Danıştay 13. Daire E.2022/2454 K.2024/5945

Dava konusu istem: Davacının sahibi olduğu Diken internet haber sitesinde yayımlanan bir haberin ...Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D. İş sayılı kararında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesine hükmedilen kişilik hakkının ihlaline konu yayınlar ile aynı olduğundan bahisle 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca verilen içeriğin çıkarılmasına ilişkin Erişim Sağlayıcıları Birliğinin ... tarih ve ... karar nolu işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda;...Sulh Ceza Hakimliğince verilen ve talepte bulunanın kişilik hakkını ihlal ettiği Hakimlikçe tespit olunan yayınlar ile bakılan davaya konu yayınların, davalı idarece, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan, Hakimin verdiği içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkının ihlaline ilişkin yayının başka internet adreslerinde de yayınlanması durumunda mevcut kararın bu adresler için de uygulanacağına ilişkin kural uyarınca incelenerek,

anılan Hakimlik kararının yerine getirilmesi kapsamında ve maddi olayın aynı kişilik hakkının ihlaline konu olduğu tespiti üzerine tesis edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, usule ilişkin olarak, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddenin dokuzuncu fıkrası Anayasa'nın 9., 13., 26., 28., 40. ve 138. maddelerine aykırı olduğundan, anılan maddenin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasının gerektiği; esasa ilişkin olarak, dava ve savunmaya cevap dilekçelerinde ileri sürülen iddiaları hakkında hiçbir değerlendirme yapılmadan gerekçesiz karar verildiği, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı, İdare Mahkemesi kararı ve dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, ... Sulh Ceza Hakimliğinin değerlendirmesinde kişilik haklarını ihlal ettiği saptanan içeriklerin sitelerindeki haberlerden farklı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Anayasa Mahkemesinin 08/12/2015 tarih ve E:2014/87, K:2015/112 sayılı kararında yer verildiği üzere Birliğin dava konusu işleminin hakimlik kararının yerine getirilmesinden ibaret olduğu, idari işlem niteliğine haiz olmadığı, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrası yalnızca birebir aynı haberlere uygulanmadığı, hakimlik kararında erişime engellenmesine ve/veya içeriğin çıkarılmasına karar verilen içeriğin bir parçasının yayınlanması durumunda ya da hakim kararını etkisiz kılacak çok küçük değişiklikler yapılarak yayınlanması durumunda da aynı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Dava dışı A.T. tarafından hakkında çıkan haberlere ilişkin olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığı Terör Suçları Soruşturma Bürosu tarafından ... tarih ve... İhbar No'lu, ...

Karar No'lu soruşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, bu kapsamda hakkında çıkan haberlerin kişilik haklarını ihlal edici nitelikte olduğu, taleplerinin lekelenmeme hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden bahisle 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca ...Sulh Ceza Hakimliğine talepte bulunduğu, anılan talep üzerine ...

Sulh Ceza Hakimliğince verilen ... tarih ve D.İş No:...sayılı kararda, "63 adet URL internet adresinde yer alan internet sayfalarına erişimin engellenmesine ve içerikten çıkartılmasına, talepte yer alan 63 adet URL internet adreslerinin talepte bulunan ile ilişkilendirilmemesine" karar verildiği, akabinde yine A.T. tarafından Erişim Sağlayıcıları Birliğine sunulan 25/11/2020 tarihli dilekçeyle, bahse konu karara konu içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine hükmedilen içeriklerin, başka internet adreslerinde de yayınlandığı iddiasıyla belirtilen adreslerdeki içeriklerin çıkarılmasının talep edildiği,

bunun üzerine Erişim Sağlayıcıları Birliğince talebin kısmen kabulüyle Hakimlik kararında içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine hükmedilen kişilik hakkının ihlaline konu yayınlar ile aynı olduğu tespit edilen ve içerisinde davacı şirkete ait internet adresindeki yayınların da yer aldığı yayınlar hakkında, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi dokuzuncu fıkrası uyarınca Hakimlik kararının bu adresler için de uygulanarak URL adreslerindeki içeriklerin çıkarılmasına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'un "Erişim Sağlayıcıları Birliği" başlıklı 6/A maddesinde, "(1) Bu Kanunun 8'inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasını sağlamak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulmuştur. (...) (6) Bu Kanunun 8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları erişim sağlayıcılar tarafından yerine getirilir.

Kararların uygulanması amacıyla gerekli her türlü donanım ve yazılım erişim sağlayıcıların kendileri tarafından sağlanır. (7) Bu Kanunun 8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları gereği için Birliğe gönderilir. Bu kapsamda Birliğe yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır. (...)".

"İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi" başlıklı 9. maddesinin dava konusu işlem tarihindeki halinde (Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarih ve E:2020/76, K:2023/172 sayılı kararı ile, bu maddenin (5) numaralı fıkrasında yer alan “…erişimin engellenmesi…” ibaresinin “…içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi...” şeklinde değiştirilmesinin, değiştirilen (8) numaralı fıkrasının, (9) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…erişimin engellenmesi…” ibaresinin “…içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi…” şeklinde değiştirilmesinin Anayasa’ya aykırı olduklarına ve iptallerine karar verilmiştir.);

(1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar, içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması hâlinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hâkimine başvurarak içeriğin çıkarılmasını ve/veya erişimin engellenmesini de isteyebilir.

(2) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilerin talepleri, içerik ve/veya yer sağlayıcısı tarafından en geç yirmi dört saat içinde cevaplandırılır.

(3) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlerin talepleri doğrultusunda hâkim bu maddede belirtilen kapsamda içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verebilir.

(4) Hâkim, bu madde kapsamında vereceği erişimin engellenmesi kararlarını esas olarak, yalnızca kişilik hakkının ihlalinin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verir. Zorunlu olmadıkça internet sitesinde yapılan yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilemez. Ancak, hâkim URL adresi belirtilerek içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle ihlalin engellenemeyeceğine kanaat getirmesi hâlinde, gerekçesini de belirtmek kaydıyla, internet sitesindeki tüm yayına yönelik olarak erişimin engellenmesine de karar verebilir.

(5) Hâkimin bu madde kapsamında verdiği içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararları doğrudan Birliğe gönderilir.

(6) Hâkim bu madde kapsamında yapılan başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Bu karara karşı 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

(7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

(8) Birlik tarafından ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcıya gönderilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği derhâl, en geç dört saat içinde ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcı tarafından yerine getirilir.

(9) Bu madde kapsamında hâkimin verdiği içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkının ihlaline ilişkin yayının başka internet adreslerinde de yayınlanması durumunda ilgili kişi tarafından Birliğe müracaat edilmesi hâlinde mevcut karar bu adresler için de uygulanır. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

18/10/2022 tarih ve 31987 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesi ile, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrasına “Müracaatın Birlik tarafından kabulüne karşı itiraz, kararı veren hâkimliğe yapılır. İnternet sitesindeki yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesi kararlarında bu fıkra hükmü uygulanmaz." cümleleri eklenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallara göre, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar, içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması halinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hakimine başvurarak içeriğin çıkarılmasını ve/veya erişimin engellenmesini de isteyebileceği, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlerin talepleri doğrultusunda hakim tarafından içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verebileceği,

hakimin verdiği içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararlarının doğrudan Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderileceği, hakimin verdiği içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkının ihlaline ilişkin yayının başka internet adreslerinde de yayınlanması durumunda ilgili kişi tarafından Birliğe müracaat edilmesi halinde mevcut karar bu adresler için de uygulanacağı,

Birlik tarafından verilen müracaatın kabulü kararına karşı açılacak davalarda görevli yargı mercinin belirlenmesi amacıyla 18/10/2022 tarih ve 31987 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7418 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrasına müracaatın birlik tarafından kabulüne karşı itirazın kararı veren hakimliğe yapılacağı cümlesinin eklendiği anlaşılmıştır.

7418 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrasına eklenen cümlenin gerekçesinde, Hakim tarafından verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu içeriklerin başka internet adreslerinde de yayınlanması halinde ilgilinin başvurusu üzerine mevcut karardaki içeriklerle aynı olduğu tespit edilen içerikler için yeni bir mahkeme kararı aranmaksızın mevcut kararın uygulandığı,

mevcut karar uygulandığında etkilenen ve kararda yer almayan internet sitesinin Birliğe yaptığı müracaatın kabulü halinde yapılan işlemlerin yargısal denetimi konusunda uygulamada yaşanan tereddütler giderilerek Anayasa Mahkemesinin bu madde ile ilgili olan bireysel başvuru kararındaki değerlendirmelerin de karşılandığı, zira söz konusu işlem için idari yargıda iptal davası açılarak sonuç alınmaya çalışıldığı gibi; direkt mevcut kararı veren sulh ceza hakimliğine de itiraz edilebildiği,

kaldı ki mevcut karara konu içerikler hakkında kişilik haklarının ihlali yönünden değerlendirmeyi yapan hakimliğin, Birliğin mevcut kararı başkaca internet adreslerine uygulaması hakkında da değerlendirme yapması usul ekonomisi açısından da yerinde olacağı, Birlik tarafından müracaatın kabul edilmemesi halinde ise içeriğin kişilik haklarını ihlal edip etmediği hususunda yeni bir değerlendirme yapılması gerekeceğinden bu değerlendirmenin hakim tarafından yapılması maddenin amacına uygun olacağı,

ayrıca maddenin dördüncü fıkrası gereği internet sitesinin tümüne yönelik erişimin engellenmesi kararı gerekçesiyle birlikte hakim tarafından verilebildiğinden bu fıkra kapsamındaki uygulama sadece içeriğe yönelik (URL) erişimin engellenmesi ile sınırlandırıldığı belirtilmiştir.

Bu bağlamda, 7418 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fıkrasına eklenen usul kuralının yürürlüğe girmesinden önce müracaatın birlik tarafından kabulüne karşı itirazın nereye yapılacağına ilişkin bir kural bulunmamakla birlikte söz konusu Kanun değişikliği sonrasında itirazların kararı veren hakimliğe yapılacağı açıkça düzenlendiği anlaşıldığından, usul kurallarının derhal uygulanırlığı ilkesi gereği bu uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işleme ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu hususu gözetilerek davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esası incelenmek suretiyle verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.