Danıştay 13. Daire E.2020/2667 K.2023/580

Dava konusu istem: Sakarya ili, Serdivan ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ... ada, ... parsel numaralı taşınmazın 262,50 m²'lik kısmının reklam panosu yeri olarak kullanılması amacıyla 5 yıllığına kiralanması ihalesi sonucunda imzalanan 14/12/2015 tarihli sözleşmede belirtilen taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle davacı şirket hakkında 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 84. maddesinin 3. fıkrası uyarınca altı (6) ay süre ile Maliye Bakanlığı'nca yapılan bütün ihalelerden yasaklanmasına ilişkin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; davacı şirket tarafından Sakarya Defterdarlığı'na verilen 30/03/2017 tarihli dilekçe ile olağanüstü hâl uygulamasından dolayı gelirlerinin azalması nedeniyle kira sözleşmesinin feshinin talep edildiği ve buna istinaden Sakarya Valiliği'nin 05/05/2017 tarihli ve 5023 sayılı Olur'u ile kesin teminatları Hazineye gelir kaydedilmek ve cari yıl kira bedelinin yüzde yirmi beşi tazminat olarak tahsil edilmek üzere kira sözleşmesinin feshedilmesine karar verildiği,

bunun üzerine davacı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle 2886 sayılı Kanun'un 84. maddesi uyarınca 6 ay süreyle davalı idarece yapılacak bütün ihalelerden yasaklanmasının Bakanlık Makamı'nın 23/06/2017 tarihli ve 18902 sayılı Olur'u ile uygun görüldüğü;

Mevzuat ve sözleşme hükümleri ile dosyadaki bilgi belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında, ihaleyi yapan Bakanlık tarafından, bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verileceğinin düzenlendiği, davaya konu kira sözleşmesinde olağanüstü hâlin mücbir sebep olarak sayılmadığı, mevzuatta da olağanüstü hâlin mücbir sebep olduğuna dair bir hükmün bulunmadığı,

ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hâl uygulamasında sokağa çıkma yasağı ilan edilmediği gibi olağanüstü hâl nedeniyle gösteri, eğlence, tören gibi etkinliklerin azaldığına ilişkin davacı tarafından dosyaya herhangi bir bilgi ve belge de sunulmadığı anlaşıldığından, sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçtiği ve mücbir sebep olmaksızın taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediği anlaşılan davacı şirket hakkında tesis edilen Bakanlık ihalelerinden altı ay süre ile yasaklanmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idare ile arasında imzalanan kira sözleşmesi sonrasında yaklaşık 7 ay sonra menfur darbe girişiminin yaşandığı ve beş gün sonra olağanüstü hâl ilan edildiği, kiraladığı bu yerin şehirdeki spor gösterilerinin, törenlerin, oyun ve etkinliklerin yapıldığı, insan sirkülasyonunun fazla olduğu kalabalık halk kitlelerine, reklam verenlere ulaşabileceği bir yer iken, ilan edilen olağanüstü hâlden sonra bu alanda yapılan etkinliklerin bitme noktasına varacak şekilde azaldığı ve beklediği gelirleri elde edemediği,

bu durumun sözleşme tarihinden sonra kendileri dışında gerçekleştiği ve kamudan kaynaklanan hakkın kullanımını engelleyen sebepler ile mücbir sebepler içinde sayılmasının gerektiği, 2935 sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu'nun 11. maddesinin (m) bendi, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11/A ve 11/C maddesi ile 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 17. ve aynı Kanunun uygulanmasına dair Yönetmeliğin 23. maddesine istinaden huzur ve güvenliğin sağlanması,

kişi dokunulmazlığı, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun Ek 1. maddesi kapsamında umuma açık alanlarda düzenlenecek oyun, temsil, açıklama ve çeşitli şekillerde gösterilerin izne bağlanmasına karar verildiği, bu şartlar altında davalı idareyle arasında imzalanan kira sözleşmesinin imzalanma tarihindeki söz konusu alandan beklenen fayda ile olağanüstü hâl ilanından sonra gerçekleşen faydanın bir tutulmasının mümkün olmadığı,

re'sen araştırma ilkesi gereğince Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı Spor Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak olağanüstü hâl ilan edilme tarihine kadar yapılan spor ve kültürel etkinliklerin sayısını ve niteliğini ve olağanüstü hâl ilanından sonra yapılan spor ve kültürel etkinliklerin sayısını ve niteliğini tespit etme yoluna gidilmediği, haklı nedenlerle ve mücbir sebebe bağlı olarak sözleşmesine feshetmek zorunda kaldığı, Kira Sözleşmesi'nin 11. maddesinde mücbir sebeplerin tahdidi olarak sayılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, olağanüstü hâl durumunun davacı şirket ile imzalanan Kira Sözleşmesi'nin 11. maddesinde mücbir sebepler arasında yer almadığı, ayrıca olağanüstü hâl kapsamında panoların bulunduğu yazlık spor salonunda herhangi bir kapatma kararının alınmadığı, ülke genelinde spor müsabakaları yasaklanmadığı ve herhangi bir sokağa çıkma yasağı veya kısıtlamasının getirilmediği, bu nedenle olağanüstü hâl sürecinin reklam panolarının kullanımını engelleyecek herhangi bir etkisinin olmadığı, ayrıca reklam panolarının önünde herhangi bir yaya ve araç geçiş kısıtlamasının olmadığı, spor müsabakalarının yapılmaya devam edildiği,

yazlık spor salonunun fesih talep edilen dönemde açık ve işler durumda olduğu, dava dilekçesinde yazılı hususların hiçbirinin mücbir sebebe girmediği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.