Danıştay 13. Daire E.2019/2772 K.2024/1456

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 21/09/2012 tarihinde yapılan denetimde, teknik düzenlemelere uygun olmayan akaryakıt ikmal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca 67.962,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 21/09/2012 tarihinde yapılan denetimde, 3 numaralı tanktan alınan benzinin marker düzeyinin geçersiz çıkması üzerine tutanak tutularak 4 şişe numune alındığı, 1 şişe numunenin şahit numune olarak iş yeri temsilcisine bırakıldığı, 3 şişe numunenin ise Kırşehir Emniyet Müdürlüğü'nün 26/09/2012 tarihli yazısı ile İnönü PAL'e gönderilerek numuneler üzerinde analiz yapılmasının istendiği, kargo vasıtasıyla gönderilen numunelerin 02/10/2012 tarihinde laboratuvara teslim edildiği, 03/10/2012 tarihinde analize başlandığı,

22/10/2012 tarihinde analizin bitirildiği, numune alma tarihinden itibaren 11 gün sonra teslim edilen numunelerin 19 gün içinde analizinin yapıldığı, bu durumda, davacı şirketin akaryakıt istasyonundan alınan numunelerin numune alma tarihinden itibaren en geç beş iş günü içerisinde laboratuvara teslim edilmediği gibi, 15 günlük analiz süresine de uyulmadığı,

belirtilen sürelere uyulmadan analize tabi tutulan numunenin özelliklerinin değişime uğramış olabileceği dikkate alındığında, Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler İle Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te belirtilen usullere uygun olarak yapılmayan analiz esas alınarak tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce.

Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin yedinci ve sekizinci fıkralarında belirtilen süre sınırlamasının numunenin bozulma özelliğinden dolayı olduğuna ilişkin bilgi, belge, açıklama bulunmadığı; düzenlemede yer alan ''numune özellikleri değişime uğramadan'' ibaresinin ise 15 günlük sürede numunenin bozulacağına değil her hâlükârda numunenin özelliklerinin değişime uğramasına sebep olabilecek unsurlardan kaçınılmasına atıf olduğu,

mevzuatta yer alan düzenleme ile etkin, hızlı, güvenilir ve denetime açık bir soruşturma sürecinin gerçekleştirilmesinin amaçlandığı, bu yönde disipliner nitelikte "en geç beş iş günü içerisinde" ve "on beş gün içinde yapar" şeklinde ifadeye yer verildiğinden, bu sürelerin aşılmasının numunenin bozulacağı şeklinde değerlendirilemeyeceği, numune alma ve saklama koşullarına uyulmadığının davacı tarafından tevsiki dışında, Yönetmelikte belirlenen sürenin aşılmasının işlemi sakatlamayacağı anlaşıldığından, salt bu nedenle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmadığı;

işin esası incelendiğinde, bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 21/09/2012 tarihinde yapılan denetimde alınan numunelere ilişkin olarak İnönü PAL'in düzenlemiş olduğu ... tarih ve ... sayılı analiz raporu sonucu, alınan numunenin mevcut gom açısından teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğu tespit edildiğinden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ilgili mevzuatta belirtilen usullere uygun olarak yapılmayan analiz esas alınarak dava konusu işlemin tesis edildiği, şirketleri nezdinde bulunan şahit numunenin ODTÜ PAL'de yapılan incelemesinde mevcut gom değerinin teknik düzenlemelere uygun olduğunun tespit edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 21/09/2012 tarihinde yapılan denetim sonucunda alınan numunelerin İnönü PAL tarafından yapılan analizi sonucunda teknik düzenlemelerde yer alan özelliklere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca 67.962,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans Sahiplerinin Temel Hak ve Yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanuna göre faaliyette bulunanların, piyasa faaliyetlerinde, Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde, sorumluları hakkında ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği; aynı maddenin dördüncü fıkrasında, bayiler için para cezalarının beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standart da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait akaryakıt istasyonunda 21/09/2012 tarihinde yapılan denetimde alınan numunelere ilişkin İnönü-PAL tarafından düzenlenen ... tarih ve Benzin (...) Analiz Raporu'nda, benzin numunesinin sadece "mevcut gom" parametresinin teknik düzenlemelere aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Dairemizce bakılan aynı konuya ilişkin başka bir uyuşmazlıkta, (... sayılı esasına kayıtlı dosyada) 16/10/2019 tarihli ara kararı ile, analizi yapan İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı'na, "mevcut gom" parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanamayacağı, diğer parametreler sınır değerde tutularak sonradan müdahale ile değiştirilip değiştirilemeyeceği, mevcut gom parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı,

mevcut gom parametresinin ölçümünde gerekli filtrasyon yapılmamış olmasının teknik düzenlemelere aykırı sonuç verip vermeyeceği, numunenin alındığı tarihten laboratuvara teslim edildiği tarihe kadar hangi koşullar altında muhafaza edilmesi gerektiği, numunenin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi hâlinde söz konusu parametrenin teknik düzenlemelere aykırı sonuç verip vermeyeceği, numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasında beklemeye bağlı olarak mevcut gom parametresinde değişim olup olmayacağı, eğer değişim söz konusuysa numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer parametrelerinde de aykırılık olup olmayacağı,

diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle sadece mevcut gom parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı, mevcut gom parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı hususları sorulmuştur.

İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından 22/01/2020 tarihinde verilen ara kararı cevabında, diğer bütün parametreler sınır değerlerde olduğu hâlde yalnızca “mevcut gom” değerinin aykırı olmasının tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu, rafineri üretim sürecinde elde edilen ürünler standart ayırma süreçlerine tâbi tutulduğundan sonradan müdahale ile laboratuvarlarda "mevcut gom" oranının değiştirilmesinin teknik olarak ve akredite laboratuvar için mümkün olmadığı, numunenin alındığı tarihten teslim edildiği tarihe kadar geçen sürede uygun koşullarda saklanmazsa numunenin yapısında "mevcut gom" parametresi ve diğer parametrelerde saklama koşullarına bağlı sapmaların olabileceği hususlarına yer verilmiştir.

Bu durumda, davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen raporda, analizi yapılan akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğunun ve mevcut gom dışında diğer parametrelerde bir aykırılık olmadığının tespit edildiği,

akredite laboratuvar tarafından verilen görüşte de, "mevcut gom" parametresinin tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu ve bu parametrenin sonradan müdahale ile değiştirilemeyeceği yönündeki cevabı göz önünde bulundurulduğunda, davacının akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ilişkin bir tespitin de bulunmaması karşısında, davacının, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediği fiilinin somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.