Danıştay 13. Daire E.2019/4031 K.2022/4127

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen Ocak 2010-Aralık 2010 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ile … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen Ocak 2011-Aralık 2011 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ve … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen Ocak 2012-Aralık 2012 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturasının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce Mahkemece anılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın Dairemizin 02/04/2018 tarih ve E:2015/4426, K:2018/1229 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak işin esasına girilerek verilen kararda; davalı idare tarafından, sistem kullanım anlaşmasında belirtilen maksimum enerji kapasitesinin aşıldığından bahisle dava konusu ceza faturalarının düzenlenerek davacı şirkete tebliğ edildiği; davacı şirket tarafından … tarih ve … sayılı faturaya 20/06/2012 tarihinde, … tarih ve … sayılı faturaya ise 27/06/2013 tarihinde itiraz edildiği;

itirazların davalı idarenin 25/07/2012 ve 26/07/2013 tarihli işlemleriyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, mevzuat uyarınca elektrik dağıtım faaliyetinde bulunan şirketlerin … ile bağlantı anlaşması ve/veya sistem kullanım anlaşmalarını imzalamaları gerektiği, davacı ile davalı … arasında sistem kullanım anlaşmasının 31/03/2010 tarihinde imzalandığı, dava konusu işlemin hukukî mahiyeti itibarıyla, sözleşmeden kaynaklanan bir cezaî şart niteliğinde olduğu,

bu anlamda yalnızca sistem kullanım anlaşmasını imzalamış ve bu anlaşmada yer alan hüküm ve şartları kabul etmiş taraflar hakkında uygulama alanı bulabileceği, bu itibarla, davacının anlaşma hükmünü ihlâl ettiğinin tespiti yapılmasına rağmen, davalı … tarafından anlaşmanın 10. maddesi gereği uyarıda bulunulmadan davacıya ceza verilemeyeceğinden, davacı adına düzenlenen dava konusu faturada hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, bir iletim sistemi kullanıcısının hiçbir koşulda sistem kullanım anlaşmasında belirtilen maksimum enerji alış veya veriş kapasitelerini aşamayacağının akde bağlandığı, … tarih ve … (a) sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile onaylanarak 29/03/2012 tarih ve 28248 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan yeni Sistem Kullanım Anlaşması'nın "Cezai şartlar" başlıklı 9. maddesinde "uyarı" şartının yer almadığı, tesis edilen tüm işlemlerin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sistem Kullanım Anlaşmasında, "Kullanıcının bağlantı noktasına maksimum enerji kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi vermesi/ alması" fiilinin cezaî şart uygulanması gereken ihlâl olarak tanımlandığı, söz konusu fiilin işlendiğinden bahisle … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen Ocak 2010-Aralık 2010 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ile … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen Ocak 2011-Aralık 2011 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ve … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen Ocak 2012-Aralık 2012 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturasının düzenlendiği, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

22/01/2003 tarih ve 25001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan mülga Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği’nin 8. maddesinde, "Ek-5 Bölüm 1'de yer alan standart planlama verileri ile iletim sistemine bağlanacak tesis ve/veya teçhizata ilişkin bilgilerin tüzel kişi tarafından TEİAŞ'a verildiği tarihten itibaren altmış gün içerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması TEİAŞ tarafından tüzel kişiye önerilir.

TEİAŞ'ın bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması önerisini yapabilmesi için ek bilgiye ihtiyaç duyması hâlinde, Ek-5 Bölüm 2'de yer alan ayrıntılı planlama verileri de tüzel kişiden talep edilebilir. Bu hâllerde TEİAŞ tarafından bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasının önerilmesine ilişkin süre doksan gün olarak uygulanır. Tüzel kişi TEİAŞ'ın anlaşma önerisine otuz gün içerisinde yazılı yanıt verir.

Tarafların mutabakatı hâlinde bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin hüküm ve şartları içeren bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması imzalanır. TEİAŞ ve lisans sahibi tüzel kişinin, bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin anlaşmanın hükümleri üzerinde mutabakata varamamaları hâlinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgili lisanslarının hükümlerine göre Kurum tarafından çözüme kavuşturulur ve konu hakkında alınan Kurul kararları bağlayıcıdır.

İletim sistemine hâlihazırda bağlı olan üretim tesisleri ile bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin olarak üretim tesisleri dışında gerçek ve tüzel kişiler tarafından TEİAŞ'a yapılan diğer başvurularda da aynı süreç uygulanır"; Geçici 6. maddesinde ise, "Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla iletim sistemini kullanmakta olan ya da iletim sistemine bağlantısı olan kullanıcılar ile TEİAŞ arasında Bağlantı ve/veya Sistem Kullanım Anlaşması, 01 Kasım 2003 tarihine kadar imzalanır." kuralına yer verilmiştir.

Mülga Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ'in "İletim sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları ile enterkonneksiyon kullanım anlaşmaları" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, iletim sistemi ve/veya enterkonneksiyon kullanıcılarının, TEİAŞ ile Ek-1’de yer alan anlaşmaları yapacağı, iletim sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarına ilişkin başvuruların, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği'nde belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı,

bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşması başvurularının eşzamanlı olarak ve üretim faaliyetinde bulunacak tüzel kişiler açısından lisansa dercedilen inşaat öncesi süre bitmeden önce yapılacağı, iletim sistemini kullanarak, elektrik enerjisi ithalatı ve/veya ihracatı faaliyetinde bulunmak isteyen toptan satış lisansı sahibi tüzel kişilerin başvurularının, Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği'nde belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı;

ikinci fıkrasında, bağlantı, sistem kullanım ve/veya enterkonneksiyon kullanımına ilişkin olarak TEİAŞ ile iletim sistemi kullanıcısı ve/veya enterkonneksiyon kullanıcısı arasında, bu Tebliğ uyarınca TEİAŞ tarafından hazırlanan ve Kurul tarafından onaylanan standart anlaşmaların kullanılacağı, bu anlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayı olmaksızın değişiklik yapılamayacağı, bağlantı anlaşmasında fiziki bağlantıya ilişkin termin programının, sistem kullanım anlaşmasında iletim sisteminin kullanılmaya başlanması için öngörülen tarihin yer alacağı kurala bağlanmıştır.

Davacı ile davalı TEİAŞ arasında imzalanan Sistem Kullanım Anlaşması'nın "Cezaî Şartlar" başlıklı 10. maddesinde, "Kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar arasında imzalanan Bağlantı Anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlâl etmesi, söz konusu ihlâli TEİAŞ'ın uyarısına rağmen uyarıda belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda, TEİAŞ, aşağıda belirlenen cezaî şartları uygulayacaktır.

TEİAŞ'ın uğradığı zararlar ayrıca tazmin edilecektir." kuralı yer almış olup, maddenin devamında, "Kullanıcıların bağlantı noktasına maksimum enerji kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi vermesi/alması" ihlâl olarak tanımlanmış, bu ihlâlin karşılığında "her takvim yılının sonunda kullanıcının sisteme verdiği enerji gücünün en yüksek olduğu değerle maksimum alış kapasitesi arasındaki her bir MW içim o yılın Aralık ayı sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin 12 misli ceza" uygulanacağı belirtilmiştir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 15/03/2012 tarihli toplantısında alınan 3735/a) sayılı karar ile yeni bir İletim Sistemi Sistem Kullanım Anlaşması'nın onaylanmasına, TEİAŞ ve Kullanıcılara halihazırda geçerli olan anlaşmaları yenilemeleri için yeni anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 90 (doksan) gün süre verilmesine karar verilmiş, 29/03/2012 tarih ve 28248 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan sistem kullanım anlaşmasının bazı hükümlerinde, özellikle de cezai şart konusunda önemli değişiklikler yapılmış, yeni Anlaşma metninin "Cezai Şartlar" başlıklı 9. maddesinin, "Kullanıcının ilgili mevzuat,

taraflar arasında imzalanan bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlal etmesi durumunda, TEİAŞ, aşağıda belirlenen cezai şartları uygular. TEİAŞ’ın uğradığı zararlar ayrıca tazmin edilir.

Aşağıdaki ihlallerin tespitine ilişkin olarak TEİAŞ'a ait trafo merkezlerinde; fider açma sayıları, reaktif enerji ve maksimum enerji alış/veriş miktarının tespitine yönelik dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından kurulması talep edilecek izleme sistemlerine TEİAŞ tarafından gerekli izin verilir.” kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1- Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Ocak 2010-Aralık 2010 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ile Ocak 2011-Aralık 2011 dönemlerine ilişkin … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ve … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ekindeki muhteviyat çizelgesinde belirtilen Ocak 2012-Mart 2012 dönemlerine ilişkin toplam 1.689,137.41-TL'lik kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

2- Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ekindeki muhteviyat çizelgesinde belirtilen Nisan 2012-Aralık 2012 dönemlerine ilişkin toplam 1,585,390.19-TL'lik kısmına gelince;

Elektrik dağıtım faaliyetinde bulunan şirketlerin … ile Bağlantı Anlaşması ve Sistem Kullanım Anlaşması olmak üzere iki anlaşma imzalaması gerekmektedir. Davacı şirket ile … arasında 31/03/2010 tarihli Sistem Kullanım Anlaşması'nın imzalandığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ekindeki muhteviyat çizelgesinde belirtilen Nisan 2012-Aralık 2012 dönemlerine ilişkin kısmın düzenlendiği tarihteki Sistem Kullanım Anlaşması’nın "Cezaî Şartlar" başlıklı 9. maddesinde, kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar arasında imzalanan bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlâl etmesi durumunda TEİAŞ’ın maddede belirtilen cezaları uygulayacağı belirtilmiş; maddede, "Kullanıcının bağlantı noktasına maksimum enerji kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi vermesi/ alması" hükmü ihlâl olarak tanımlanarak,

bu ihlâller için "her takvim yılının sonunda, kullanıcının sisteme verdiği enerji gücünün en yüksek olduğu değerle maksimum alış kapasitesi arasındaki her bir MW için o yılın Aralık ayı sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin 12 misli ceza uygulanır." cezaî şartı öngörülmüştür.

Belirtilen hususların birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirket ile TEİAŞ arasında iletim sisteminin kullanımı açısından kurulması gerekli akdî ilişkinin kurulduğu, dava konusu işlemlerin hukukî mahiyeti itibarıyla, idari sözleşmeden kaynaklanan bir cezaî şart niteliğinde olduğu, bu anlamda sistem kullanım anlaşmasını imzalamış ve bu anlaşmada yer alan hüküm ve şartları kabul etmiş taraflar hakkında uygulama alanı bulabileceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı şirket ile … arasında akdedilen Sistem Kullanım Anlaşması'nın "Cezaî Şartlar" başlıklı 9. maddesinin ihlâl edildiğinin sabit olduğu, idarî yaptırım niteliği bulunmayan anlaşmadan kaynaklanan cezaî şartın uygulandığı, dolayısıyla sistem kullanım ceza faturası düzenlenmesinin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu … tarih ve … sayılı sistem kullanım ceza faturası ekindeki muhteviyat çizelgesinde belirtilen Nisan 2012-Aralık 2012 dönemlerine ilişkin toplam 1,585,390.19-TL'lik kısmının da iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.