Danıştay 13. Daire E.2019/4357 K.2024/756

Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "...” logosuyla yayın yapan televizyon kanalında 23/10/2015 tarihinde saat 15.00'te yayınlanan '' … '' adlı programda, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer verilen, "Yayın hizmetleri … İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." şeklindeki yayın ilkesinin ihlâl edildiğinden bahisle 27.813,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu Üst Kurul kararının … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararı ile geri alındığı anlaşıldığından, davanın konusuz kaldığı görülmekle esas hakkında karar verilmesine gerek bulunmadığı,

Bu durumda, dava konusu işlemin davalı idare tarafından geri alındığı görüldüğünden davanın konusunun kalmadığı, dava konusu işlemin davalı idarenin hatalı davranışı sonucunda tesis edildiği ve davacının dava açmak zorunda bırakıldığı gözetildiğinde yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın açılmasına yol açtığından dolayı 374,20-TL yargılama giderinin ve yürürlükteki AAÜT uyarınca belirlenen 1.090,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararının, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının uygulanması kapsamında … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararı ile geri alındığı, Üst Kurul'ca geri alınmış olan işlemin Mahkeme kararının uygulanmasını teminen tesis edildiği dikkate alınarak Üst Kurul aleyhine masraf ve vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği, temyize konu kararın yargılama giderleri yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin davalı idarenin hatalı davranışı sonucunda tesis edildiği ve davacının dava açmak zorunda bırakıldığı gözetildiğinden yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesi gerektiği sonucuna varıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca Danıştay'ın, temyiz incelemesi neticesinde temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuşkusuzdur.

Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının yargılama giderlerinin avukatlık ücretine ilişkin kısmı ile masrafa (harca) ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenip bozulması istenilmektedir. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, Mahkeme kararının vekâlet ücreti dışındaki yargılama giderlerinin tamamının davalı idareye yükletilmesine ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun reddinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Davalı idare aleyhine hükmedilen yargılama giderlerinden vekâlet ücreti açısından yapılan incelemede:

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde, yargılama giderlerinin kapsamı belirlenmiş; bu çerçevede, vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinde, yasada yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 331. maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği kurala bağlanmıştır.

Öte yandan, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınarak avukatlık ücretine hükmedileceği; kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesinde ise, anlaşmazlığın, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle, ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilmesi hâlinde tarifede belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilmesi hâlinde ise tamamına hükmedileceği kurala bağlanmıştır.

Aktarılan mevzuat uyarınca, bakılan davada hükmedilecek vekâlet ücretinin tespit edilebilmesi için öncelikle davanın yargılamanın hangi aşamasında konusuz kaldığının belirlenmesi gerekmektedir.

6100 sayılı Kanun'un üçüncü kısmında yazılı yargılama usulü düzenlenmiş olup, bu hükümlere göre yazılı yargılama sürecinde beş temel aşama bulunmaktadır. Bu aşamalar sırasıyla, davanın açılması (md. 118 vd.) ve karşılıklı dilekçelerin verilmesi (md. 126-136), ön inceleme (md. 137-142), tahkikat (md. 143-183), tahkikatın sona ermesi (md. 184-186), sözlü yargılama ve son olarak da hüküm (md. 294 vd.) aşamaları olarak belirlenmiştir.

Hukuk muhakemesinde, ön inceleme aşamasına ilişkin kurallara 6100 sayılı Kanun'un 137. ilâ 142. maddeleri arasında yer verilmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 137. maddesine göre, ön inceleme, karşılıklı dilekçelerin verilmesi sonrası bir aşama olup, ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez. Ön inceleme tutanağının ne zaman imzalanacağı ise Kanun'un "Ön inceleme duruşması" başlıklı 140. maddesinin üçüncü fıkrasında kurala bağlanmıştır.

Buna göre, "ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür".

Hukuk yargılama usûlü sürecinde, ön inceleme tutanağının, davanın açılması ve karşılıklı dilekçelerin verilmesi aşamasının sona ermesinden sonra imzalandığı anlaşılmaktadır.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesinde yer verilen, "ön inceleme tutanağı"na ilişkin 6100 sayılı Kanun'da hâl böyle olmakla birlikte, meselenin idari yargılama usûlü ve bu usûlün ilkeleri açısından da değerlendirilmesi gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yargılama aşamalarına ilişkin olarak genel hatlarıyla idari yargılama usulünün özellikleri de dikkate alınarak 6100 sayılı Kanun ile benzer düzenlemelere yer verilmiş, 3. maddesinde "idari davaların açılması", 14. maddesinde "ilk inceleme", 16. maddesinde "dilekçelerin teatisi", 20. maddesinde "dosyaların incelenmesi" ve 22. maddesinde "davaların karara bağlanması" aşamaları düzenlenmiştir.

İdari yargılama usulünde, 6100 sayılı Kanun'da yer verilen ön inceleme tutanağı müessesesi benzeri düzenlemeye yer verilmemiştir. Ancak, ön inceleme ve ön inceleme tutanağına ilişkin 6100 sayılı Kanun'da yer verilen kuralların birlikte değerlendirilmesinden ve yargılama usulündeki temel mantıktan hareketle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda davanın açılması ve karşılıklı dilekçelerin verilmesinden sonra gerçekleşen ön inceleme tutanağının imzalanmasına kadar olan süreçten, idari yargılama usulünde, dosyanın tekemmül tarihine kadar olan yargılama sürecinin anlaşılması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu edilen … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararının … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararı ile geri alındığı, davalının ilk savunma dilekçesinin 10/07/2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, böylece dosyanın henüz tekemmül etmediği bir aşamada davanın konusuz kaldığı görülmektedir.

Bu durumda, anlaşmazlığın, davanın konusuz kalması nedeniyle dosyanın tekemmül tarihinden önce giderilmiş olduğu anlaşıldığından, davalı idare aleyhine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesi gereğince tarifede belirlenen ücretin yarısı tutarında vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, vekâlet ücretinin tamamına hükmedilmiş olmasında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına, "ilk derece Mahkemesi kararındaki 'yürürlükteki AAÜT uyarınca belirlenen 1.090,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine' ibaresinin, 'yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 545,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine' şeklinde düzeltilmesine" ibaresi eklenmesi gerekmektedir.