Danıştay 13. Daire E.2021/135 K.2024/1477

Petrol İthalat İhracat Ticaret Sanayi Ltd. Şti. VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 03/11/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, LPG tüpü dolumuna yarayan teçhizatın istasyonda bulundurulduğu ve otogaz istasyonda LPG tüpü dolumu yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 526.043,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait otogaz istasyonunda yapılan denetimde istasyonda mutfak tüpü doldurulduğu ve tüp dolumu için kullanılan aparatın denetimi yapan görevlilerce muhafaza altına alındığı hususlarının tutanak altına alındığı, anılan tutanağın işyeri sahibi sıfatıyla davacı şirket yetkilisi tarafından da itiraz edilmeksizin imzalandığı göz önüne alındığında, davacıya ait otogaz istasyonunda 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan yükümlülüklerin ihlal edildiği sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, ilgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idarî para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına da gerek bulunmadığı belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacıya ait otogaz istasyonunda yapılan denetimde istasyonda mutfak tüpü doldurulduğu ve tüp dolumu için kullanılan aparatın denetimi yapan görevlilerce muhafaza altına alındığı hususlarının tutanak altına alındığı, anılan tutanağın işyeri sahibi sıfatıyla davacı şirket yetkilisi tarafından da itiraz edilmeksizin imzalandığı göz önüne alındığında, davacıya ait otogaz istasyonunda 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan yükümlülüklerin ihlâl edildiğinin sabit olduğu;

Diğer taraftan, davalı idarenin 04/02/2019 tarihli yazıyla dava konusu Kurul kararının davacıya bildirilmesi üzerine idarî para cezasının %75'i olan 394.532,25-TL'nin 28/02/2019 tarihinde davalı idarenin hesabına yatırıldığı, davacı tarafından 08/03/2019 tarihinde 5307 sayılı Kanun'da 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle dava konusu fiil için daha az miktarda ceza öngörüldüğünü belirterek anılan Kanun'un Geçici 8. madde hükümleri uyarınca fazladan ödediği miktarın tarafına iadesi istemiyle davalı idareye başvurduğu, davalı idarenin... tarih ve ... sayılı yazısıyla Geçici 8. maddenin ikinci fıkrasındaki "kısmen veya tamamen tahsil edilen idari para cezalarının iade edilmeyeceği" yönündeki düzenlemesine dayanılarak davacının başvurusunun reddedildiği;

Uyuşmazlıkta, 5307 sayılı Kanun'un davacı lehine düzenlemeler içeren 7164 sayılı Kanun ile değişik 16. maddesi ile Geçici 8. maddesinin yürürlüğe girdiği 28/02/2019 tarihinde, davacıdan 7164 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önceki hükümler uyarınca belirlenmiş olan 394.532,25-TL'nin tahsil edildiği, oysa vergi dairesi açısından tahsilatı tamamlanmamış idari para cezalarında miktar yönünden lehe olan değişikliği tespit etme ve uygulama yükümlülüğünün davacıdan tahsilatın yapıldığı 28/02/2019 tarihi itibarıyla başladığı gözetildiğinde davacının lehine olan yürürlükteki Kanun hükümlerinin gözetilmeyerek önceki Kanun hükümlerine göre belirlenmiş olan idari para cezası miktarının tahsil edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı;

Bu durumda, davacı hakkında 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendini ihlâl ettiğinden bahisle idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, davaya konu idari para cezasının miktarının, davacının lehine olan Kanun hükümleri yerine önceki Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle belirlenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğu, tahsilat aşamasına ilişkin olan bir düzenlemenin iptal gerekçesi olamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kendisinden daha önce denetim yapılan bayilere daha geç ceza verildiği için lehe Kanun düzenlemesinden yararlandırıldığı, eşit durumdakilere eşit muamele yapılması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 03/11/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, LPG tüpü dolumuna yarayan teçhizatın istasyonda bulundurulduğunun ve otogaz istasyonda LPG tüpü dolumu yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 526.043,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde, otogaz bayilerinin, "Otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dâhilinde bulundurmamak" ile yükümlü oldukları; dava konusu işleme ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, bu Kanun'un 5, 6 ve 7. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği kuralı yer almıştır.

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesi yeniden düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 7. maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinin ihlâli hâlinde otogaz bayilik lisansı sahiplerine yüzbin Türk Lirasından az olmamak ve beşyüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idarî para cezası uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idarî para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

"Zaman Bakımından Uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarihli, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında da, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kanun koyucu tarafından, Kurul tarafından karara bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarının, işlenen fiil için 5307 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinde daha düşük bir idarî para cezası uygulanması öngörülmüş ise asgarî maktu hadden tahsil edilmesi vergi dairesine bir görev olarak verilmiştir.

İlgili vergi dairesinin kanunen üstlendiği bu görevi yerine getirmesi açısından önemli olan husus, idarî para cezasının keşinleşmesi değil, tahsilatının tamamlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla söz konusu düzenleme, tamamen tahsilat aşamasına özgü bir kural niteliğindedir. İdarî para cezasının iptali istemiyle dava açılsın veya açılmasın, bu kuralın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarına uygulanması vergi dairesi açısından bir zorunluluktur.

İlgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idarî para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacının lehe düzenlemeden yararlanmak amacıyla yapılan başvurusunun, davalı idarenin ... tarih ve E... sayılı yazısıyla Geçici 8. maddenin ikinci fıkrasının son cümlesinde yer alan "Kısmen veya tamamen tahsil edilen idari para cezaları iade edilmez." yönündeki düzenlemesine dayanılarak reddedilmesi suretiyle oluşan çekişme, tahsilat aşamasına ilişkin bir uyuşmazlık olup davacı tarafından anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... tarih ve E:..., K:... ...

İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının, Dairemizin 26/03/2024 tarih ve E:2021/2292, K:2024/1478 sayılı kararı ile gerekçeli olarak onanmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.