Danıştay 13. Daire E.2021/2283 K.2024/1933

Dava konusu istem: Kütahya ili, Simav ilçesi, ... Köyü'nde bulunan mülkiyeti Hazine'ye ait ... ada, ... parsel numaralı taşınmaz üzerindeki üst katı davacı Kestel Köyü Muhtarlığı tarafından muhtarlık hizmet binası olarak kullanılan, alt katında kahvehane bulunan 2 (iki) katlı kargir binanın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usûlü ile satışına ilişkin Simav Kaymakamlığı'nca (Milli Emlak Şefliği) gerçekleştirilen 19/11/2020 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın 03/05/1994 yılında yapılan kadastro çalışmasında Hazine adına tescil edildiği, taşınmaz üzerinde 1994 yılından önce davacı köy tüzel kişiliğine ait bina bulunduğu, hâlen söz konusu binanın alt katının kahvehane olarak işletildiği, üst katının ise muhtarlık hizmet binası olarak kullanılmakta olduğu, davacı Köy Muhtarlığı tarafından anılan taşınmazın alt katının kahvehane olarak kullanımı nedeniyle davalı idareye ecrimisil ödenmekte olduğu,

taşınmazın bedel tespitinde ve ihale kararında üzerindeki muhdesatın dikkate alınmadığı ve tahmin edilen bedelinin (metrekaresi 30,77-TL'den) 5.000,00-TL olarak belirlendiği, davacı Köy Muhtarlığı'nın 14/10/2016 tarihli dilekçesiyle Simav Mal Müdürlüğü'nden dava konusu taşınmazın genel hükümlere göre satın alınmak istendiğinin bildirildiği, davacı Köy Muhtarlığı'nın bu talebi üzerine herhangi bir işlem tesis edilmediği ve dava konusu ihaleye hazırlık sürecinde davacı Muhtarlığa doğrudan satış talebi olup olmadığı hususunda satış teklifinde bulunulmadığı,

sadece dava konusu taşınmazın açık artırma usûlüyle yapılacak olan ihalesine ilişkin gün ve saat bildirir yazı gönderildiği, davacı Muhtarlığın iddiasına göre söz konusu yazının usûlüne uygun şekilde köy muhtarına ve azalarına tebliğ edilmediği ve dava konusu taşınmazın 19/11/2020 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık artırma usûlüyle tek istekli olan davalı yanında müdahile 16.850,00-TL bedelle satıldığı;

Bu itibarla, dava konusu taşınmazın üzerinde, davacı Köy Muhtarlığı'na ait 1994 yılından önce yapılmış olan ve o tarihten bu yana Köy Muhtarlığı tarafından kullanılan bina bulunduğu hususu ihaleye ilişkin genel şartnamede ve ihale ilânında belirtilmesine rağmen, 4706 sayılı Kanun'un 5. maddesinin son fıkrası uyarınca, söz konusu yapının 2003 yılından önce yapıldığından bahisle belirtilen muhdesatın değerinin ihaleye konu taşınmazın tahmin edilen bedelinin tespitinde dikkate alınmadığı ve binanın kıymet takdirinin yapılmadığı,

bu suretle taşınmazın 21/08/2020 tarihli ihale oluru ile tahmin edilen metrekare bedeli 30,77-TL olarak belirlenmek suretiyle ihaleye çıkarıldığı ve ihalenin düşük bedelle sonuçlandırıldığı, dolayısıyla tahmin edilen bedel ve buna bağlı olarak uygun bedel usûle ve gerçeğe uygun şekilde tespit edilmeksizin dava konusu ihale işleminin tesis edildiği görüldüğü,

ayrıca dava konusu taşınmazın Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın belediyeye bedelsiz olarak devredilmesi ve belediye tarafından öncelikle davacı Köy Muhtarlığı'na satılması ya da genel hükümlere göre değerlendirilmesi gerekirken, bu hususta davacı Köy Muhtarlığı'na doğrudan satış teklifinde bulunulmaksızın söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık artırma usûlüyle satışına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, söz konusu taşınmaz belediye ve mücavir alan sınırları içinde yer almadığından uyuşmazlık konusu olayda 4706 sayılı Kanun'un 5. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan düzenlemenin dikkate alınamayacağı, davacı Köy Muhtarlığı'nın kapanan belediye statüsünde olduğu, belediye iken söz konusu taşınmazın satın alınması yönünde başvuruda bulunulmadığı, kadastro çalışmalarında ve 24/06/1999 tarihinde idarece yapılan tespitte söz konusu taşınmaz üzerinde bina bulunsa da bu yapının mevzuat uyarınca 2003 yılı öncesi yapılması nedeniyle muhdesatın kıymet takdiri yapılmadığı, kıymet takdirinin köy muhtarının imzası alınarak yapıldığı, ihaleden Köy Muhtarlığı'nın haberdar edildiği, söz konusu ihale işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Hazine'ye ait olan ve Kütahya ili, Simav ilçesi, ... Köyü'nde bulunan ... ada, ... parsel numaralı taşınmazın, 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca satışına ilişkin ihale 19/11/2020 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Söz konusu ihaleye posta yoluyla 1 (bir) kişi katılmış olup, ihale komisyonunun 23/11/2020 tarihli kararıyla ihalenin davalı idare yanında müdahilin üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine, davacı tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı. Hazine'ye ait taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılmasıdır. Bu Kanun'da geçen Bakanlık deyimi Maliye Bakanlığı'nı ifade eder.".

"Doğrudan satış" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, "Hazineye ait taşınmaz mallar; (...) d) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında, köy ve mezraların yerleşme alanı içinde bulunan ve yüz ölçümü beş bin metre kareye kadar olan Hazine'ye ait taşınmaz mallar kullanıcılarına, (...) Rayiç bedel üzerinden doğrudan satılabilir.".

"Kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülükleri ve diğer hükümler" başlıklı 7. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu Kanun'un uygulamasına ilişkin esas ve usûller ile 3. madde, 4. maddenin (d) bendi ve 5. maddenin altıncı fıkrasında yer alan hükümlerin uygulanmayacağı yerleri belirlemeye (...) Bakanlık yetkilidir." kurallarına yer verilmiştir.

29/08/2007 tarih ve 26628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No:313)'nin "XI. Satış Usulleri" başlıklı bölümünün "B) Doğrudan Satış" başlıklı alt bölümünün "Rayiç Bedel Üzerinden Doğrudan Satış" başlıklı (1) numaralı kısmında, "(1) Aşağıda belirtilen taşınmazlar 4706 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasına göre, bu Tebliğin IV. bölümünde belirtilen şekilde tespit edilecek rayiç bedel üzerinden doğrudan satılabilecektir.

(2) Rayiç bedel üzerinden doğrudan satılabilecek Hazine'ye ait taşınmazlar ve satışa ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.

(...)

ç) Köy ve Mezra Yerleşme Alanlarında Kalan Taşınmazların Satışı

(1) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında, köy ve mezraların yerleşme alanı içinde bulunan ve yüz ölçümü beş bin metrekareye kadar (bu miktar dâhil) olan Hazine'ye ait taşınmazlar kullanıcılarına, bunların kanunî veya akdî haleflerine doğrudan satılabilecektir.

(2) Köy ve mezra yerleşme alanlarında kalan Hazine'ye ait taşınmazların doğrudan satışı için;

1) Köy ve mezra yerleşme alanının, 30/06/2001 tarih ve 24448 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilen Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesine göre tespit edilmiş olması,

2) Satın alma talebinde bulunanların taşınmazın kullanıcısı veya bunların kanunî veya akdî halefleri olması,

3) Satın alma talebinde bulunanların 4706 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/07/2001 tarihinde, o köy nüfusuna kayıtlı veya 31/12/2000 tarihinden beri o köyde ikamet ediyor olması,

4) Taşınmazların köy ve mezra yerleşme alanı sınırları içinde bulunması,

5) Her bir kullanıcıya veya bunların kanunî veya akdî haleflerine beş bin metrekareye kadar (bu miktar dâhil) doğrudan satış yapılması, bu miktarı aşan kısmın ise ifrazı yapılarak genel hükümlere göre değerlendirilmesi, gerekmektedir. (...)" kuralları yer almıştır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, ihale konusu taşınmazın üzerine 1994 yılından önce imece yoluyla inşa edilen yapının üst katının davacı ...

Köyü Muhtarlığı'nca muhtarlık hizmet binası olarak kullanıldığı, alt katında ise kahvehane bulunduğu, 1994 yılında yapılan kadastro çalışması sonrası söz konusu taşınmazın Hazine adına tescil edildiği, davacı Köy Muhtarlığı tarafından Simav Malmüdürlüğü'ne hitaplı 14/10/2016 tarihli dilekçeyle, uyuşmazlık konusu taşınmazın genel hükümlere göre satın alınmasının talep edildiği, ancak bu başvuru hakkında idarece herhangi bir işlem tesis edilmediği,

13/08/2020 tarihli ihaleye konu taşınmaza yönelik bilgi formunda, söz konusu taşınmazın üzerinde köy tüzel kişiliğine ait 1994 yılından önce yapılmış binanın bulunduğunun ve köy konağı olarak kullanıldığının belirtildiği, 05/10/2020 tarihli Simav Kaymakamlığı olur işlemiyle, söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usûlü ile satışa çıkarılmasına karar verildiği, taşınmazın muhammen bedelinin 5.000,00-TL olarak belirlendiği ve 19/11/2020 tarihinde yapılan ihaleye 1 (bir) kişinin posta yoluyla teklif sunması (16.850,00-TL) üzerine ihalenin davalı idare yanında müdahil üzerinde bırakılmasına karar verildiği,

bunun üzerine davacı Köy Muhtarlığı tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu ihalenin hukuka uygunluğunun ortaya koyulabilmesi için, davacının veya diğer kişilerin ihale konusu taşınmaz üzerinde doğrudan alım hakkının olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, belediye ve mücavir alan sınırları dışında, köy ve mezraların yerleşme alanı içinde bulunan ve yüz ölçümü beş bin metrekareye kadar (bu miktar dâhil) olan Hazine'ye ait taşınmazlar kullanıcılarına, bunların kanunî veya akdî haleflerine doğrudan satılabilecektir.

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında, köy ve mezraların yerleşme alanı içinde bulunan ve yüz ölçümü beş bin metrekareye kadar (bu miktar dâhil) olan Hazine'ye ait taşınmazların, 2886 sayılı Kanun'a uyarınca ihale yoluyla satışından önce, 4706 sayılı Kanun ve 313 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca, bu taşınmazların kullanıcıları ile bunların kanunî veya akdî haleflerinin Hazine'ye ait taşınmazların satın alınmasına yönelik başvurularının bulunup bulunmadığı, başvuruda bulunan kişi veya kişiler ile başvuruya konu taşınmazın gerekli şartları haiz olup olmadığı hususlarının değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, ihale konusu taşınmazın kullanıcısının davacı Köy Muhtarlığı olduğu, mülkiyetinin Hazine'ye ait olduğu, belediye ve mücavir alan sınırları dışında, köy yerleşme alanı içinde bulunduğu ve yüz ölçümünün beş bin metreden (162,49 m2) küçük olduğu, davacı Köy Muhtarlığı'nca söz konusu taşınmazın satın alınmasına yönelik 14/10/2016 tarihli dilekçeyle Simav Malmüdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, ancak bu başvuru üzerine davacı Köy Muhtarlığı'nın söz konusu taşınmazı doğrudan satın alma hakkı bulunup bulunmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmaksızın uyuşmazlık konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yoluyla satışına karar verildiği görülmektedir.

Bu itibarla, ihaleye çıkılmadan önce aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca gerekli inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca söz konusu taşınmazın satışına ilişkin 19/11/2020 tarihinde gerçekleştirilen ihalede hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.