Danıştay 13. Daire E.2021/2844 K.2022/5373

Dava konusu istem: … A.Ş. (…) tarafından 22/06/2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Tekerlek Takımı ve Monoblok Tekerlek" ihalesi uhdesinde kalan davacının, sözleşme imzalamaktan imtina etmesi gerekçesiyle yasaklanmasına ve geçici teminatının gelir kaydedilmesine yönelik işleme karşı yaptığı itirazen şikâyet başvurusunun reddine yönelik Kamu İhale Kurulu'nun (Kurul) … tarih ve … sayılı kararının geçici teminatın gelir kaydedilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, vermiş olduğu teklifin uygun görülmesi sonucunda ihalenin üzerinde kaldığı, … tarih ve … sayılı İhale Komisyonu kararı gereği … tarih ve … sayılı yazı ile sözleşmeye davet edildiği, sözleşme teklif tarihi ile sözleşme imzalamak üzere davet edildiği günün dolar kurlarındaki öngörülemeyen fahiş yükselme nedeni ile ihale konusu ürünleri teslim etme imkân ve ihtimalinin kalmadığı, ihale neticesinde teslimi yüklenilen ürünlerin yurt dışı imalatlı olarak dolar para birimi ile temin edildiği, bu hususun davalı idareye teklif ile birlikte bildirildiği,

dolar kurundaki öngörülemez yükselişin uzman ekonomistler ve devlet yetkilileri tarafından da öngörülemediği, dolar kurunun öngörülemez yükselişi nedeni ile bu bedeller ile sözleşmeyi imza etmesinin mümkün olmadığı, davacının iflasına sebep olacağı, bu durumun mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiği, mücbir sebep halinin değerlendirilmeden ihaleden yasaklama kararı verilmesinin yanlış olduğu ve geçici teminatın iade edilmesi istemiyle yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu,

başvurunun … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine de anılan işlemin geçici teminatın irat kaydedilmesine yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı,

Diğer taraftan, UYAP üzerinden yapılan incelemede, yine davacı şirket tarafından, ihaleden yasaklama kararı verilmesinin yanlış olduğu ve geçici teminatın iade edilmesi istemiyle yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusunun reddine yönelik … tarih ve … sayılı Kurul kararın iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında dava açıldığı ve Mahkemesince … tarih ve E:… ve K:… sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı kanun yoluna başvurulmadan kararın kesinleştiğinin görüldüğü,

Bu durumda; işbu dava ile daha önce hükme bağlanan ... İdare Mahkemesi'nin E:… esasında görülen davanın taraflarının, konusunun ve sebebinin aynı olduğu, anılan Mahkemece verilen … tarih ve E:… ve K:… sayılı kararla, anılan davada davanın reddine karar verilerek söz konusu kararın kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği anlaşıldığından, işbu davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işbu davanın konusunun geçici teminatın iade edilmesine yönelik yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin Kurul kararının iptali, itirazın kabulüne karar verilmesi ve 570.000,00-TL geçici teminatın iade edilmesi talebi olduğu, Mahkemenin kesin hüküm olarak kabul ettiği davanın konusunun ise Kurul kararının iptali ile fazla ödenen 6.040,00-TL itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi talebi olduğu,

kesin hüküm olarak görülen davanın talep konusunun farklı olduğu gibi, sebebinin de başlangıçta belirlenen ihalenin bir kısmı iptal edilerek yapılmamasına rağmen başvuru bedelinin iptal edilen ihale yaklaşık maliyeti de dâhil edilerek fazla hesaplanması olduğu, işbu davanın konusunun mücbir sebep nedeniyle sözleşme akdedememesi nedeniyle yatırılan geçici teminatın iadesi olduğu, itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin talep ile bu talebin birlikte dava edilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ihale uhdesinde kalan isteklilerin kesin teminatı yatırmak suretiyle sözleşme imzalamak zorunda olduğu, sözleşmenin imzalanmasından hemen sonra geçici teminatların iade edileceği, mücbir sebep halleri dışında ihale uhdesinde kalan isteklinin sözleşme imzalamaması durumunda geçici teminatının gelir kaydedilerek yasaklanacağı; mücbir sebebin kabulü için bir durumun kişinin kendisinden kaynaklanmaması, edimin ifasını engellemesi ve kişinin bu durumu ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi gerektiği, Danıştay içtihatlarının da bu hususta basiretli tacir olmayı ön plana çıkardığı,

dolar kurundaki yükselmenin sözleşmenin imzalanmasına engel olmadığı, ihale dokümanı ve şartlarını okuyup kabul ederek teklif veren isteklilerin müdebbir tacir olarak ihaleye teklif için gerekli hazırlık çalışmalarını yapmış olmaları gerektiği, kur artışı ve ekonomik olumsuzluklar nedeniyle fiyatlarda meydana gelen artışın mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, nitekim 4735 sayılı Kanun'a Geçici 4. madde eklenerek kanun koyucu tarafından kanuni bir ifa imkansızlığı ya da ifa güçlüğü halinin kurala bağlandığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.