Danıştay 13. Daire E.2021/4494 K.2024/145

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'un 58. maddesi uyarınca bir (1) yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 12/03/2019 tarih ve 30712 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olduğu ... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin yasaklamaya konu ihalenin gerçekleştirildiği 17/12/2018 tarihinden önce 15/12/2018 tarihinden itibaren 6 ay süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına dair kararın 15/12/2018 tarihli Resmî Gazete'de ilan edildiği, yasaklamaya ilişkin kararın Resmî Gazete'de ilan dışında tebliğ edileceğine ilişkin bir zorunluluk bulunmadığı, ayrıca anılan şirketin ihaleye teklif vermeden önce geçici olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklandığından bilgi sahibi olduğunun dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı;

... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin hakkında verilen 6 ay süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanması kararından haberdar olduğu hâlde ihaleye teklif verdiği, bu şekilde yasaklı olduğunu bilerek ve isteyerek ihaleye katılma kastının bulunduğu anlaşıldığından anılan şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olan davacının 1 (bir) yıl süre ile kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Öte yandan, davacı şirket ile ... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 6 ay süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına yönelik işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların sırasıyla Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararlarıyla reddine karar verildiği anlaşıldığından, söz konusu 6 ay süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararının bakılan davada görülen işlem yönüyle hukukîlik kazandığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacı şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olduğu ...

Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (e) bendinde belirtilen yasak fiil ve davranışta bulunduğundan bahisle anılan Kanun'un 58. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği, bu şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olması dolayısıyla davacı şirket hakkında dava konusu yasaklama işleminin tesis edildiğinin anlaşıldığı; ... Asansör Sanayi ve Ticaret.

A.Ş. tarafından bir (1) yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 12/03/2019 tarih ve 30712 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine dair ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının istinaf incelemesi sonucunda ... tarih ve E...., K.... sayılı kararıyla hukuka aykırı bulunarak kaldırılmasına ve anılan işlemin iptaline karar verildiği;

Davacı şirketin 1 (bir) yıl süre ile kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemin, hakkında yasaklama kararı verilen ... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin sermayesinin yarısından fazla hissesine sahip olması dolayısıyla verildiği ve anılan şirket hakkında verilen yasaklama kararının hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği göz önüne alındığında, dayanak alınan yasaklılık kararının hukuka aykırı bulunması nedeniyle dava konusu işlemin de hukukî dayanaktan yoksun kaldığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olduğu şirketin ihalelere katılmaktan yasaklı olmasına rağmen ihaleye iştirak ederek yasak fiil ve davranışta bulunduğu, ihaleden yasaklanmaya ilişkin kararın bildirilmesine ilişkin bir zorunluluk bulunmadığı, 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesinde yer alan emredici kural uyarınca tesis edilen yasaklama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olduğu ... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü'nce 17/12/2018 tarihinde gerçekleştirilen "Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Tüm Tesislerde Bulunan Elektro Mekanik Cihazların (24 Aylık) Bakım Onarımı" ihalesine teklif verilmiştir.

İhaleyi gerçekleştiren idarece anılan şirket hakkında yapılan yasaklılık sorgulamasında, Emniyet Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı Hizmet Binaları Asansörlerinin Parça Hariç Periyodik Bakım ve Onarım" ihalesine ilişkin olarak 4734 sayılı Kanun uyarınca İçişleri Bakanlığı tarafından şirketin 6 ay süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği, 15/12/2018 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan yasaklama kararı uyarınca 15/12/2018-15/06/2019 tarihleri arasında ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, davacının sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olduğu şirket hakkında yasaklama kararı bulunduğu hâlde ihaleye katıldığının tespit edildiğinden bahisle 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (e) bendinde yer verilen yasak fiil ve davranışta bulunduğu sonucuna varılarak, davacının anılan Kanun'un 58. maddesi uyarınca bir (1) yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılamayacak olanlar" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında, "Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:

a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar (...) Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” kuralına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanun'un "Yasak fiil veya davranışlar" başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "11. maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak." yasak fiil ve davranışlar arasında sayılmıştır.

Anılan Kanun'un "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, "17. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep hâlleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar,

2. ve 3. maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. (...)Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.(...)

" kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat kuralları incelendiğinde, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinde belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık tarafından fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği, haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında,

sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verileceği, haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, yasaklamaya konusu ihaleye istekli olarak katılan ...

Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (e) bendinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulunduğu tespitinden hareketle bu şirketin ve bu şirkete bağlı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan davacının 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği ve kararın 12/03/2019 tarih ve 30712 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, anılan şirket tarafından yasaklama kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının istinaf incelenmesi sonucunda, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla hukuka aykırı bulunarak kaldırılmasına ve anılan işlemin iptaline karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 14/10/2021 tarih ve E:2021/3844, K:2021/3316 sayılı kararıyla bozulduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyulmayarak yasaklama işleminin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nca verilen 14/06/2023 tarih ve E:2022/645, K:2023/1384 sayılı kararda, "....dava konusu uyuşmazlıkta ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce kesin olarak karar verilmesi gerekirken, ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararla temyiz kanun yoluna başvurulabileceğinin belirtilmiş olmasında ve Danıştay Dairesi tarafından sözü edilen kararın temyize tabi bir karar olduğu kabul edilmek suretiyle temyiz incelemesi yapılmasında hukuki isabet yoktur.

Bu bağlamda, istinaf incelemesi üzerine kesinleşen kararlar aleyhine temyiz isteminde bulunulması hukuken mümkün olmadığından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının da temyizen incelenme olanağı bulunmamaktadır." gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verildiği, böylece davacının sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketin yasaklanmasına ilişkin işlemin istinaf incelemesi aşamasında iptaline karar verilerek temyiz yolu kapalı olmak üzere kesin olarak karara bağlandığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının, sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketin fiili dolayısıyla ve ona bağlı olarak yasaklandığı, asıl yasak fiil ve davranışta bulunduğu ileri sürülen şirketin yasaklanmasına yönelik işlemin iptaline temyiz yolu kapalı olmak üzere kesin olarak karar verildiği, ihaleden yasaklanmaya neden olan fiil ve davranışın hukuki değerlendirmesinin ihaleye katılan şirket tarafından açılan davada değerlendirilerek bir sonuca bağlandığı,

asıl şirket hakkındaki yasaklama işleminin yargı kararı ile kesin olarak iptal edilmesi karşısında bakılan davada söz konusu fiil ve davranışın hukukî değerlendirmesinin yapılamayacağı anlaşıldığından, davacının 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işleme karşı açılan davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.