Danıştay 13. Daire E.2021/2010 K.2025/727

Dava konusu istem: Davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan 766 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksiklikleri belirlenen sürelerde gidermediğinin tespit edildiği ve bu fiilin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin sekizinci fıkrasına aykırı olduğundan bahisle davacıya 438.152,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkemelerinin 19/03/2020 tarihli ara kararı ile "dava dilekçesine ek 2 olarak eklenen, dağıtım bölgesi içerisindeki yerlerde muhtar ve şirket personeli tarafından imzalanmış bakım onarım tutanaklarının da yer aldığı CD içeriğinin tamamının yazıya dökülmüş şekilde okunaklı bir örneğinin istenmesine" karar verildiği,

ara kararına verilen üç klasör halindeki bakım onarım tutanakları ile araç takip sitemi verilerin incelenmesinden, muhtelif tarihlerde davacı şirket personelinin arıza ve bakım için belirlenen bölgelere gittiği ve arızayı ve/veya bakım işini yaptığına ilişkin tarih ve saat bilgisi belirtilmek suretiyle muhtarın da kaşe ve imzasının yer aldığı tutanakların tutulduğu, araç takip sistemi verilerinin tutanaklara eklendiği, eksiklik içeren armatür ve/veya direklere ilişkin eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilip giderilmediği hususunda her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespit, teknik inceleme veya raporun bulunmadığı,

tespitin liste halinde yapıldığı, armatür ve direk sayılarının toplamında maddi hatalar yapıldığı, buna karşılık davacı şirket tarafından, davalı idarece verilen sürelerde arızaların giderildiğine ilişkin hukuken kabul edilebilir tutanaklar düzenlendiği halde davalı idarece bu tutanakların ve araç takip sistemi verilerinin dikkate alınmadığı, öte yandan, davacı şirketin, söz konusu armatür ve/veya direklerden bazılarının tamirat sürelerinin bölgenin imar planı dışında olması ve/veya arızanın kablo patlağından kaynaklanması nedeniyle daha uzun tamirat süreleri gerektirdiğine yönelik iddialarının da dikkate alınmadığı,

bu durumda, davacı şirketin belirtilen iddiaları araştırılmadan ve her bir eksikliğe yönelik ayrı ve açıklayıcı teknik rapor düzenlenmeden, eksik incelemeye dayalı tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;

Öte yandan, hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanan işlemler nedeniyle ilgililerin uğradıkları zararın tazmini Anayasanın 125. maddesi uyarınca zorunlu olduğundan, davacının uyuşmazlık konusu 438.152,00-TL idari para cezasını ihtirazi kayıt ile %25 indirim uygulanarak 328.614,00-TL olarak davalı idareye ödediği de anlaşıldığından, ödenen işbu tutarın davacıya iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, 328.614,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf oldukları için aleyhlerine harca hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, genel aydınlatma tespitlerinin her bir direk ve/veya armatür bazında ayrı ayrı yapılması veya rapora bağlanması gibi bir şekil şartının ilgili mevzuatta yer almadığı, fiili denetimlerde il, ilçe, mahalle, cadde, sokak bazında Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.

(TEDAŞ) yetkili personeli tarafından tespit edilen hususların tespit tarihi, tespit ekibi veya tespitin yapıldığı bölge baz alınarak farklı tablolarda birleştirilmek suretiyle basitleştirildiği, yanmayan armatürlerin denetim esnasında ayrı ayrı tespit edildiği, dağıtım lisansı sahibi davacı şirkete yapılan bildirimde arıza ve/veya eksikliklerin giderilmesi için 24 saat süre verildiği belirtilmesine rağmen daha uzun süre geçtikten sonra ikinci denetimlerin yapıldığı,

armatürlerin yanar durumda olup olmadığı hususunda herhangi bir tespit veya denetim yapma yetkisi bulunmayan kişiler (muhtarlar ve şirket çalışanları) tarafından hazırlanan tutanaklar ve/veya araç takip sistemi verileri ile şirket çalışanlarının cep telefonu mesajlaşmalarına dayanılarak TEDAŞ personeli tarafından hazırlanmış olan tutanaklardaki bilgilerin geçersiz sayılmasının mümkün olamayacağı, 766 adet armatür için arızaların süresi içerisinde giderilmediğinin açık olduğu, davacı şirketin yazılı savunmasında yer almayan iddiaların Mahkemenin iptal kararına gerekçe olarak yazıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, aydınlatma arızalarının giderilmesi için ekiplerin 7 gün 24 saat çalıştığı, TEDAŞ Akdeniz Bölge Müdürlüğü'nce hazırlanan aydınlatma tarama raporunda direk sayıları ile ilgili açık hatalı verilerin olduğu, raporun çelişkili ve belirsiz olduğu, soruşturma raporunda yanmayan armatür tablosunda bulunan sayı 764 iken idari para cezasının 766 armatür üzerinden verildiği, verilen süre içerisinden arızaların giderildiğine ilişkin 759 adet armatürün tamamının yapıldığını gösterir tutanakların mevcut olduğu,

bu tutanakların söz konusu mahale gidildiği ve yapıldığını ortaya koyabilmek bakımından muhtara da imzalatıldığı ve tutanaklarda tarih ve saat bilgisinin yer aldığı, ayrıca araç takip sistemi verileri ve şirket çalışanlarının cep telefonları mesajlaşmalarının davalı idareye sunulduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Davacı şirket tarafından yazılı savunma ekinde CD olarak, İdare Mahkemesi ara kararına cevap ekinde klasörler halinde sunulan tutanak ve araç takip sistemi verilerinin, arızalı olduğu tespit edilen armatür ve direklere bakım ve onarım yapıldığı tarihte TEDAŞ'a bildirildiğine dair bir belge sunulmadığı ve onarımı yapıldığı ileri sürülen armatür sayısında uyumsuzluk olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararındaki gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... tarih ve ... sayılı elektrik dağıtım lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya direklere ilişkin eksiklikler tespit edildiği, söz konusu eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilmediğinden bahisle davacı şirket hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verildiği, yapılan soruşturma sonucunda ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nun düzenlendiği, anılan raporun davacı şirkete tebliğ edilerek yazılı savunmasının istenildiği,

verilen savunma yeterli görülmeyerek konunun ilgili Daire Başkanlığının hazırladığı müzekkereyle Kurul gündemine intikal ettirilmesi üzerine 766 adet armatür ve/veya direkle ilgili eksiklikler dolayısıyla idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Elektrik dağıtım şirketlerinin denetimleri haricinde de genel aydınlatma kapsamında tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya direklere ilişkin eksiklerin giderilmesine ilişkin süre verilir. Belirlenen sürelerde eksikliklerin giderilmemesi durumunun tespiti ile belirlenen her bir direk veya armatür için Bakanlığın Kurula bildirmesini müteakip Kurul tarafından beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Tespit edilen eksikliklerin giderilmesine ilişkin verilecek süreler ve eksikliklerin tespit esasları yönetmelikle belirlenir. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir." kuralına yer verilmiştir.

Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 25. maddesinin birinci fıkrasında, TEDAŞ'ın, şirketler bünyesinde yanmayan armatürlerin kontrolü amaçlı denetimler yapacağı, denetimlerde tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksikliklerin, TEDAŞ tarafından belirlenerek söz konusu eksikliklerin giderilmesi için ilgili dağıtım şirketine bildirileceği;

ikinci fıkrasında, yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksikliklerin, TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olan ihbar ve şikâyetler yoluyla tespit edileceği, tespit edilen bu eksikliklerin ilgili şirketlere elektronik, mail, yazı ve bunun gibi yollarla bildirileceği; üçüncü fıkrasında, imar alanı içinde; yeraltı kablo tamiratı, direk montajı, komple pano değişimi gerektiren arızaların 72 saat içinde, diğer tüm arızaların 24 saat içerisinde giderilmesi gerektiği, bu sürelerin imar alanı dışı için iki katı olarak uygulanacağı;

dördüncü fıkrasında, tespit edilen eksikliklerin, süresi içerisinde giderilmediği TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olarak tespit edileceği, yapılan bu tespitlerin TEDAŞ tarafından Bakanlığa rapor edileceği; altıncı fıkrasında, üçüncü fıkra kapsamında belirtilen süreler içerisinde ilgili dağıtım şirketleri tarafından eksikliklerin giderilememesi durumunda 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinin sekizinci fıkrası hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların birlikte değerlendirilmesinden, TEDAŞ'ın dağıtım şirketleri nezdinde armatürlere ilişkin denetimler gerçekleştireceği, söz konusu denetimler neticesinde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için çeşitli haberleşme vasıtalarıyla dağıtım şirketlerine bildirimde bulunulacağı, armatürlerin bulunduğu yerin imar alanı içerisinde olup olmadığına ve arızaların türüne göre eksikliklerin giderilmesi için farklı süreler verileceği, bu süreler içerisinde eksikliklerin giderilmemesi hâlinde idarî yaptırım uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespit tutanağı veya teknik inceleme raporu düzenlenmesinin gerekip gerekmediği hususu somut uyuşmazlık bakımından açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacı şirkete idarî para cezası verilmesine esas alınan aydınlatma tarama raporu incelendiğinde; armatürlerin bulunduğu il, ilçe, mahalle, cadde ve sokak bilgilerine yer verildiği, adres bazında arızalı armatür ve/veya eksik direk adedinin belirtildiği, eksikliğin tespit edildiği armatür ve/veya direklere ilişkin direk numarasının/koordinatının açıklandığı, arıza giderme süresinin belirlendiği, davacı şirkete eksikliklerin giderilmesine yönelik hangi haberleşme vasıtasıyla ve hangi tarihte bildirimde bulunulduğu, bu bildirim üzerine başlayan arıza giderme süresinin bitmesinden itibaren ikinci tespitin yapıldığı tarihin ifade edildiği, anılan tarih itibarıyla nihaî olarak eksikliği giderilmeyen arızalı armatür ve/veya eksik direk adedinin vurgulandığı görülmektedir.

Öte yandan, TEDAŞ'ın 2019 yılı Sayıştay Denetim Raporu'nda da belirtildiği üzere, ülkemizde 2019 yılı itibarıyla genel aydınlatma tesisat adedi 224.512'dir. Genel aydınlatma tesisat sayısının fazlalığı, her bir direk ve/veya armatür bazında tespit tutanağı düzenlenmesini fiilen mümkün kılmadığı gibi, ilgili mevzuatta da tespit tutanağının nasıl düzenleneceğine ilişkin şekil şartlarına yer verilmemiştir. Kaldı ki, davacı şirketin dağıtım bölgesinde yer alan armatür ve/veya direkler için düzenlenen aydınlatma tarama raporundaki tespite ilişkin hususların idarî para cezası verilebilmesine yönelik gerekli kriterleri içerdiği açıktır.

Oysa, idarî işlemin şekil unsuru, hukuk düzeninde değişiklik meydana getirmeye yönelik iradenin kendisiyle açıklandığı şeydir. Şekil, bu iradenin maddî alemdeki görüntüsüdür. Başka bir anlatımla, şekil denildiği zaman, hukukî işlemin içeriği değil, bu işlemin içinde yer aldığı şey, yani bu işlemin maddî varlığı anlaşılır. Şekil, hukukî işlemin taşıyıcısına, onun içinde yer aldığı belgeye, kendisiyle ifade edildiği söze, harekete işaret etmektedir. (GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, Bursa, s. 938).

Görüldüğü üzere, idarî işlemin şekil unsuru ile işlemin içeriği farklı hususlardır. İşlemin içeriğini oluşturan unsurlar o işlemin yazılı şekilde yapılması, bir irade açıklamasının ürünü olması, irade açıklamasını yansıtan imza unsurunu taşıması gibi şekil şartlarından bağımsızdır. Bu kapsamda, her bir direk ve/veya armatür için ayrı ayrı tespit tutanağı düzenlenmemesi işlemin dış görünümünü oluşturan şekil unsurunu da sakatlayıcı nitelikte değildir.

Bununla birlikte, 20/04/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 16. maddesiyle eklenen Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 25. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemi, Dairemizin 27/04/2021 tarih ve E:2018/2222, K:2021/1573 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Anılan karar, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 24/01/2022 tarih ve E:2021/2312, K:2022/138 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Bu itibarla, davacı şirketin dağıtım bölgesinde yer alan armatür ve/veya direkler için düzenlenen aydınlatma tarama raporunun yaptırım uygulanabilmesine yönelik hususları içerdiği, her bir direk ve/veya armatür için ayrı ayrı tespit tutanağı tanzim edilmesi gerekmediği ve davacı tarafından sunulan tutanaklar ile araç takip sistemi verilerinin tek başına dava konusu işlemi kusurlandıramayacağı anlaşıldığından, davacının iddiaları incelenerek işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu kararda hukukî isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı şirket tarafından yalnızca ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali isteminde bulunulmuş ise de İdare Mahkemesince ihtirazi kayıt ile ödenen 328.614,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi yönünden de hüküm kurulmuş olup, yeniden verilecek kararda bu hususun da dikkate alınması gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.