Danıştay 13. Daire E.2020/176 K.2022/3846

Dava konusu istem: … Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü'nce 13/05/2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “225 Günlük Katı Atık Nakli İşinde Kullanılacak Araçların Kiralama Hizmet Alımı” ihalesinin idarece iptali kararına karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine ihalenin iptali kararının iptaline ilişkin Kamu İhale Kurulu'nun (Kurul) … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; idarece ihalenin iptaline dayanak teşkil eden ''makine parkının revize edileceği'' gerekçesinin, ihalenin yapıldığı tarih ile iptal edildiği tarih arasında makine parkının revize edilmesini gerektiren hangi sebeplerin ortaya çıktığı, revizyonun kapsam ve şumulünün ne olacağı hususunda somut veriler içermediğinden ihalenin iptal edilmesine dayanak teşkil edecek hukuki nitelik taşımadığı;

yine ihalenin iptaline dayanak gösterilen "ihalede rekabetin oluşmaması" gerekçesinin de, ihalede tek geçerli teklif kalmasının başlı başına ihalede rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği ve geçerli teklifin yaklaşık maliyetin altında olduğu hususları dikkate alındığında, ihalenin iptal edilmesine dayanak teşkil edebilecek hukuki nitelik taşımadığı, ihalenin hukuken kabul edilebilir bir gerekçe ortaya konulmaksızın iptal edildiği anlaşıldığından, "İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline" ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Temizlik İşleri Müdürlüğünün ihale ile ilgili olarak makine parkının revize edilerek yeniden ihaleye çıkılacağı ve rekabet ortamı oluşmadığı gerekçesiyle söz konusu ihalenin iptaline karar verildiği, ihalenin iptali kararında kamu yararının gözetildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

. Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü'nce 13/05/2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “225 Günlük Katı Atık Nakli İşinde Kullanılacak Araçların Kiralama Hizmet Alımı” ihalesinde 6 adet ihale dokümanının alındığı, ihaleye 2 isteklinin teklif verdiği, idarece alınan ilk ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen. Tem. İnş. Gıda Teks. Nak. Tic. ve San. Ltd.

Şti. tarafından, itirazen şikâyet başvurusunda bulunması sonucunda … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile, ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi. Tur. Tek. Mak. Bilg. İnş. İma. İhr. Ltd.

Şti.'nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bunun üzerine ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından alınan 25/07/2019 tarihli ikinci ihale komisyonu kararıyla "İhale komisyonu olarak yapılan değerlendirmede Temizlik İşleri Müdürlüğü'nün ihale ile ilgili olarak makine parkının revize edilerek yeniden ihaleye çıkılacağı bilgisi komisyona bildirildiğinden, ayrıca rekabet ortamı oluşmadığından ihalenin iptal edilmesine" karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu işleme karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kurulun … tarih ve … sayılı kararıyla "İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline" karar verildiğinden, işbu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.". 39. maddesinde, "İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir.

İhalenin iptal edilmesi hâlinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması hâlinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.". 40. maddesinde, "37. ve 38. maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. ...

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.". 56. maddesinde, "... İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır." kurallarına yer verilmiştir

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İhale komisyonu kararlarının onaylanıp onaylanmaması konusunda ihale yetkilisinin takdir yetkisinin bulunduğu açık olup, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makûl ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerekmektedir.

İhale işlemleri bakımından idarenin takdir yetkisinin hukuka uygunluğunun denetiminde, 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerinin gözetilmesi gerektiği gibi, idare hukukuna hâkim olan hukukî güvenlik, idari istikrar gibi ilkelerin de dikkate alınması gerekir.

İhale yetkilisine ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak idare menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Başka bir anlatımla, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere ihale yetkilisine sözü edilen yetki tanınmıştır.

Dava konusu ihaleyi gerçekleştiren davacı belediyenin 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirtilen rekabet, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması, kaynakların verimli kullanılması ilkelerini gözetmek zorunda olduğundan idare tarafından takdir yetkisinin ihalenin iptali yönünde kullanılmasının açık, anlaşılır, somut ve makûl gerekçelerinin ortaya konulması; idarenin ihalenin iptaline yönelik kararının hukuka uygunluğunun denetiminde ise, idarece açıklanan gerekçelerin, ihale konusu işin niteliğinin göz önünde bulundurulması gerekir.

İdare tarafından alınan 25/07/2019 tarihli ikinci ihale komisyonu kararıyla "İhale komisyonu olarak yapılan değerlendirmede Temizlik İşleri Müdürlüğü'nün ihale ile ilgili olarak makine parkının revize edilerek yeniden ihaleye çıkılacağı bilgisi komisyona bildirildiğinden ayrıca rekabet ortamı oluşmadığından" gerekçesiyle söz konusu ihalenin iptal kararı hukuka uygundur.

İdarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullandığına ilişkin dosya içeriğinde herhangi bir somut bilgi ve belge de bulunmadığı dikkate alındığında, idarenin ihalenin iptali kararının iptaline ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında hukukî isabet görülmemiştir.