Danıştay 13. Daire E.2021/968 K.2024/5264

2- (DAVACI) ... Toptan Satış A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Elektrik tedarik lisansı sahibi davacı şirket tarafından, "dağıtım lisansı sahibi şirketlere, dağıtım sistemi kullanımından kaynaklı bedellerin tam olarak ödendiği ve sunulması gereken teminatların eksiksiz olarak sunulduğu ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiden alınan belge ile teşvik edilmedikçe yeni serbest tüketici kayıtlarının yapılmamasına" (1. kısım);

"şirketin ödenmemiş borçlarının mevcut teminatlarını aşan kısmının ödenmesine yönelik ilgili dağıtım şirketi tarafından usulüne uygun olarak yapılacak ihtarla 8 günden az olmamak üzere verilecek süreye rağmen ödenmemesi halinde, bu durumun şirketin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi olarak değerlendirilerek, sistem kullanım anlaşmasının sona erdirilmesi veya feshi gerekçesi olarak değerlendirilebileceğine" (2a kısmı), "dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin (a) bendine göre yapacağı ihtar üzerine,

şirketin teminatını aşan borçları ödemesi halinde, takip eden aylarda, dağıtım sistemi kullanımından kaynaklı borçlarını süresinde ödememesi durumunda, bu durumun, şirketin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi olarak değerlendirilerek, başka ihtara gerek kalmaksızın sistem kullanma anlaşmasını sona erdirme veya fesih gerekçesi olarak değerlendirilebileceğine" (2b kısmı), "bu kapsamda Anlaşmanın (a) ve (b) bentleri hükümlerine istinaden sonlandırılması veya feshedilmesi halinde ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından 3 iş günü içinde ...

İşletme A.Ş.'ye (...) bildirimde bulunulması durumunda ... tarafından, bildirimin yapıldığı ayın başı itibarıyla, ilgili dağıtım bölgesinde şirket adına kayıtlı serbest tüketicilerin kayıtlarının silinmesine" (2c kısmı); "bu kararın, şirket hakkında yeni karar tesis edilene kadar uygulanmasına" (3. kısım) ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; tedarik ettiği elektriği yaptığı ikili anlaşmalarla portföyüne kaydettiği müşterilerine satmak suretiyle yürüttüğü ticari faaliyet kapsamında dağıtım hatlarını kullanması nedeniyle elektrik dağıtım şirketleriyle sözleşme imzalayan davacı şirketin yapılan ihtara rağmen eksik teminatlarını tamamlamaması nedeniyle 07/09/2017 tarihinde 627.250,00-TL, 07/02/2019 tarihinde iki katı oranında 1.254.500,00-TL ve karşılığı olmayan açığa satış işlemleri gerçekleştirmesi nedeniyle 14/03/2019 tarihinde 718.013,00-TL idari para cezası verildiği;

Davacı şirketin başvurusu üzerine, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarihli kararıyla 3 ay süreyle geçici mühlet verilmesine ve tedbir talebinin kabulüne karar verildiği, aynı Mahkemenin 16/07/2019 tarihli kararıyla bir yıllık kesin mühlet verildiği;

Davacı şirketten alacaklı dağıtım şirketlerince ayrı ayrı dilekçelerle, "davacı imzalamış olduğu Dağıtım Sistemi Kullanım Anlaşması (Anlaşma) gereği tahakkuk ettirilen vadesi geçmiş faturaları ödememesinden dolayı ihtar çekildiği, anlaşmada belirlenen 8 gün içinde de borçlarını ödemediği, davacının vermiş olduğu teminat mektuplarının paraya çevrilmesi için ilgili bankalara gönderildiği ancak bankaların, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin konkordato kararının dokuzuncu bendi uyarınca talepleri reddettiğini" belirterek davalı idareye başvurulması üzerine dava konusu Kurul kararının alındığı;

Elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması amacıyla Kurula çok sayıda görev ve yetki verildiği, taraflar arasında imzalanmış Anlaşma hükümleri üzerinde tarafların mutabakata varamamaları halinde Anlaşmanın yorumlanmasının Kurulun yetkileri arasında olduğu ancak bu yetkinin anlaşmaların içeriğinde belirlenmiş olan sınırlar çerçevesinde ve ilgili herkes yönünden uyulması kanuni bir zorunluluk olan Mahkeme kararları da dikkate alınmak suretiyle kullanılabileceği;

Uyuşmazlıkta, davacı şirketçe bir süredir mali yükümlülüklerinin yerine getirilmediği ve borçlarının ödenmediği hususunda çekişme bulunmamakta ise de, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin konkordato kapsamında verdiği 16/07/2019 tarihinden başlamak üzere bir yıllık kesin mühlet kararının bulunduğu dikkate alındığında, Kurulun tedarik lisansı sahibi davacı şirketin hangi durumunun “ödeme güçsüzlüğüne düşmesi olarak değerlendirilerek,

sistem kullanım anlaşmasının sona erdirilmesi veya feshi gerekçesi” olarak kabul edilebileceği, diğer ifadeyle, kendisi ile dağıtım şirketleri arasında imzalanmış Anlaşmanın sona erdirilmesi sebebi oluşup oluşmadığı veya ne zaman oluşacağı ve bu durumlarda yapılacaklar hakkında, geçici ve kesin mühlet kararlarına aykırılık teşkil edecek şekilde alınan Kurul kararının 2. ve 3. kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı;

Kurulun görev, yetki ve elektrik piyasasındaki fonksiyonu kapsamında olduğu ve hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırılık taşımadığı anlaşıldığından, tedarik lisansı kapsamında elektrik piyasasında faaliyette bulunabilmek için gerekli olan teminat yatırma yükümlülüğünü yerine getirmedikçe ve borçlarını ödemedikçe, alacaklı dağıtım şirketlerinin risklerinin büyümesini engellemek amacıyla, yeni serbest tüketici kaydının yapılmamasına yönelik olarak alınan dava konusu Kurul kararının 1. kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 1. kısmı yönünden davanın reddine; 2. ve 3. kısımlar yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinin dördüncü fıkrasında görevli tedarik şirketleri hakkında uygulanacak tedbirlere yer verildiği, konkordatonun sınırsız bir koruma sağlamadığı, haklı sebeplerin varlığı halinde taraf olunan sözleşmelerin sona erdirilebileceği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, davalı idarece yasal dayanağı bulunmayan yaptırımlar uygulandığı, yaptırımların fiilen faaliyetlerine son verilmesi anlamına geleceği, bu durumun konkordatonun amacına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. Davacı tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Elektrik piyasasının temel amacı, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması sağlanmasıdır. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için, piyasanın tüm aktörlerinin mali yükümlülüklerini aksatmadan yerine getirmesi ve bunu teminen mevzuatta belirtilen teminatları tamamlaması gerekmektedir. Bu bağlamda, Kurul tarafından ilgili dağıtım şirketiyle o bölgede faaliyette bulunacak olan tedarik şirketi arasında karşılıklı yükümlülüklerin düzenlendiği Dağıtım Sistemi Kullanım Anlaşması hazırlanmıştır. Kurulun, sözleşmede yer verilen kurallar üzerinde mutabakata varılamaması halinde ihtilafları tarafların ilgili lisans hükümlerine göre çözmeye yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirketin bölgesinde faaliyette bulunduğu dağıtım şirketlerine Dağıtım Sistemi Kullanım Anlaşması kapsamında borçlu durumda olduğu, ilgili dağıtım şirketlerince davacı şirketin ihtar edilmesine rağmen borçlarını ödememesi nedeniyle teminatlarının paraya çevrilmeye çalışıldığı ancak davacı şirket hakkında konkordato geçici mühleti verilmesi nedeniyle teminatların paraya çevrilemediği, dağıtım şirketlerince bu yönde davalı idareye yapılan başvurular üzerine dava konusu Kurul kararının alındığı görülmektedir.

Konkordato talebi üzerine geçici mühlet ve devamında kesin mühlet verilerek önceki borçlarının takibine yönelik hukuki koruma sağlanmış ise de, bu durumun mevcut borçları nedeniyle halihazırda elektrik piyasasında bir yük oluşturan davacı şirketin faaliyetine devam etmesi nedeniyle Dağıtım Sistemi Kullanım Anlaşması kapsamında oluşacak yeni borçları nedeniyle takip edilememesi ve borçlarını ödememesi halinde sözleşmenin feshedilememesi yönünde bir koruma sağlamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması yönündeki kamu yararı doğrultusunda ve piyasa işletmecisi ile ilgili dağıtım şirketlerince sözleşmeden kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmediği açık olan davacı şirketle ilgili ne yönde kararlar alınabileceğine ilişkin sözleşmenin yorumlanması kapsamında alınan dava konusu Kurul kararının 2. ve 3. kısmında, konkordato davası süresince ilgili Mahkemece aksi yönde tedbir kararı alınabilmesinin mümkün olduğu da göz önüne alındığında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin 2. ve 3. kısımlar yönünden iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla kararın bu kısmına katılmıyorum.