Danıştay 13. Daire E.2021/1078 K.2024/4757

Dava konusu istem: Davacı Birliğin eczanelerin alım koşullarını piyasa dışında belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiğinden bahisle 129.316,12-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı Birliğin, eczanelerin alım koşullarını piyasa dışında belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiğinden bahisle 361.190,30-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada Danıştay Onüçüncü Dairesinin 16/12/2014 tarih ve E.2010/4769, K:2014/4294 sayılı kararıyla; "(...) dava konusu Kurul kararında idari para cezası oranının ne şekilde belirlendiğine ilişkin hiçbir husus yer almadığı,

her ne kadar Kurul kararının "ihlalin ağırlığı" başlıklı bölümünde, davacı teşebbüs birliğinin idari para cezası verilmesine konu eylemlerinin ağırlığı konusunda değerlendirmeler yer almışsa da, bu değerlendirmelerin idari para cezası oranının belirlenmesi noktasında ne şekilde dikkate alındığının anlaşılamadığı, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik'te (Yönetmelik) yer alan idari para cezası oranının belirlenmesinde dikkate alınması gereken hususların, kararda dikkate alınıp alınmadığının belli olmadığı, bu çerçevede;

temel para cezasının belirlenmediği, olayda ağırlaştırıcı veya hafifletici unsurların bulunup bulunmadığı, varsa oranın belirlenmesinde etkisinin ne olduğu hususlarına kararda yer verilmediği, bu itibarla; söz konusu Yönetmelikte yer alan idari para cezası oranlarının belirlenmesine ilişkin ilke ve esaslara uyulmaksızın,

idari para cezası miktarı açısından yargısal denetime imkân vermeyecek şekilde belirlenen oran üzerinden davacı teşebbüs birliğine idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararının sonuç kısmının davacıya idari para cezası takdirine ilişkin 3. maddesinde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle anılan Kurul kararının sonuç kısmının davacıya idari para cezası takdirine ilişkin 3. maddesinin iptaline, kararın diğer kısımları açısından davanın reddine karar verildiği, kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/03/2018 tarih ve E:2015/2686, K:2018/764 sayılı kararıyla;

"(...) bahse konu Kurul kararında temel ceza belirlenirken, alt sınır yerine üst sınır olan %3 oranında ceza takdir edilme gerekçesinin somut ve açık bir şekilde ortaya konulamadığı" gerekçesi eklenmek suretiyle onandığı, sözü edilen yargı kararlarının uygulanması amacıyla dava konusu Kurul kararının tesis edildiği;

uyuşmazlıkta davacı Birliğin eczacıların alım koşullarını piyasa dışında belirlemek suretiyle rekabet hukuku kurallarını ihlal ettiğinin Danıştay Onüçüncü Dairesinin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca da onanan kararı ile sabit olduğu ve davacının idari para cezası verilemeyeceği iddialarının işbu davada incelenemeyeceği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünün, Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararında belirtilen mevzuat hükümlerine ve kararda belirtilen gerekçelere uyulup uyulmadığının tespiti ile sınırlı olduğu,

dava konusu Kurul kararının Daire kararında belirtilen, Yönetmelik'in ilgili maddeleri kapsamında değerlendirme yapılmak suretiyle temel para cezasının belirlenmediği, ağırlaştırıcı veya hafifletici unsurlar uygulanmadığı gerekçesiyle idari para cezası miktarında hukuka aykırılık bulunduğu yolundaki yargı kararlarının uygulanma tarihleri esas alınarak tespit edilen 2011, 2014 ve 2016 yılları arasında davacı Birliğin gelirleri üzerinden en düşük gerçekleşen 2014 yılı gayri safi gelir esas alınarak tesis edildiği, bu belirlemede davacı Birlik yönünden objektif bir kriter oluşturulduğu,

kaldı ki temel para cezasının hesaplanmasında kanuni oranlar içerisinde kalmak şartıyla idarenin takdir yetkisinin bulunduğu göz önüne alındığında, ilk işlem ile tahakkuk ettirilen tutardan daha lehe olan gelirin %2'si esas alınarak davacı adına 129.316,12-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Kurulun Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararı üzerine işlem tesis ettiği, bu nedenle bu işlemin yargısal denetiminin de anılan Daire tarafından yapılması gerektiği, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca belirlenen 8 yıllık soruşturma zamanaşımı sona erdikten sonra işlem tesis edildiği, ilk Kurul kararında belirlenenden daha ağır bir ceza oranı belirlendiği, yasal gerekçeleri oluştuğu halde idari para cezasında hiçbir indirim yapılmadığı, savunmaları alınmadan idari para cezası verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği.

31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kuralı yer almış; anılan madde ile atıfta bulunulan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti" yargılama giderleri arasında sayılmış. 326. maddesinde, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği.

330. maddesinde, vekil ile takip edilen davalarda mahkemece kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücretinin taraf lehine hükmedileceği. 332. maddesinde ise yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında,"Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.".

"Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir...". "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar.

Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." kuralına yer verilmiştir.

02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 659 sayılı "Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname"nin "Tanımlar" başlıklı ikinci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, idarenin, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerini ifade ettiği.

"Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında ise, tahkim usulüne tabi olanlar dâhil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi hâlinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekâlet ücretinin takdir edileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Danıştay'ın, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddî hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare vekili Av. ... tarafından, İdare Mahkemesinde gerçekleştirilen yargılama sırasında vekaletname sunulmak suretiyle davalı vekili olarak kabulü istenilmişse de, anılan avukatın vekaletname sunumu dışında ilgili dosyaya yönelik herhangi bir usul işlemine katılmadığı, davalı idare adına dosyanın tüm aşamalarının (savunma dilekçesi, ikinci savunma dilekçesi, istinaf savunma dilekçesi, temyiz savunma dilekçesi) Hukuk Müşaviri sıfatıyla ... tarafından takip edildiğinin görüldüğü, İdare Mahkemesince yapılan duruşmaya ...'in katıldığı,

ancak herhangi bir aşamada anılan kişi adına düzenlenmiş bir vekaletnamenin dava dosyasına sunulmadığı, yalnızca savunma dilekçesi ekinde Rekabet Kurumu Başkanı tarafından temsile ilişkin olarak yetki belgesinin sunulduğu, İdare Mahkemesi kararında davalı idare lehine 2.075,00-TL vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmakta olup, davada hukuk müşaviri ile temsil edilen davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilip hükmedilemeyeceğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Davalı Rekabet Kurumu'nun 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerinden olmadığı, (III) sayılı cetvelde yer alan idarelerden olduğu anlaşıldığından, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de yer alan "idare" tanımı göz önünde bulundurulduğunda, Rekabet Kurumu anılan Kararname kapsamında olmadığından, davada hukuk müşaviri tarafından temsil edilen davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinden ve davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmadığından, bu hususun Bölge İdare Mahkemesince düzeltilmemiş olmasında hukuki isabet görülmemiştir. Ancak, bu eksikliğin giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmemektedir.

Bu itibarla, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararında,... İdare Mahkemesi'nce verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararın hüküm fıkrasında yer alan "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.075,00-TL duruşmalı vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine" ibaresinin çıkarılması suretiyle düzeltilmesi gerektiğinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "istinaf başvurusunun reddine" ibaresinin, "istinaf başvurusunun reddine, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan 'Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.075,00-TL duruşmalı vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine' ibaresinin çıkarılması suretiyle düzeltilmesine" ibaresi eklenerek düzeltilmesi gerekmektedir.