uyarınca uygulanan idarî para cezasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla mevzuata uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı şirketin, asgari ödenmiş sermaye şartını Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde öngörülen süre içerisinde yerine getirmediğinin anlaşılması üzerine 14/07/2011 tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, "şirketten yazılı savunma alınmasına, mevzuata aykırılığın on beş günlük süre içerisinde giderilmesine, aksi hâlde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağının ihbar edilmesine" karar verildiği;

davacı şirketin süresi içerisinde yazılı savunmasını yapmaması üzerine dava konusu Kurul kararıyla, davacı şirketin 25/03/2011 tarihine kadar asgari ödenmiş sermaye şartı yükümlülüğünü yerine getirmeyerek 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 2. fıkrasına ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (a) bendine aykırı hareket ettiğinden bahisle, anılan Kanun'un 19. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ...-TL idarî para cezası ile cezalandırılmasına ve 20. maddesi gereğince şirkete ait 23/07/2009 tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının iptaline karar verildiği,

davacı şirket tarafından idarî para cezası verilmesine ilişkin kısım yönünden 14/06/2012 tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'un amacının, yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasında, lisansın, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verdiği; ikinci fıkrasında, lisans ile tanınan hakların; bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı kurala bağlanmış; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin 3. fıkrasında, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kuralı yer almıştır.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans Başvurusu" başlıklı 7. maddesinde, lisans başvurularının nasıl yapılacağı açıklanmış, başvuru sırasında hangi evrakın isteneceği sayılmış, işlem tarihinde yürürlükte bulunan altıncı fıkrasının (a) bendinde, diğer şartlara ek olarak, "Rafinerici, iletim, depolama, işleme, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansları için; başvuru sahibi tüzel kişinin.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri doğrultusunda anonim şirket ya da limited şirket olarak kurulmuş olması ve asgari ödenmiş sermayesinin rafinerici lisansı için 50.000.000-TL, iletici lisansı için 1.000.000-TL, depolama lisansı için 1.000.000-TL, işleme lisansı için 500.000-TL, dağıtıcı lisansı için 10.000.000-TL ve ihrakiye teslimi lisansı için 2.500.000-TL olması" gerektiği belirtilmiş.

Geçici 9. maddesinde ise, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte rafinerici, iletim, depolama, işleme, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahibi olan kişiler, asgari ödenmiş sermayelerinin yönetmelikte yer alan tutarın altında olması hâlinde durumlarını 25/03/2011 tarihine kadar bu Yönetmeliğin 7. maddesine uygun hâle getirir." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Kanunîlik ilkesi" başlıklı 4. maddesinde, "Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir. Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebilir." denilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5326 sayılı Kanun'un bu hükmüne göre, kanunda veya idarenin genel ve düzenleyici işlemlerinde tanımlanabilen kabahatin karşılığı olan idarî yaptırımın ve miktarının mutlaka ilgili kanununda belirtilmiş olması, ilgilisine de bu kabahatinin karşılığı olan idarî yaptırımın uygulanması gerekmektedir.

Dolayısıyla, idarî yaptırım uygulamaya yetkili idareler tarafından, yaptırım kararı alınmadan önce mevzuata aykırı eylemin ne olduğu ve kanunun hangi maddesinin ihlâl edildiği hiçbir tereddüde yer vermeyecek şekilde belirlenmeli ve bundan sonra eylemin karşılığı olan kanunda belirtilen idarî yaptırımın uygulanmasına karar verilmelidir.

Başka bir deyişle, eylem ile uygulanan idarî yaptırım örtüşmeli ve ilgilisine kanunda karşılığı olmayan veya eylem ile örtüşmeyen bir idarî yaptırım uygulanmamalıdır.

5015 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki düzenlemenin, lisans sahiplerinin genel nitelikli hak, kısıtlama ve yükümlülüklerine ilişkin olduğu, anılan maddenin birinci ve ikinci fıkralarının, lisans sahiplerine, lisans hangi faaliyete (rafinerici, taşıma, iletim, bayilik v.b) ilişkin olarak verilmişse, sadece buna ilişkin alanda piyasa faaliyetinde bulunabileceklerini ve bu hakkın lisansta kayıtlı hususlar dâhilinde kullanılabileceğine ilişkin koşulları düzenlediği görülmektedir.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde düzenlenen ve lisans verilmesi için aranılan şartlara yönelik getirilen kurallar tüm piyasa aktörleri için geçerlidir. Davacı şirketin lisans aldığı tarih itibarıyla mevzuatta asgari ödenmiş sermaye şartına ilişkin düzenleme bulunmamakla birlikte, yönetmeliğin geçici maddesiyle tüm lisans sahiplerinin durumlarını mevzuata uygun hâle getirmeleri için 25/03/2011 tarihine kadar süre tanınmıştır.

Bu itibarla, belirtilen süre içerisinde durumlarını mevzuata uygun hâle getirmeyen lisans sahiplerinin faaliyetlerine son verilmesi hususunda idarenin yetkisinin bulunduğu açıktır. Nitekim, davalı idarece, davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptaline karar verildiği görülmektedir. Ancak, yukarıda belirtilen şartı yerine getirmeyen lisans sahiplerine başkaca bir yaptırım uygulanabileceğine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.

Serbest piyasa şartlarına göre faaliyet yürüten lisans sahiplerinin, asgari ödenmiş sermayelerini artırmaları hususunda idarece zorlanamayacakları açıktır. Belirtilen şartı yerine getiremeyen lisans sahiplerinin, piyasa faaliyetlerine son verme yönünde tercihte bulunmalarına da bir engel bulunmamaktadır.

Bu durumda, davacı şirketin, usulüne uygun şekilde edindiği lisans belgesine istinaden faaliyet yürüttüğü, mevzuatta sonradan yapılan değişiklikle asgari ödenmiş sermaye şartı getirildiği, şirketin bu şartı sağlayamamasının 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinde belirtilen "ilgili diğer mevzuat"a aykırılık şeklinde değerlendirilemeyeceği, fiilin, Kanun'un 4. maddesinde tanımlanan fiil ile örtüşmediği, bu bağlamda, "...Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası..." verileceği yönündeki Kanun'un 19. maddesinin üçüncü fıkrasının davacı şirket hakkında uygulanmasına imkân bulunmadığı açıktır.

Bu itibarla, davacı şirkete, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde belirtilen asgari ödenmiş sermaye şartına ilişkin yükümlüğünü yerine getirmediği ve bu fiilin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlâli niteliğinde olduğundan bahisle, Kanun'un 19. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.