Danıştay 13. Daire E.2021/2585 K.2024/543

Av. … Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, "Konya-Ankara Yolu, 22+800 km., Eğribayat Köyü, Selçuklu/KONYA" adresinde bulunan akaryakıt istasyonunda 11/01/2017 tarihinde yapılan denetimde, "fiyat tanıtım panosu ile pompa satış fiyatının farklı olması" fiilinin tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin (4) nolu alt bendi uyarınca 459.547,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket tarafından işletilen LPG otogaz istasyonunda denetim tarihi itibarıyla fiyat panosu ile pompa satış fiyatının farklı olduğu hususu sabit ise de, dava konusu idari para cezasına konu olan ve davacı şirket tarafından gerçekleştirilen "Fiyat ilan panosunda ilan edilen fiyatın üzerinde ancak bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavan fiyatının altında fiyatla akaryakıt satışı yapılması" fiilinin niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller arasında sayıldığı,

dava konusu Kurul kararına ilişkin doğrudan soruşturma açma oluru ekinde fiil tarihi itibarıyla TP Petrol Dağıtım Anonim Şirketi'nin dağıtıcı olduğu tespitine yer verildiği, fiil tarihi itibarıyla TP Petrol Dağıtım Anonim Şirketi'nin Konya ili için tavsiye edilen LPG satış fiyatının 3,07-TL olduğu, davacının ise tespit tarihi itibarıyla 3,07-TL'den daha aşağı fiyata satış gerçekleştirdiği, ayrıca davacının iddia ettiği gibi dağıtıcı firmanın ...

A.Ş. olduğunun kabulünde dahi fiil tarihi itibarıyla ...

A.Ş.'nin tavsiye ettiği 3,11-TL'den daha düşük fiyata satış yaptığı görüldüğünden, ceza hukukunun genel bir ilkesi olan ve idari para cezalarına ilişkin olarak idare hukuku açısından da uygulama yeri bulan "lehe kanunun uygulanmasına" dair ilke göz önünde bulundurulduğunda, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan bir fiil gerçekleştirdiği tespit edilen davacı şirket hakkında 5307 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesinde belirtilen usul yerine getirildikten sonra işlem tesis edilmesi gerektiği, bu itibarla,

lehe kanun hükümleri uyarınca ihtar müessesesi kapsamında değerlendirilen "Fiyat tanıtım panosu ile pompa satış fiyatının farklı olması" fiili sebebiyle davacı şirketin doğrudan idari para cezası ile cezalandırılmasına işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 5307 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik ile getirilen ihtar müessesesinin idari yaptırım uygulanmadan önce takip edilecek usule ilişkin olduğu, dolayısıyla zaman bakımından uygulanma noktasında geriye yürümeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait LPG otogaz istasyonunda 11/01/2017 tarihinde yapılan denetimde fiyat tanıtım panosu ile pompa satış fiyatının farklı olduğu tespit edilmiş, söz konusu tespit ile ilgili … tarih ve … numaralı tutanağa istinaden davacı nezdinde soruşturma yapılarak … tarih ve … sayılı soruşturma raporu düzenlenmiş, davacının savunması yeterli görülmeyerek 5307 sayılı Kanun'un 16/2-b/(4) maddesi uyarınca 459.547,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararı alınmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunun amacı, yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan sıvılaştırılmış petrol gazlarının güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için gerekli düzenleme, yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin yapılmasını sağlamaktır."; "Fiyat oluşumu" başlıklı 10. maddesinde, "LPG alım satımında fiyatlar, erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre oluşur.

Rafineriler ve dağıtıcılar, lisansları kapsamında yaptıkları piyasa faaliyetlerine ilişkin fiyatları, erişilebilir dünya serbest piyasalarındaki fiyat oluşumunu dikkate alarak, tavan fiyatlar olarak Kuruma bildirirler..." kuralı yer almıştır.

5307 sayılı Kanun'un, 4. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, "(1) Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. (2) Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır.", davacıya isnat edilen fiilin gerçekleştirildiği tarihteki hâliyle 16. maddesinde, "Bu Kanuna göre idarî para cezalarının veya idarî yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve tedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez.

Bu Kanuna göre; ... b) Aşağıdaki hâllerde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir: ... 4) Son fıkrası hariç 4 üncü madde hükümlerinin ihlâli ... Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin Türk Lirası idarî para cezası verilir..." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Kanunîlik ilkesi" başlıklı 4. maddesinde, hangi fiillerin kabahat oluşturduğu kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi, kanunun kapsam ve şartları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriğinin, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabileceği; kabahat karşılığı olan yaptırımların türünün, süresinin ve miktarının ancak kanunla belirlenebileceği kurala bağlanmıştır.

30/12/2014 tarih ve 29221 sayılı (Mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliği'nin "Fiyat ilanı" başlıklı 8. maddesinde, "(1) LPG Otogaz Bayilik lisansı sahipleri; a) İstasyonlarında satışa sundukları otogazın fiyatını istasyonlarının ön cephesinde, yoldan açıkça görünür şekilde konuşlandırılmış ilan panosunda ilan etmekle, b) İlan panosunda yer alan fiyatların üzerinde otogaz satışı yapmamakla, c) Dağıtıcısı tarafından Kuruma bildirilen il tavan fiyatını aşmamakla yükümlüdür. ... (4) İstasyonda birden fazla ilan panosu bulunması halinde ilan panolarındaki otogaz fiyat bilgileri birbirleri ile aynı olmalıdır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1- Davacıya isnat edilen fiilin 14/03/2019 tarih ve 8487-6 sayılı Kurul kararı ile kabul edilen "Niteliği İtibarıyla Düzeltme İmkanı Olan Fiiller" kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi;

14/03/2019 tarih ve 8487-6 sayılı Kurul kararıyla, "Fiyat ilan panosunda ilan edilen fiyatın üzerinde ancak bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavan fiyatının altında fiyatla akaryakıt satışı yapılması" fiili niteliği itibarıyla düzeltme imkanı olan fiiller arasında sayılmıştır. Somut uyuşmazlıkta ise, otogaz istasyonundaki panolarda "2,49", "2,59" ve "2,79" olmak üzere üç farklı fiyat bulunduğu ve tüketicilerin satış fiyatıyla aynı olan panonun arka yüzünde ilan edilen fiyatı görmelerinin zor olduğu yönünde tutanak tanzim edilmiştir.

Bu itibarla, ilan panolarında yer alan fiyatların birbirinden farklı olduğu ve tüketicilerin gerçek fiyatı gösteren panoyu görmesinin zor olduğu yönündeki tespitler dikkate alındığında, davacının fiilinin düzeltilebilir fiiller kapsamında olmadığı ve ihtara tabi bulunmadığı anlaşılmaktadır.

2- Anılan fiil nedeniyle davacıya 5307 sayılı Kanun'un 16/2-b/(4) maddesi uyarınca ceza verilip verilemeyeceğinin değerlendirilmesi;

İdari yaptırımlarda geçerli olan “kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi”nin şartlarından biri olan belirlilik ilkesi, yasal düzenlemelerin, bireyler ve idareler yönünden herhangi bir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açık, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını ifade etmektedir. Bu bağlamda idari yaptırıma konu teşkil edecek fiillerin belirli ve açık şekilde düzenlenmesi zorunludur.

Bu bağlamda, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 4. fıkrasıyla getirilen düzenlemeye aykırı davranılmasının, 5307 sayılı Kanun’un 4. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının ihlâli olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği üzerinde durulmalıdır.

5307 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. ve 2. fıkraları incelendiğinde, birinci fıkrada, lisansın, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verdiğinin; ikinci fıkrada da, lisans ile tanınan hakların, 5307 sayılı Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağının kurala bağlandığı görülmektedir. Anılan düzenlemeler, lisanslara ilişkin genel hükümler olup, lisans sahiplerine getirilen bir yükümlülükten ziyade, lisans sahiplerine verilen şarta bağlanmış bir hakkı ifade etmektedir.

Bu durumda, lisansın kanunda ve ilgili diğer mevzuatta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı yolundaki kuraldan hareketle ilan panosunda yer alan fiyatlar ile satış fiyatının farklı olması fiilinin, 5307 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlâli olarak değerlendirilmesi ve davacıya Kanun'un 16. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, ilan panosunda yer alan fiyatlar ile satış fiyatının farklı olması şeklindeki aykırılığın, 5307 sayılı Kanun’un 4. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının ihlâli olarak kabul edilmesi ve davacıya aynı Kanun'un 16. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, davalı idarece, davacının sübut bulan fiili nedeniyle eylemine uyan idari para cezasının verilmesinde de herhangi bir engelin bulunmadığı açıktır.