Danıştay 13. Daire E.2018/371 K.2023/4453

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket hakkında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) … tarih ve … sayılı kararıyla verilen 850.000,00-TL idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının bayisi olan akaryakıt istasyonunun otomasyon sisteminin lisans tadili yapılmadan önce devre dışı bırakıldığının tespiti üzerine 5015 Kanun'un 19. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının tahsili amacıyla dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği, idari para cezasına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararına karşı açılan davanın süre aşımı yönünden reddine dair ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyiz ve karar düzeltme incelemelerinden geçerek kesinleştiği anlaşıldığından, kesinleşen ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Lisans tadilinden önce otomasyon sisteminin devre dışı bırakılamayacağına ilişkin kuralın Kurul'un … tarih ve … sayılı kararı ile getirildiği, fiil tarihinde yürürlükte olmayan kurala dayanılarak idari para cezası verilemeyeceği, idari para cezasına karşı açılan dava süre aşımı nedeniyle reddolduğundan kabahat teşkil eden fiilin varlığının ödeme emrine karşı açılan davada "borcum yoktur" iddiası kapsamında incelenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Ödeme emrine konu idari para cezası yargı kararıyla kesinleştiğinden tahsili için ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden, dağıtıcı lisansı sahibi davacıya, bayisi olan akaryakıt istasyonunun otomasyon sisteminin, lisans tadili yapılmadan önce devre dışı bırakıldığının tespiti üzerine 5015 Kanun'un 19. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın Kurul'un … tarih ve … sayılı kararıyla reddedildiği, Kurul kararına karşı açılan davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki mahkeme kararının ise kanun yollarından geçerek kesinleştiği, süresinde ödenmeyen idari para cezasının tahsili amacıyla dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ‘ödeme emri’ ile tebliğ olunur.

Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur.

Ayrıca, borçlunun 114. maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir....”. 58. maddesinde, “Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zaman aşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir.

İtirazın şekli, incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur. ...” kurallarına yer verilmiştir.

Ödeme emrinin dayanağı olan tahakkuk işlemine karşı dava açılmaması ya da açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı yolundaki itirazlarının yargısal incelemesinin yapılmasına engel teşkil etmemektedir. Ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davaların, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesi gereğince davacının "böyle bir borcu olmadığı" şeklindeki itirazı kapsamında değerlendirilmesi, bu kapsamda, ödeme emrinin dayanağını teşkil eden kamu alacağının maddî kaynağına ilişkin hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve varsa borcun tahakkukundan önceki aşamaya ilişkin hukuka aykırılıkların incelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, idarî para cezasının tahsiline yönelik olarak düzenlenen ödeme emrine karşı davacının açtığı bu davada yapılan itirazların "böyle bir borcu olmadığı" iddiası kapsamında değerlendirilip uyuşmazlığın esası yönünden yapılacak inceleme sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, böyle bir incelemenin yapılmadığı anlaşıldığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.