Danıştay 13. Daire E.2021/3070 K.2025/726

Dava konusu istem: Davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan 231 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksiklikleri belirlenen sürelerde gidermediğinin tespit edildiği ve bu fiilin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin sekizinci fıkrasına aykırı olduğundan bahisle davacıya 132.132,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin... tarihli ve... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan 231 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksiklikleri gidermesi için belirli sürelerin tanındığı, armatür ve/veya direklere ilişkin eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilip giderilmediği hususunda her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespitin yapıldığı (koordinatlarının belirlendiği), teknik incelemenin yapıldığı, tespitin ve denetimin ne zaman yapıldığının belirtildiği,

eksikliğin giderilmesi için verilen sürenin gösterildiği, tespitin liste halinde yapıldığı, davacı tarafından her ne kadar yer altı kablo arızasından kaynaklanan eksiklikler ile imar alanı dışında kalan arızalara ilişkin itirazın dikkate alınmadığı ve mevzuata aykırı süre tanındığı iddia edilmiş ise de soruşturma raporu ile davacının yazılı savunmasının Kurul tarafından değerlendirilmesine ilişkin görüş yazısında,

anılan itirazlar dikkate alınarak yer altı kablo arızası nedeniyle 366 armatür ile imar alanı dışında kalan 6 armatüre ve emniyet yetkililerince tamirine müsaade edilmeyen 1 adet armatür olmak üzere toplam 373 armatür için davacı şirket tarafından yapılacak bir şey olmadığının belirlendiği ve bu armatürler yönünden ceza uygulamasına gidilmediği, çalışmadığı tespit edilen 604 adet armatür hakkında yapılan itiraz neticesinde itirazın haklı bulunması sonucu 373 adet armatür yönünden sorumlu tutulmayan davacının 231 adet armatür yönünden yapılan tespitlerin aksini ortaya koyan somut herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından,

dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan 231 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksiklikleri gidermesi için davacı şirkete belirli sürelerin tanındığı ancak verilen sürede arızaların giderilmediğinden bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği, davalı idarece dava konusu işlemin gerekçesinin TEDAŞ yetkililerince hazırlanan ve söz konusu arızalara ilişkin adres, tespit ve davacı şirkete yapılan bildirimleri içeren tarama raporuna dayandırıldığı,

dava dosyasının eki klasörlerde de yer alan ve dağıtım bölgesi içerisindeki yerlerde muhtar ve şirket personeli tarafından imzalanmış bakım onarım tutanakları ile araç takip sitemi verilerinin incelenmesinden, muhtelif tarihlerde davacı şirket personelinin arıza ve bakım için belirlenen bölgelere gittiğine ve arızayı ve /veya bakım işini yaptığına ilişkin tarih ve saat bilgisi belirtilmek suretiyle mahalle muhtarının da kaşe ve imzasının yer aldığı tutanakların tutulduğu, araç takip sistemi verilerinin de tutanaklara eklendiği,

eksiklik içeren armatür ve/veya direklere ilişkin eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilip giderilmediği hususunda her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespit, teknik inceleme veya raporun bulunmadığı, tespitin liste halinde yapıldığı, buna karşılık davacı şirketin davalı idarece verilen sürelerde arızaların giderildiğine ilişkin düzenlemiş olduğu tutanakların ve araç takip sistemi verilerinin davalı idarece dikkate alınmadığı,

davacı şirket tarafından sunulan veriler dikkate alınarak her bir eksikliğe yönelik ayrı ve açıklayıcı teknik rapor düzenlenmeden, eksik incelemeye dayalı tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi tarafından Genel Aydınlatma Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde hazırlanmış 43 adet tarama raporunun görmezden gelinerek sadece davacı şirket tarafından sunulan ve armatürlerin yanar durumda olup olmadığı hususunda herhangi bir tespit veya denetim yapma yetkisi bulunmayan kişiler (muhtarlar ve şirket çalışanları) tarafından hazırlanan tutanaklar, araç takip sistemi verileri veya şirket çalışanlarının cep telefonu mesajlaşmaları dikkate alınarak karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu,

TEDAŞ tarafından düzenlenmiş 43 adet tarama raporunda yer alan toplam 604 adet armatür ve/veya direğe ilişkin aykırılık tespiti mevcut iken, davacı şirketin yazılı savunması çerçevesinde yapılan incelemede, armatür ve/veya direklerden 373 adedi için davacı tarafından yapılacak herhangi bir işlemin olmadığının anlaşıldığı ve geriye kalan 231 adet armatür ve/veya direk için idari para cezası uygulandığı,

TEDAŞ personeli tarafından fiilen yanmadığı tespit edilerek tutanak altına alınan ve ikinci tespit tutanaklarına aktarılan diğer armatürler için tutanaklarda belirtilen tespitin aksini ortaya koyabilecek herhangi bir bilgi veya belge ibraz edilemediği, TEDAŞ tarama raporları içerisinde tüm ayrıntılara ait bilgilerin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, denetim ve soruşturma süreçlerinin sağlıklı yürütülmediği, soruşturma raporu ile TEDAŞ tarafından düzenlenen “Aydınlatma Tarama Raporu”undaki sayıların birbiriyle uyuşmadığı, cezanın hangi armatürler için verilmiş olduğunun belli olmadığı, gelişigüzel bir şekilde armatür sayısı belirlenerek ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğu, armatür başına ceza verilmekte olduğundan hangi armatüre ceza uygulandığının açık ve belirli bir şekilde bildirilmesi gerekirken genel ibarelere yer verildiği, bildirilen 604 adet armatürden 603'ünün süresinde onarıldığı,

597 adet arızanın niteliğine göre süresi içerisinde, 6 adedinin ise imar dışında olması sebebiyle yine süresi içerisinde yapıldığı, ikinci tespitler mevzuatta belirlenen sürelerden önce yapılarak işlem tesis edildiği, TEDAŞ tarafından yapılan ikinci tespitlerin birçoğunun aynı tarih ve aynı saat olduğunun görüleceği, bunun imkânsız olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Davalı idare Denetim Dairesi Başkanlığı'nca davacının somut iddialarının dikkate alınarak bir değerlendirme yapıldığı ve davacı şirket tarafından yazılı savunma ekinde CD olarak sunulan, dava dosyası ekinde klasörler halinde bulunan tutanak ve araç takip sistemi verilerine ilişkin olarak, arızalı olduğu tespit edilen armatür ve direklere bakım/onarım yapıldığı tarihte TEDAŞ'a bildirildiğine dair bir belge sunulmadığı, dağıtım lisansı sahibi davacı şirkete yapılan bildirimde arıza ve/veya eksikliklerin giderilmesi için 24 saat süre verilmesine rağmen daha uzun süre geçtikten sonra ikinci denetimlerin yapıldığı anlaşıldığından, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararındaki gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

... tarih ve ... sayılı elektrik dağıtım lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya direklere ilişkin eksiklikler tespit edildiği, söz konusu eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilmediğinden bahisle davacı şirket hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verildiği, yapılan soruşturma sonucunda ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nun düzenlendiği, anılan raporun davacı şirkete tebliğ edilerek yazılı savunmasının istenildiği,

verilen savunma yeterli görülmeyerek konunun ilgili Daire Başkanlığının hazırladığı müzekkereyle Kurul gündemine intikal ettirilmesi üzerine 231 adet armatür ve/veya direkle ilgili eksiklikler dolayısıyla idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Elektrik dağıtım şirketlerinin denetimleri haricinde de genel aydınlatma kapsamında tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya direklere ilişkin eksiklerin giderilmesine ilişkin süre verilir. Belirlenen sürelerde eksikliklerin giderilmemesi durumunun tespiti ile belirlenen her bir direk veya armatür için Bakanlığın Kurula bildirmesini müteakip Kurul tarafından beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Tespit edilen eksikliklerin giderilmesine ilişkin verilecek süreler ve eksikliklerin tespit esasları yönetmelikle belirlenir. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir." kuralına yer verilmiştir.

Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 25. maddesinin birinci fıkrasında, TEDAŞ'ın, şirketler bünyesinde yanmayan armatürlerin kontrolü amaçlı denetimler yapacağı, denetimlerde tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksikliklerin, TEDAŞ tarafından belirlenerek söz konusu eksikliklerin giderilmesi için ilgili dağıtım şirketine bildirileceği;

ikinci fıkrasında, yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksikliklerin, TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olan ihbar ve şikâyetler yoluyla tespit edileceği, tespit edilen bu eksikliklerin ilgili şirketlere elektronik, mail, yazı ve bunun gibi yollarla bildirileceği; üçüncü fıkrasında, imar alanı içinde; yeraltı kablo tamiratı, direk montajı, komple pano değişimi gerektiren arızaların 72 saat içinde, diğer tüm arızaların 24 saat içerisinde giderilmesi gerektiği, bu sürelerin imar alanı dışı için iki katı olarak uygulanacağı;

dördüncü fıkrasında, tespit edilen eksikliklerin, süresi içerisinde giderilmediği TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olarak tespit edileceği, yapılan bu tespitlerin TEDAŞ tarafından Bakanlığa rapor edileceği; altıncı fıkrasında, üçüncü fıkra kapsamında belirtilen süreler içerisinde ilgili dağıtım şirketleri tarafından eksikliklerin giderilememesi durumunda 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinin sekizinci fıkrası hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların birlikte değerlendirilmesinden, TEDAŞ'ın dağıtım şirketleri nezdinde armatürlere ilişkin denetimler gerçekleştireceği, söz konusu denetimler neticesinde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için çeşitli haberleşme vasıtalarıyla dağıtım şirketlerine bildirimde bulunulacağı, armatürlerin bulunduğu yerin imar alanı içerisinde olup olmadığına ve arızaların türüne göre eksikliklerin giderilmesi için farklı süreler verileceği, bu süreler içerisinde eksikliklerin giderilmemesi hâlinde idarî yaptırım uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespit tutanağı veya teknik inceleme raporu düzenlenmesinin gerekip gerekmediği hususu somut uyuşmazlık bakımından açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacı şirkete idarî para cezası verilmesine esas alınan aydınlatma tarama raporu incelendiğinde; armatürlerin bulunduğu il, ilçe, mahalle, cadde ve sokak bilgilerine yer verildiği, adres bazında arızalı armatür ve/veya eksik direk adedinin belirtildiği, eksikliğin tespit edildiği armatür ve/veya direklere ilişkin direk numarasının/koordinatının açıklandığı, arıza giderme süresinin belirlendiği, davacı şirkete eksikliklerin giderilmesine yönelik hangi haberleşme vasıtasıyla ve hangi tarihte bildirimde bulunulduğu, bu bildirim üzerine başlayan arıza giderme süresinin bitmesinden itibaren ikinci tespitin yapıldığı tarihin ifade edildiği, anılan tarih itibarıyla nihaî olarak eksikliği giderilmeyen arızalı armatür ve/veya eksik direk adedinin vurgulandığı görülmektedir.

Öte yandan, TEDAŞ'ın 2019 yılı Sayıştay Denetim Raporu'nda da belirtildiği üzere, ülkemizde 2019 yılı itibarıyla genel aydınlatma tesisat adedi 224.512'dir. Genel aydınlatma tesisat sayısının fazlalığı, her bir direk ve/veya armatür bazında tespit tutanağı düzenlenmesini fiilen mümkün kılmadığı gibi, ilgili mevzuatta da tespit tutanağının nasıl düzenleneceğine ilişkin şekil şartlarına yer verilmemiştir. Kaldı ki, davacı şirketin dağıtım bölgesinde yer alan armatür ve/veya direkler için düzenlenen aydınlatma tarama raporundaki tespite ilişkin hususların idarî para cezası verilebilmesine yönelik gerekli kriterleri içerdiği açıktır.

Oysa, idarî işlemin şekil unsuru, hukuk düzeninde değişiklik meydana getirmeye yönelik iradenin kendisiyle açıklandığı şeydir. Şekil, bu iradenin maddî alemdeki görüntüsüdür. Başka bir anlatımla, şekil denildiği zaman, hukukî işlemin içeriği değil, bu işlemin içinde yer aldığı şey, yani bu işlemin maddî varlığı anlaşılır. Şekil, hukukî işlemin taşıyıcısına, onun içinde yer aldığı belgeye, kendisiyle ifade edildiği söze, harekete işaret etmektedir. (GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, Bursa, s. 938).

Görüldüğü üzere, idarî işlemin şekil unsuru ile işlemin içeriği farklı hususlardır. İşlemin içeriğini oluşturan unsurlar o işlemin yazılı şekilde yapılması, bir irade açıklamasının ürünü olması, irade açıklamasını yansıtan imza unsurunu taşıması gibi şekil şartlarından bağımsızdır. Bu kapsamda, her bir direk ve/veya armatür için ayrı ayrı tespit tutanağı düzenlenmemesi işlemin dış görünümünü oluşturan şekil unsurunu da sakatlayıcı nitelikte değildir.

Bununla birlikte, 20/04/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 16. maddesiyle eklenen Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 25. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemi, Dairemizin 27/04/2021 tarih ve E:2018/2222, K:2021/1573 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Anılan karar, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 24/01/2022 tarih ve E:2021/2312, K:2022/138 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Bu itibarla, davacı şirketin dağıtım bölgesinde yer alan armatür ve/veya direkler için düzenlenen aydınlatma tarama raporunun yaptırım uygulanabilmesine yönelik hususları içerdiği, her bir direk ve/veya armatür için ayrı ayrı tespit tutanağı tanzim edilmesi gerekmediği ve davacı tarafından sunulan tutanaklar ile araç takip sistemi verilerinin tek başına dava konusu işlemi kusurlandıramayacağı anlaşıldığından, davacının iddiaları incelenerek işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yönündeki Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.