Danıştay 13. Daire E.2021/5182 K.2021/5425

Dava, TMMOB Mimarlar Odası … Şubesi, … Odası, … Mühendisleri Odası ve … Mühendisleri Odası tarafından, "İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, 1. Etap, 540 Konut ve 8 Adet Dükkan İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi" işine ilişkin ihaleye çıkma kararının ve ihalenin iptali istemiyle … Bakanlığı ve … Başkanlığı'na karşı açılmıştır.

İstanbul ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; yapım işine dair ihaleye çıkma kararının ve ihalenin iptali istemiyle açılan davanın, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin olmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile bir ilgisinin bulunmadığı, bu itibarla davanın görüm ve çözümünde, idari davalarda genel yetkiyi düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın bulunduğu yer olan Ankara ilinin yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Ankara ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla ise; işbu davanın 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde öngörülen taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklandığı veya bunlara bağlı her türlü haklara ilişkin idarî dava niteliği arz ettiği, ayrıca söz konusu ihale kararının dayanağını teşkil eden imar planı değişikliklerine karşı İstanbul Mahkemeleri'nde pek çok dava açıldığı ve bu davaların derdest olduğu,

dolayısıyla bu davanın bire bir taşınmazın aynından kaynaklandığı ve İstanbul İdare Mahkemeleri'nde görülen diğer davalarla bağlantılı olduğu açık olduğundan, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde taşınmazın bulunduğu yer olan İstanbul İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılarak yetki uyuşmazlığının çözümlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idarî davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü özel yetki kuralı kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (Kâzım YENİCE/Yüksel ESİN, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, Ankara, 1983, s.656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiçbirinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır (Turgut CANDAN, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Ankara, 2022, s.1301).

Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Bu itibarla, "İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, 1. Etap, 540 Konut ve 8 Adet Dükkan İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi" işine ilişkin ihaleye çıkma kararının ve ihalenin iptali istemine yönelik uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu ihale kararını alan ve ihale işlemini tesis eden idarî merci olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.