Danıştay 13. Daire E.2020/1197 K.2021/88

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Afyonkarahisar ili, Merkez Demirçevre Mahallesi'nde bulunan ve tapunun … ada, … sayılı parselinde kayıtlı Hazine'ye ait taşınmazın 20.000,00 m²'lik kısmının, süresi dolan kira sözleşmesi yenilenene kadar kullanıldığından bahisle sözleşmesiz olarak kullanılan dönem için 300 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin XVI. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hüküm doğrultusunda 194.927,00-TL kullanım bedeli istenilmesine ilişkin Afyonkarahisar Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı kullanım bedeli ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümünün teknik ve bilimsel bir incelemeyi gerektirmesi nedeniyle Mahkemelerinin 17/05/2017 tarihli ara kararı uyarınca dava konusu alanda keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmesi üzerine Harita ve Kadastro Mühendisi, Emlak Danışmanı ve Mülk Bilirkişisi …'in katılımıyla 22/06/2017 tarihinde mahallinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda özetle.

"Afyonkarahisar ili, Merkez Demirçevre Mahallesinde bulunan ve tapuda … ada … parselde yer alan Hazine'ye ait taşınmazın 20.000 metrekarelik kısmının 31/05/2010 tarihli kira sözleşmesi ile davacı şirkete 5 yıl süreyle kiralandığı, kira sözleşmesinin 31/05/2015 tarihinde sona erdiği, yeni kira sözleşmesinin 08/01/2017 tarihinde başladığı, bu iki sözleşme tarihi arasında 588 günlük boşluk oluştuğu, 08/01/2017 tarihli kira sözleşmesinde 2017 yılı için 121.000,00-TL bedel üzerinden mutabakata varıldığı,

300 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 3. paragrafı gereğince bu bedel üzerinden 588 günlük kullanım bedelinin belirlenmesi gerektiği, davacı tarafından söz konusu taşınmazın 588 günlük sürede kullanılmadığı iddia edilmekteyse de yerinde yapılan ölçüm ve tespitler sonucunda parselin bir kısmının yol olarak, geri kalan kısmının ise perde beton çit ile çevrilmek suretiyle park alanı olarak kullanıldığının görüldüğü, davacının mevcut faaliyette bulunan tesisinin ulaşımının dava konusu … ada, … parsel üzerinden sağlandığı,

parselin çevresinin bahçe duvarıyla çevrilerek davacının tesisiyle bütünlük arz ettiği, 2017 yılı için öngörülen sözleşme bedelinin 121.000,00-TL olduğu, kullanım bedelinin (588x121.000,00)/365=194.926,03-TL olarak hesaplandığı, dava konusu işlemin 300 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliğine uygun olarak tesis edildiği" yönünde görüş bildirildiği, bu raporun taraflara tebliğ edildiği, anılan rapora yöneltilen itirazların yerinde görülmeyerek bu raporun yeterli görüldüğü,

bu durumda, kira süresinin sona ermesi nedeniyle kiracısı tarafından yeniden kiralama talebinde bulunulan taşınmazların, yeniden eski kiracısına kiraya verilinceye kadar geçen süre içindeki kullanımı için, yeni sözleşmede öngörülen bedel üzerinden kullanım bedeli tahsil edileceğinin açık olduğu, davacının taşınmazı fuzulen işgal ettiği dönemde, taşınmazın getirebileceği gelir miktarı, yeni yapılan kiralama ihalesi ile somutlaştığına göre, yeni ihale sonucunda belirlenen kira bedeli dikkate alınmak suretiyle tahakkuk ettirilen kullanım bedeline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, beş yıllık sürede kira sözleşmesine aykırı herhangi bir davranışta bulunulmadığı, kira sözleşmesine istinaden kiralama bedelinin zamanında ve eksiksiz olarak ödendiği, 31/05/2015 tarihinde kira sözleşmesinin süresinin dolması üzerine, 03/06/2015 tarihli dilekçe ile taşınmazın tekrar kiralanmak istendiğinin idareye bildirildiği, bu başvuru üzerine yaklaşık 19 ay boyunca herhangi bir cevap verilmediği, belirtilen bu sürede taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunulmadığı, 08/01/2017 tarihinde yeni kira sözleşmesinin imzalandığı,

dava konusu işlemle 31/05/2015 – 08/01/2017 tarihleri arasında söz konusu taşınmaza ilişkin 194.927,00-TL kullanım bedelinin istenmesinin hukuka aykırı olduğu, bu sürede taşınmazın boş kaldığı ve kullanılmadığı, sadece önceki kira sözleşmesi sürecinde yapılan duvar ve çit ile yol dışında başka bir tasarrufta bulunulmadığı, aksi yöndeki iddiaların mesnetsiz olduğu, kira sözleşmesinin süresinin sona ermesi üzerine bu duvar ve çitlerin kaldırılmasına ilişkin herhangi bir yükümlülüğün bulunmadığı, söz konusu kullanım bedeline ilişkin dava konusu işlemin, idarenin kendi kusurundan kaynaklandığı,

bu bedelin belirlenmesinde dikkate alınması gereken kriterlerin görmezden gelindiği, sadece yolun kullanımına ilişkin kullanım bedeli talep edilebilecekken, taşınmazın bütün alanları dikkate alınarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların mesnetsiz olduğu, bu nedenle temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Davadan feragat hakkında karar verilebilmesini teminen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 310. maddesinin 7251 sayılı Kanun'la eklenen üçüncü fıkrası uyarınca dosyanın Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK), feragatin hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabileceğini kurala bağlayan 310. maddesine, 28/07/2020 tarih ve 31199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle birinci fıkradan sonra gelmek üzere iki yeni fıkra eklenmiştir. Anılan maddenin üçüncü fıkrasında, “(3) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” kuralına yer verilmiştir.

Değişikliğe ilişkin gerekçede, "Maddeye eklenen üçüncü fıkrada ise, feragat veya kabulün dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılması hâlinde Yargıtay’ın temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye göndermesi gerektiği hüküm altına alınmaktadır.

Düzenlemeyle, mevcut hükümden kaynaklanan ve feragat veya kabulün hükmün verilmesinden sonra gerçekleşmesi hâlinde yapılan farklı uygulamaların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca Yargıtay’ın, davaya son veren taraf işlemleri olan feragat ve kabulün kanun yolu süresi içinde yapılması hâlinde, hükmü veren mahkemenin davadan el çekmiş olması sebebiyle dava hakkında bir karar veremeyeceği, dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay’a gönderilmesi gerektiği şeklindeki içtihadı ile feragat veya kabulün dosya Yargıtay’da iken yapılması hâlinde kararın bozularak gerekli kararın verilmesi için dosyanın hükmü veren mahkemeye gönderilmesi yönündeki içtihadından kaynaklanan usul ekonomisine aykırılığın da önüne geçilmesi hedeflenmektedir." açıklaması yer almıştır.

Bu durumda, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra davadan feragat edilmesi hâlinde, temyiz incelemesi yapılmaksızın dosyanın feragat hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı sonrasında, 18/07/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile davacı şirket vekili tarafından temyiz isteminde bulunulduğu ve … İdare Mahkemesi kaydına giren 28/12/2020 tarihli dilekçe ile de davadan feragat edildiği bildirildiğinden, anılan dilekçe uyarınca Bölge İdare Mahkemesince, davadan feragat talebi değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.