Danıştay 13. Daire E.2020/3390 K.2022/3924

Dava konusu istem: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nce 17/03/2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "63 Kişi ile Özel Güvenlik" ihalesine yönelik olarak dava dışı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 04/06/2020 tarih ve 2020/UH.II-977 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava dışı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, Yeterlik Bilgileri Tablosu'nun "Ticaret Sicili Bilgileri" bölümünün "Yöneticilere Ait Bilgiler" kısmında, Ticaret Sicili Gazetesi'nin tarihi, sayısı ve Sicil Müdürlüğü kısmının boş bırakıldığı, diğer tevsik edici belgelere yer verilmediği,

"İş Hacmi Bilgileri" bölümünde yeterlik değerlendirilmesinde esas alınan miktara yer verilmesine rağmen değerlendirme yıllarının boş bırakıldığı gerekçeleriyle teklifinin mevzuata uygun olmadığından bahisle dava konusu Kurul kararıyla en avantajlı ikinci teklif sahibi olan davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine karar verildiğinin görüldüğü;

Dava konusu Kurul kararının davacının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığına ilişkin kısmının icelenmesinden, uyuşmazlığa konu ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından, hizmet alım işinde kullanılacak devriye aracının "amortisman bedeli", "bakım onarım ve revizyona ait giderler" ve "lastik giderlerinin" önemli teklif bileşenleri olarak görülerek aşırı düşük teklif açıklamasının talep edildiği, davacı tarafından “lastik bedeli” ve bakım onarım bedeli” üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi sunulmak suretiyle usulüne uygun ayrıntılı açıklama yapıldığı,

ancak “amortisman gideri” için herhangi bir maliyet hesaplamasına yer verilmediği ve açıklamanın usulüne uygun yapılmadığı, bu durumun da ihalenin esasını etkileyecek bir durum olması sebebiyle sonradan tamamlanabilecek eksikliklerden olmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;

Davacı tarafından Kurul kararının diğer kısımlarına yapılan itirazlar yönünden yapılan incelemede ise, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan belgelerdeki bilgi eksikliği kapsamında giderilebilecek eksiklerden olmasına rağmen İdari Şartname'de belirtilen düzenlemeye uygun teklif sunulmamasından ve aşırı düşük teklif açıklamasının geçersizliği sebebiyle davacının teklifinin zaten değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından, netice itibarıyla dava konusu Kurul kararının bu kısımlarında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale kapsamında teklif edilen yeni aracın amortismana tâbi olmadığı, bu sebeple amortisman giderine yer verilmediği, bu giderin %4 sözleşme giderleri içerisinden karşılanacağı, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebebiyet veren bilgi eksikliğinin istenilecek belgelerle tamamlatılabileceği, dava konusu Kurul kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nce 17/03/2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ''63 Kişi ile Özel Güvenlik'' ihalesine 13 adet teklif verildiği, davacının da arasında bulunduğu 8 isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu tespiti yapılarak ihale komisyonunca önemli olduğu belirtilen hizmet alımı işinde kullanılacak devriye aracınının; amortisman bedeline, bakım onarım ve revizyona ait giderine, lastik giderlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde bulunarak, ikinci en avantajlı teklif olarak belirlendiği ve ihale işleminin sonlandırıldığı,

ihale işlemine karşı dava dışı. Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine davacının amortisman giderine yer verilmeyen aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, Yeterlik Bilgileri Tablosu'nun "Ticaret Sicili Bilgileri" bölümünün "Yöneticilere Ait Bilgiler" kısmında, Ticaret Sicili Gazetesi'nin tarihi, sayısı ve sicil müdürlüğü kısmının boş bırakıldığı, diğer tevsik edici belgelere yer verilmediği,

"İş Hacmi Bilgileri" bölümünde yeterlik değerlendirilmesinde esas alınan miktara yer verilmesine rağmen değerlendirme yıllarının boş bırakıldığı gerekçeleriyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği şeklinde Kurul'un 04/06/2020 tarih ve 2020/UH.II-977 sayılı kararıyla düzeltici işlem belirlendiği, bu işlemin davacıya ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 37. maddesinin 2. fıkrasında, "Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36. maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir.

Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması hâlinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.

Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir.

Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır." kuralı yer almıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin "Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler" başlıklı 38. maddesinin, ihale ilan tarihinde yürürlükte olan hâlinde, " İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından, a) Gerçek kişi olması hâlinde, noter tasdikli imza beyannamesinin, b) Tüzel kişi olması hâlinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması hâlinde,

bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin, teklif kapsamında sunulması zorunludur...". "Elektronik ihale" başlıklı 59/A maddesinin 9. fıkrasında, "İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden.

EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır.

Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır." kurallarına yer verilmiştir.

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “e-tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında, "İhale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile ilgili değerlendirme, e-teklif kapsamında yüklü olan belgelerin ve EKAP üzerinden ilgili kurum ve kuruluşların sistemlerinden sorgulama suretiyle elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi suretiyle yapılır."; 4. fıkrasında, "Yeterlik kriterlerinin istekliler tarafından karşılanıp karşılanmadığına ilişkin değerlendirme ihale dokümanında yer alan hükümler çerçevesinde yapılır. Yeterlik kriterlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu husus gerekçesi de açıkça belirtilmek suretiyle EKAP’a kaydedilir.” kuralı yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin ihale ilan tarihinde yürürlükte olan “Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 10/A maddesinde, “10.A.1 ihaleye katılabilmek için başvuru veya teklif dosyasında sunulması gereken, tüzel kişi aday ve isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin mevzuatta geçen 'tüzel kişi ortakları' ifadesinden, bu ortakların ilgisine göre ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç); 'tüzel kişilerin yönetimindeki görevliler' ifadesinden ise, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşmeyi imzalayanlar da dahil olmak üzere tüzel kişilikteki yönetim, temsil ve ilzama yetkili kişiler anlaşılır.” kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu ihaleye ait İdarî Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7. maddesinde, “7.1. isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgilerin e- teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

2) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması hâlinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri …” düzenlemesi.

“Tekliflerin sunulma şekli” başlıklı 22. maddesinde, “... 22.2.

Yeterlik bilgileri tablosunda ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlar, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda ise açıklama istenen teknik özellikler için ayrı satırlar açılmış olup, istekliye ait hangi belgeler esas alınarak ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgiler eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart formalara uygun şekilde doldurulacaktır..." kuralları yer almıştır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

1. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararında davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünden hukuka aykırılık bulunmadığına ilişkin kısmında ve "İş Hacmi Bilgileri" bölümünde yeterlik değerlendirmesinde esas alınan yıllar bilgisinin boş bırakılmasının teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan belgelerdeki bilgi eksikliği kapsamında giderilebilecek eksikliklerden olmasına rağmen davacının aşırı düşük teklif açıklamasının geçersizliği nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden bahisle dava konusu Kurul kararında netice itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığına ilişkin kısmında hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.

2. Temyize konu Mahkeme kararının, Yeterlik Bilgileri Tablosu'nda Ticaret Sicili Gazetesi'nin tarihi, sayısı ve Sicil Müdürlüğü kısmının boş bırakılmasının ve diğer tevsik edici belgelere yer verilmemesinin teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan belgelerdeki bilgi eksikliği kapsamında giderilebilecek eksikliklerden olmasına rağmen davacının aşırı düşük teklif açıklamasının geçersizliği nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden bahisle dava konusu Kurul kararında netice itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığına ilişkin kısmı incelendiğinde;

Aktarılan kurallara göre, tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucularına ilişkin bilgilerin, son durumu gösterir Ticaret Sicili Gazetesi ya da bu hususları gösteren belgeler ile tevsik edilmesi gerektiği, e-teklif alınmak suretiyle yapılan ihalelerde, teklif mektubunun eklerinden biri olan yeterlik bilgileri tablosunun EKAP üzerinden isteklilerce hangi belgeler esas alınarak ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgiler belirtilmek suretiyle standart forma uygun şekilde doldurulacağı,

tüzel kişiliğin son ortaklık yapısına ilişkin bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicili Gazetesinde bulunmaması hâlinde, bu hususları gösteren başka belgelerle de tevsik imkânı bulunduğu, ihale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirmenin beyan edilen bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler,

belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılacağı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığa konu ihalede, davacı tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında, “… - … , … ” beyanı ile bu kişilere ait T.C. kimlik numarasına beyanına, “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında “… - Müdür", “… , Müdür” beyanı ile bu kişilere ait T.C. kimlik numarası beyanına yer verildiği görülmüş olup “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmı ile “Diğer belgeler kullanılarak tevsik ediliyorsa bu belgelerin tarih ve sayısı ile düzenleyen gerçek/tüzel kişi” kısmının doldurulmadığı, başka bir anlatımla bu kısımlarda herhangi bir beyana yer verilmediği görülmüştür.

e- teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlayamadıklarına yönelik değerlendirmenin öncelikle Yeterlik Bilgileri Tablosu'nda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler üzerinden yapılacağı, bu nedenle İdari Şartname’nin aktarılan maddesinde de belirtildiği gibi ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterlerine ilişkin bilgilerin Yeterlik Bilgileri Tablosu'nda eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart forma uygun şekilde doldurulması gerektiği,

bu husustaki sorumluluğun da isteklilere ait olduğu hususu dikkate alındığında, davacı tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nda “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmı ile “Diğer belgeler kullanılarak tevsik ediliyorsa bu belgelerin tarih ve sayısı ile düzenleyen gerçek/tüzel kişi” kısmının doldurulmadığı,

başka bir anlatımla bu kısımlarda ilgisine göre herhangi bir beyana yer verilmediği ve bu nedenle “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmı ile “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında beyan edilen bilgilere ilişkin teyit işleminin de gerçekleştirilemediği görüldüğünden, davacının teklifinin bu gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, davacı tarafından “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nda “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmı ile “Diğer belgeler kullanılarak tevsik ediliyorsa bu belgelerin tarih ve sayısı ile düzenleyen gerçek/tüzel kişi” kısmının doldurulmadığı, yeterliğe ilişkin olarak ihale dokümanında aranan şartlardan olan bu hususa ilişkin eksikliğin teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliği olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla tabloda yer almayan belgelerin ihaleyi gerçekleştiren idarece tamamlatılamayacağı anlaşıldığından,

dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.