Danıştay 13. Daire E.2021/1679 K.2021/1528

... Turistik Yatırım ve Ticaret A.Ş. vekili Av. ... tarafından, Muğla ili, Bodrum ilçesinde kurulması planlanan Lodos Rüzgâr Enerji Santrali (RES) için ... Yenilenebilir Enerji ve Elektrik Üretim A.Ş.'ye verilen ... tarih ve ... sayılı ön lisansın iptali istemiyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na karşı açılan davada. Ankara ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrası uyarınca taşınmaz mallara ve bu taşınmazlarla ilgili haklara ilişkin olduğu anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde taşınmazın bulunduğu yerdeki Muğla İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğuna karar verildiği. Muğla ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla da, uyuşmazlığın taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın enerji piyasası mevzuatı gereğince verilen ön lisansın iptaline yönelik olduğu, bu itibarla,

2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralı uyarınca dava konusu işlemi tesis eden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay Başkanlığı'na gönderilmesi üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

Görüldüğü üzere, idarî davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun'un 32. maddesinin yukarıda yer verilen birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

Diğer taraftan, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idarî davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü yetki kuralı özel ve kesin nitelikte olduğundan anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte olup, Kanun'un 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır. (YENİCE Kâzım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s. 656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, Kanun'un 34. maddesinde yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır. (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2017, Ankara, s. 929).

Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu, bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün bulunduğu, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, ön lisansa konu sahanın, davacı şirketin özel mülkiyetindeki ve şirkete tahsisli taşınmazlarla çakıştığı, ön lisansın hukuka aykırı olduğu iddialarıyla, ... Yenilenebilir Enerji ve Elektrik Üretim A.Ş.'ye verilen ön lisansın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın dava dışı bir şirkete ait ön lisansın iptali istemine ilişkin olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca işlemi tesis eden idarî merci olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.