Danıştay 13. Daire E.2020/986 K.2022/4530

Dava konusu istem: Batman Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nce tarafından 2886 sayılı sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle 30/12/2019 tarihinde yapılması planlanan … Anadolu Lisesi kantin işletme hakkı kiralama ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesi'nce verilen kararda;. İmam Hatip Ortaokulu Okul Aile Birliği ile davacı arasında 01/01/2019 başlangıç tarihli 1 yıllık "Okullarda Bulunan Kantin, Açık Alan, Salon ve Benzeri Yerlerin İşletme (Kiralama) Sözleşmesi" imzalandığı, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında. İmam Hatip Ortaokulu'nun kapatılarak aynı binada. Anadolu Lisesi'nin açılması sebebiyle davacı ile.

Anadolu Lisesi Okul Aile Birliği arasında 09/09/2019 başlangıç tarihli Okulun dönüşmesinden kaynaklı ihtilafa ilişkin Bakanlık görüşü netleşinceye kadar geçici süreli "Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi" imzalandığı,

Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın … tarih ve E… sayılı görüş yazısında 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 16. maddesi ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi ile 09/02/2012 tanih ve 28199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin 20/2 maddesi ile yönetmelik eki Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi'nin 21. maddesi kapsamında yeni açılan okulun kantin kiralama işleminin pazarlık usulü ile yeniden yapılması gerektiğinin belirtildiği,

anılan görüş doğrultusunda ve Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin 19. maddesi gereğince oluşturulan komisyonun 23/12/2019 tarihli toplantısında. Anadolu Lisesi'ne ait kantinin işlettirilmek üzere muhammen kirilama bedelinin tespit edilerek 30/12/2019 tarihinde ihalenin yapılmasına karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı;

Yeni açılan … Anadolu Lisesi'ne ait kantin işletme hakkı kiralama ihalesinin 30/12/2019 tarihinde yapılmasına karar verilmekle birlikte, davacının Mahkemede işbu davayı açtığı belirtilerek, 27/12/2019 tarihli dilekçe ile davalı idareden mağduriyet yaşanmaması için ihalenin iptalini talep ettiği, bu durumda, davaya konu edilen işlemin ihale işlemi olması ve söz konusu ihalenin de davalı idarece iptal edilmiş olması karşısında ortada hukuki denetimi yapılabilecek işlem kalmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı;

Uyuşmazlık, taraflar lehine/aleyhine hükmedilecek vekalet ücreti yönünden incelendiğinde, dosyanın replik düplik aşaması bittikten sonra esas hakkında karar verilecek duruma geldiği, başka bir ifadeyle, dosyanın tekemmül ettiği aşamaya karşılık geldiği göz önüne alındığında, henüz dava dosyasının tekemmül etmediği bir aşamada davanın konusuz kalması sebebiyle taraflar lehine/aleyhine tarifede yer alan avukatlık ücretinin yarısına hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan dava hakkında esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idareyle yaptıkları sözleşmenin süresinin 1 yıl olarak düzenlenmiş olsa da, şifahen 5 yıl üzerinde anlaştıkları, sözleşmenin ilgili maddesinin gerçek beyanlarını yansıtmadığı, ihaleye çıkma kararının hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı tarafından, ihalenin iptal edildiğine ilişkin komisyon kararının aslında ihalenin ertelenmesine ilişkin olduğu, ihale süreci tamamlandıktan sonra yapılan sözleşmenin artık idarenin özel hukuk sözleşmesi olduğu ve dolayısıyla uyuşmazlıkta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun uygulanması ve davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

…İmam Hatip Ortaokulu Okul Aile Birliği ile davacı arasında 1 yıl süreli ise 01/01/2019 başlangıç tarihli "Okullarda Bulunan Kantin, Açık Alan, Salon ve Benzeri Yerlerin İşletme (Kiralama) Sözleşmesi" imzalanmıştır. 2019-2020 eğitim-öğretim yılında …İmam Hatip Ortaokulu kapatılmış ve aynı binada … Anadolu Lisesi olarak eğitim-öğretim faaliyetine devam etmesi kararı verilmiştir. Okulun liseye dönüştürülmesi sebebiyle, kantin kiralama sözleşmesinin devam edip etmeyeceği noktasında Bakanlık'tan görüş istenilmiş, davacı ile … Anadolu Lisesi Okul Aile Birliği arasında 09/09/2019 başlangıç tarihli okulun dönüşmesinden kaynaklı ihtilafa ilişkin Bakanlık görüşü netleşinceye kadar geçici süreli "Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi" imzalanmıştır.

Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın … tarih ve E…sayılı görüş yazısında 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 16. maddesi ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi ile 09/02/2012 tanih ve 28199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin 20/2 maddesi ile yönetmelik eki Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi'nin 21. maddesi kapsamında yeni açılan okulun kantin kiralama işleminin pazarlık usulü ile yeniden yapılması gerektiği belirtilmiş,

anılan görüş doğrultusunda ve Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin 19. maddesi gereğince oluşturulan komisyonun 23/12/2019 tarihli toplantısında. Anadolu Lisesi'ne ait kantinin işlettirilmek üzere muhammen kiralama bedeli tespit edilmiş ve 30/12/2019 tarihinde ihalenin yapılmasına karar verilmiştir.

Davacı tarafından, 26/12/2019 tarihinde Batman İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne başvuru yapılmış ve okulun liseye dönüştürülmesinin sözleşmeyi etkilemeyeceği ve kiralama ihalesinin iptali istenilmiş ve aynı tarihte ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Eğitim kampüsleri ve okul ile ailenin işbirliği" başlıklı 16. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında, "Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için okul ile aile arasında işbirliği sağlanır. Bu amaçla okullarda okul-aile birlikleri kurulur.

Okul-aile birlikleri, okulların eğitim ve öğretim hizmetlerine etkinlik ve verimlilik kazandırmak, okulların ve maddi imkânlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; aynî ve nakdî bağışları kabul edebilir, maddi katkı sağlamak amacıyla sosyal ve kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenleyebilir, okulların bünyesinde bulunan açık alan, kantin, salon ve benzeri yerleri işlettirebilir veya işletebilirler.

Öğrenci velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlanamaz.

Okul-aile birliklerinin kuruluş ve işleyişi, birlik organlarının oluşturulması ve seçim şekilleri, sosyal ve kültürel etkinliklerden sağlanan maddi katkılar, bağışların kabulü, harcanması ve denetlenmesi ile açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesinden sağlanan gelirlerin dağıtım yerleri ve oranları, harcanması ve denetlenmesine dair usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.

Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, gerekli görülen hâllerde il milli eğitim müdürlükleri; il sınırları içerisinde bulunan bir veya birden fazla eğitim kampüsü yönetiminin veya okul-aile birliğinin işlettirebileceği veya işletebileceği yerlere ilişkin ihaleleri bunlar adına yapmaya yetkilidir." kuralına yer verilmiştir. 1739 sayılı Kanun'un 16. maddesine dayanılarak hazırlanan Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, "Kantin ve benzeri yerleri işlettirmek veya işletmek" okul-aile birliğinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Anılan Yönetmeliğin "Kiralama usulü ve işlemleri" başlıklı 20. Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında, "Birlik; kantin ve benzeri yerleri öncelikle işletmecilere kiralama usulü ile işlettirir veya işletmecinin bulunmadığı durumlarda işletir. Kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesinde, eğitim ve öğretimin aksatılmaması esastır.

Söz konusu yerlerin birlik tarafından kiraya verilmesi 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile yapılır."; dokuzuncu fıkrasında, "Kira sözleşme süresi tamamlanmadan işletmecinin tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetmesi veya işletmecinin sözleşme hükümlerine uymaması veya fesih nedenlerinden birinin gerçekleşmesi sebebiyle birlikçe feshedilmesi ya da tarafların mutabakatı ile sözleşmenin feshedilmesi hâlinde yeniden ihale yapılır.".

22. maddesinin 2. fıkrasında "Kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshedilmesi hâlinde kiralanan yer tahliye edilmediği takdirde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi uyarınca tahliye edilir." kuralı yer almıştır.

Yönetmelik ekinde yer alan Tip Sözleşmenin 6. maddesinde ise kiralama süresi belirtilmemiş, aynı tip sözleşmenin 21. maddesinde ise "Sözleşme süresi içerisinde okulun fiziki değişikliğe uğraması veya bir başka adreste faaliyete devam ettirilmesi durumunda, yeni okulda işletmeci yoksa faaliyetine burada da devam edecektir..." şeklinde düzenleme getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden,.

İmam Hatip Ortaokulu Okul Aile Birliği ile davacı arasında imzalanan 01/01/2019 tarihli sözleşmenin 6. maddesinde kiralama süresinin 1 yıl olarak belirlediği, sözleşme süresi uzatılırsa ikinci ve izleyen yıllardaki kira artış oranlarının da aynı maddede kararlaştırıldığı, ancak 2019-2020 eğitim ve öğretim yılında ortaokulun liseye dönüştürülmesi sebebiyle ilk imzalanan sözleşmenin tarafının zorunlu olarak değiştiği, yeni oluşan Okul Aile Birliği ile davacı arasında imzalanan 09/09/2019 tarihli sözleşmede ise sözleşme süresinin okulun dönüşmesinden kaynaklı ihtilafa ilişkin Bakanlık görüşü netleşinceye kadar geçici süreli olarak belirlendiği,

Bakanlık görüş yazısı doğrultusunda yeniden ihale yapılmasına karar verilmesi üzerine açılan dava ve davacının talebi dikkate alınarak mağduriyete sebep olunmaması gerekçesiyle dava sürecine göre yeniden değerlendirme yapılmak üzere ihalenin iptal edilmesinin ihalenin ertelenmesi mahiyetinde olduğu, bu hususun davalı idarenin savunma ve temyiz dilekçesinde açıkça belirtildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, esasında ihalenin iptal edilmediği, açılan işbu davanın sonucunu beklemek üzere erteleme kararı alındığı görüldüğünden Mahkeme tarafından ihalenin iptal edildiği değerlendirmesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde verilen Mahkeme kararında hukukî isabet görülmemiştir.