Danıştay 13. Daire E.2019/1606 K.2023/5854

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 29/03/2013 tarihinde yapılan denetimde, yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmal ettiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 70.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket hakkında daha önce yapılan mühürleme işleminin kaldırılması için bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösterdiği akaryakıt istasyonuna gidildiği sırada davacı şirket yetkililerinin istasyonda bulunması gereken ancak fiilen istasyonda bulunmayan yaklaşık 9.000 litrelik gazyağına ilişkin. Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. adına düzenlenmiş … tarih ve … sayılı gazyağı muhteviyatlı irsaliyeli faturayı ibraz ettikleri, söz konusu faturayla sabit olan yeniden satışı yapılmak üzere akaryakıt ikmal etme fiilinin olayda mevcut olduğu ve bu şekilde lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğu, bu anlamda idari para cezasına dayanak fiilin sübuta erdiği,

ancak davacı hakkında tesis edilen işleme esas alınan 29/03/2013 tarihli tutanağın düzenlendiği sırada yürürlükte bulunan Kanun hükmü uyarınca, yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmal ederek lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunmama yükümlülüğünün ihlâli halinde 250.000,00-TL idari para cezasına hükmedileceği düzenlenmişken, anılan maddenin 11/04/2013 tarihli Resmi Gazeteyle değişikliğe uğrayan hâlinde, yükümlülüğün ihlâli 350.000,00-TL idari para cezasına bağlanmış olup, işlemin dayanağı olan tutanak tarihindeki düzenleme, davacının lehine hükümler içerdiğinden,

davacı hakkında lehe olan hükmün uygulanmasının hakkaniyet gereği olduğu;

Bu durumda, davacı şirket hakkında, tespit tarihindeki düzenlemelere göre değil de, aleyhe hükümler içeren işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümler uyarınca ceza verilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka uygun aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmali fiilinin sabit olduğundan bahisle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, yaklaşık 9.000 litrelik gazyağının istasyonda bulunduğuna ilişkin bir kayıt ya da tespitin mevcut olmadığı, lisansın verdiği hak ve yükümlülüklerin yerine getirildiği, mevzuata aykırı eylemlerinin bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 29/03/2013 tarihinde yapılan denetimde, istasyonda bulunması gereken ancak fiilen istasyonda bulunmayan yaklaşık 9.000 litrelik gaz yağına ilişkin dava dışı … Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. adına düzenlenmiş … tarih ve … sayılı gazyağı muhteviyatlı irsaliyeli faturanın ibraz edilmesi üzerine yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmal ederek lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile davacı şirkete 70.000,00-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin 8. fıkrasında, "Lisans, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verilir.

Lisans belgesinde, faaliyet niteliğinin yanı sıra faaliyetin gerektirdiği tesisin türü ve coğrafi konumu, teknoloji ve miktarlar ile ilgili bilgiler de yer alır.", 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir.", yine aynı maddenin 2. fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar;

bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır." kuralına yer verilmiş ve denetim tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin (b) bendinde, "Aşağıdaki hâllerde, sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir:"; aynı bendin 2 numaralı alt bendinde ise, "Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiili söz konusu yaptırıma bağlanmış ve aynı maddede bayiler için cezaların beşte birinin uygulanacağı kuralı yer almıştır.

11/04/2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6455 sayılı Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi yeniden düzenlenmiş ve "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde "Aşağıdaki hâllerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir:" kuralı getirilmiş, aynı bendin (2) numaralı alt bendinde, "Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiili de bu cezayı gerektiren bir hâl olarak sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce Kanun'u ihlâl ettiği iddia edilen fiil tarihinde henüz yürürlükte bulunmayan mevzuatın uygulandığı ve yeni düzenlemenin de davacının daha aleyhine olduğu sonucuna ulaşılarak dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de,

19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Petrol Piyasası Kanununun 19' uncu Maddesi Uyarınca 2013 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ"e göre 2013 yılında 19. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca uygulanacak para cezalarının yeniden değerleme oranında artırılması sonucunda 366.319,00-TL olduğu, bâyiler için uygulanacak para cezası miktarı bu tutarın beşte biri olacağından, denetim tarihinde yürürlükte olan Kanun uyarınca 73.263,80-TL idarî para cezası uygulanması gerektiğinin görüldüğü,

oysa olay tarihinden sonra gerçekleştirilen Kanun değişikliği ile bâyiler için uygulanacak idarî para cezası tutarının 70.000,00-TL olarak belirlendiği, davalı idare tarafından fiil tarihinden sonra yürürlüğe giren ancak lehe olan Kanun hükmü uygulanarak davacıya 70.000,00-TL idarî para cezası verildiği görülmektedir.

Bu itibarla, davaya konu idarî işlemi tesis eden idare tarafından davacıya uygulanan Kanun hükmü daha lehe olmasına rağmen aleyhe olduğu kabulünden hareketle verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.