Danıştay 13. Daire E.2022/2556 K.2022/3583

Dava konusu istem: Lüleburgaz Jandarma Komutanlığı tarafından 01/08/2018 tarihinde yapılan denetimde ele geçirilen davacı şirketin bandrolü ve etiketini taşıyan armut aromalı aromatize şarap kokteyli adlı ürünle ilgili yapılan inceleme neticesinde, %7'den az alkol oranına sahip olması gereken ürünün etiketinde alkol oranının %7 olarak belirtilmesi suretiyle yanlış veye yanıltıcı bilgi/ belge verme filinin işlendiğinden bahisle 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacı şirkete 380.715,00 TL idari para cezası verilmesine dair Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, aromatize şarap kokteylinin hacmen gerçek alkol miktarı %7'den az olması gerektiği, işleme konu ... markalı Armut Aromalı Aromatize şarap kokteylinin etiketinin üzerinde ise alkol oranının %7 yazdığı açık olup taraflar arasında da bu konuda bir ihtilaf bulunmadığı, problemin hatalı bilgi içeren etiketleme nedeniyle hangi mevzuat hükmünün uygulanacağından kaynaklandığı açık olup;

davacı şirketçe piyasaya sunulan söz konusu ürüne ilişkin yapılan analiz sonucunda ürünün hacmen %7'den fazla alkol içermesine rağmen piyasaya aromatize şarap kokteyli adı altında sunulması hâlinde davacı şirketin yanlış ve yanıltıcı bilgi verme fiilinde bulunduğundan bahisle 4733 sayılı Kanun uyarınca işlem tesis edileceği, ancak analiz sonuçlarına göre ürünlerin hacmen %7'den az alkol içermesine rağmen ürün etiketine alkol oranının %7 olarak yazılması hâlinde ise mevzuata uygun bir şekilde etiketleme yapmama fiilinin işlendiğinden bahisle 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca işlem tesis edileceği,

bu kapsamda yapılan incelemede, idarece etiket üzerinde alkol oranının %7 olarak belirlendiği ve ürünün tel tutturucu/mantar tıpa ile basınçlı vaziyette ambalajlanması sebebiyle yanlış ve yanıltıcı bilgi verildiğinden bahisle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, dosyaya sunulan evraklardan, işleme dayanak ürünlere ilişkin alkol analiz raporlarının bulunmadığı,

ürünlerin gerçekten hacmen % 7 alkol içerdiğine ve bu nedenle aromatize şarap kokteyli olmamasına rağmen piyasaya yanlış ve yanıltıcı bilgi verilerek aromatize şarap kokteyli olarak sunulduğuna ilişkin bir tespitin yapılmadığı görüldüğünden, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olmadığı, idarelerince gerekli incelemelerin yapıldığı, söz konusu ürüne ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı bilgi/belge verme fiili işlendiğinin tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, Mahkemenin re'sen numune isteyerek analiz yaptırabileceği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Lüleburgaz Jandarma Komutanlığı tarafından 01/08/2018 tarihinde yapılan denetimde ele geçirilen davacı şirketin bandrolünü ve etiketini taşıyan ... markalı armut aromalı aromatize şarap kokteyli adlı ürün hakkında ekspertiz raporu hazırlanması için 12/10/2019 tarihinde Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı'na gönderilmiştir.

Anılan ürünlerin hacmen %7 alkol içeren armut aromalı aromatize şarap kokteyli olması ve tel tutturucu/mantar tıpa ile basınçlı vaziyette ambalajlanması sebebiyle, 5996 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere/tebliğlere uygun üretim yapılıp yapılmadığı hususunda görüş talep edilmesi üzerine Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile,

" Türk Gıda Kodeksi Aromatize Şarap, Aromatize Şarap Bazlı İçki ve Aromatize Şarap Kokteyli Tebliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, 'Aromatize şarap kokteylinin hacmen gerçek alkol miktarı %7'den az olmalıdır.' denmesine rağmen ürün etiketinde yer alan ürünün hacmen alkol miktarının %7 olduğu, 7'den az alkol oranına sahip olması gereken ürünün alkol oranının %7 olarak belirtilmesi ile anılan mevzuata uygun şekilde ürün etiketlemesinin yapılmadığı,

ayrıca ürün içeriğinde karbondioksit bulunması ve aynı zamanda ürün tıpasının tel ile tutturulması göz önünde bulundurularak ürünün köpüren şarap görünüşünde üretilmiş olmasına rağmen ürün etiketinde ürünün doğal köpüren şarap mı, yoksa suni köpüren şarap mı olduğuna yönelik herhangi bir bilginin bulunmadığı, bu çerçevede anılan Tebliğ'e göre değerlendirme yapılamadığı,

18/12/2014 tarihinde üretilmiş olan ürünün üretildiği tarihte yürürlükte olan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği hükümlerine göre üretilmesi gerekmekte olup, tel tıpa tutturulmak suretiyle köpüren şarap görüntüsü verilerek üretilmiş olan söz konusu ürünün ilgili Yönetmeliğin 6. maddesi hükümlerine aykırı üretildiğinin değerlendirildiği" hususu bildirilmiştir.

Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu ürünlerin mevzuat hükümlerine aykırı üretilmesine karşılık etikette aromatize şarap kokteyli olarak belirtilerek hatalı bilgi verilmesinin yanı sıra satış raporlarında da aynı şekilde bildirilmesi suretiyle yanlış veya yanıltıcı bilgi/belge verme fiili işlendiğinden bahisle 4733 sayılı Kanun'un 8/5 (a) maddesi uyarınca dava konusu idari para cezasının uygulanmasına, fiilin 2014 yılında işlenmiş olması gerekçesiyle idari para cezasının miktarının da 2014 yılında anılan fiil için öngörülen para cezasının üst sınırı olan 380.715,00 TL olarak belirlenmesine karar verilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un "Cezai Hükümler " başlıklı 8 maddesinde ; "...Tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasında Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından gerekli izinleri alarak veya almadan mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden, pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idarî yaptırımlar uygulanır:

a) Bu Kanun veya ilgili mevzuat gereğince Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından istenilen ticari faaliyetlerini gösterir satış veya faaliyet raporlarını veya bilgi, belge ve numuneleri yazılı uyarıya rağmen belirlenen süre içinde vermeyenlere, yanlış veya yanıltıcı bilgi veya belge verenlere, gerekli tesis ve yerleri incelemeye açmayanlara ellibin Yeni Türk Lirasından ikiyüzellibin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bir fiilin işlenmesi sonucunda ilgililere ceza veya yaptırım uygulanabilmesi için söz konusu fiilin kanunda açıkça kabahat veya suç olarak tanımlanması, somut olarak tarif edilen fiilin de kanunda belirtilen soyut karşılığına uygun olması yani tipiklik şartını sağlaması gerekmektedir. İsnat olunan fiil kanunda belirtilen kuralın kapsamında değilse yani tipiklik unsurunu taşımıyorsa, söz konusu kuralın ihlâli dolayısıyla ceza veya yaptırım uygulanması mümkün olmayacaktır.

Aktarılan mevzuatta idarî para cezası uygulanmasını gerektiren fiiller, davalı Bakanlık tarafından istenilen ticarî faaliyetleri gösterir satış veya faaliyet raporlarının veya bilgi, belge ve numunelerin yazılı uyarıya rağmen belirlenen süre içinde verilmemesi ile yanlış veya yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da gerekli tesis ve yerlerin incelemeye açılmaması olarak belirtilmiş olup anılan fiillerden birinin işlenmiş olması hâlinde söz konusu Kanun maddesi uyarınca davacı hakkında idarî para cezasının uygulanması mümkündür. Ancak davacıya isnat edilen fiil Kanun'un ilgili maddesindeki fiillerden değilse uygulanan yaptırıma dayanak alınan kural ile eylem örtüşmeyeceğinden anılan Kanun maddesi uyarınca verilen cezada tipiklik (kanunîlik) unsuru gerçekleşmeyecektir.

Dosyanın incelenmesinden, aromatize şarap kokteyli olarak belirtilen ürünün hacmen %7'den az gerçek alkol oranına sahip olması gerekirken etiketinde hacmen %7 alkol içerdiği bilgisine yer verilmesi tespitinden hareketle anılan ürünün mevzuata aykırı üretildiği, buna karşılık davacı tarafından etiketinde ve satış raporlarında aromatize şarap kokteyli olarak gösterilmek suretiyle yanlış veya yanıltıcı bilgi/belge verme fiilinin işlendiğinden bahisle 4733 sayılı Kanun'un 8/5 (a) maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği, davacının fiilinin söz konusu ürünün etiketinde alkol oranının yanlış yazılması olduğu,

davalı idarece davacıdan istenilen bilgi ve belgelerin yazılı uyarıya rağmen sunulmaması ya da yanlış veya yanıltıcı bilgi/belge sunulması gibi bir durumun bulunmadığı, dolayısıyla davacının fiilinin anılan Kanun maddesinde belirtilen fiillerden olmadığı anlaşılmaktadır.

Davacının fiili, idarî para cezası verilmesine dayanak olan 4733 sayılı Kanun'un 8/5 (a) maddesindeki kural ile örtüşmediğinden bu kanun maddesi uyarınca verilen cezada tipiklik (kanunîlik) unsurunun gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.