Danıştay 13. Daire E.2018/3480 K.2023/4472

Dava konusu istem: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) … tarih ve … sayılı kararıyla verilen 117.606.894,00-TL idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı, 117.606.894,00-TL tutarlı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket hakkında bayilerine ait akaryakıt istasyonlarında stok hareketleri ve akaryakıt alım-satım işlemlerinin elektronik ortamda günlük olarak izlenebilmesine yönelik otomasyon sistemlerinin kurulmadığından bahisle soruşturma başlatıldığı, sonrasında davacı şirket hakkında … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile 117.660.894,00-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına karar verildiği, anılan kararın, şirketin bilinen adresi olan ".

Mah.,. Cad.,. Sok., Işıl Apt., No… Üsküdar/İstanbul" adresine gönderildiği, ancak muhatabın tanınmadığı gerekçesiyle tebliğ evrakının iade edildiği, tebligat yapılamadığından bahisle 04/12/2016 tarih ve 29908 sayılı Resmî Gazete'de ilanen tebliğ yoluna gidildiği, ardından amme alacağının yasal süresinde ödenmediği gerekçesiyle dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı;

olayda, dava konusu ödeme emri ile dayanağı olan … tarih ve … sayılı Kurul kararının anonim şirket olan davacı şirkete e-tebligat kapsamında elektronik ortamda, öncelikle ve zorunlu olarak aynı usulle tebliğ edilmesi gerekirken, idari para cezası kararının ilanen Resmî Gazete'de yayımlanmak suretiyle, ödeme emrinin ise posta yoluyla tebliğ edildiği, bu durumda, ödeme emrinin dayanağı olan ceza kararının davacı şirkete usule uygun tebliğ edilerek dava açma hakkının tanınması gerekirken, bu yönteme uyulmadan ve para cezasının kesinleştiği gerekçesiyle düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu ödeme emrinin elektronik ortamda tebliğ edildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, sözleşmeli bayisi olarak faaliyet gösteren 159 adet akaryakıt istasyonunda stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda günlük olarak izlenebilmesine yönelik otomasyon sistemini kurmaması nedeniyle Kurul'un … tarih ve … sayılı kararıyla davacıya her bir bayi için 739.666,00-TL olmak üzere toplam 117.606.894,00-TL idari para cezası verilmiş, anılan idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde; diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

17. maddesinin üçüncü fıkrasında, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî para cezalarının genel bütçeye gelir kaydedileceği; dördüncü fıkrasında ise, genel bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin kesinleşen kararların, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığı'nca belirlenecek tahsil dairelerine gönderileceği kurala bağlanmıştır.

Öte yandan, 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 08/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki 16. maddesinde, ".... Cezalar tahsil edilinceye kadar, mahkeme kararı ile ilgililerin varlıklarına tedbir konulabilir.... Kurulun ceza vermesinde zamanaşımı süresi, ihlâlin ve/veya olayın meydana geliş tarihinden itibaren beş yıldır.....

Ay içinde tahsil edilen idarî para cezaları müteakip ayın yirminci iş günü sonuna kadar Hazineye irat kaydedilir...... İdarî para cezaları, tebliğ tarihini takip eden otuz gün içinde Kurul tarafından belirlenen hesaplara ödenir. Süresinde ödenmeyen cezalar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takip ve tahsil edilmek üzere Kurum tarafından cezaya muhatap olanların bağlı bulundukları vergi dairelerine bildirilir....

İdarî para cezalarının miktarları her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır...." kuralı yer almakta iken, anılan kural 08/02/2008 tarih ve 26781 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun'un 569. maddesi ile yeniden düzenlenmiş ve madde metninde daha önce yer alan tahsil, zamanaşımı, artırım hükümlerine yer verilmediği gibi, Kurulca daha önce verilen idari para cezalarının tahsilinde eski hükümlerin geçerli olacağı yönünde bir kurala da yer verilmemiştir.

Buna karşılık, 5728 sayılı Kanun'un gerek genel, gerek madde gerekçesinde, bu değişikliklerin nedeni, "İdarî yaptırım kararlarının tebliği, kesinleşmesi, takip ve tahsili ile zamanaşımı konuları Kabahatler Kanunu'nun genel hükümler kısmında ayrıntılı olarak düzenlendiğinden buna ilişkin düzenlemelere madde metninde yer verilmemiştir." şeklinde açıklanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla, 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca ilgililere verilen idarî para cezalarının takip ve tahsilinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı ve anılan Kanun hükümleri uyarınca genel bütçeye gelir kaydedilen idarî para cezalarının kesinleşmeden takip ve tahsil edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Dosya içeriğinde bulunan bilgi ve belgeler ile UYAP üzerinden yapılan incelemede, dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan … tarih ve … sayılı Kurul kararına karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nce davanın reddi yönünde verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara yönelik istinaf başvurusu üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, anılan karara yönelik temyiz incelemesi sonucunda Dairemizin 05/10/2021 tarih ve E:2020/3281, K:2021/3171 sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, ödeme emrinin düzenlendiği 15/06/2017 tarihinde, söz konusu idari para cezası kesinleşerek takip edilebilir hâle gelmediğinden, kesinleşmemiş idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.