Danıştay 13. Daire E.2022/3796 K.2023/2932

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Manisa ili, Sarıgöl ilçesi, … Mahallesinde bulunan 100 metre kare alanlı taşınmaza ilişkin olarak 22/03/2022 tarihinde yapılan ihalenin, ihalenin yapılmasına ilişkin kararın, ihalenin ita amirince onaylanmasına ilişkin kararın ve anılan ihaleye yapılan itirazın reddine dair 18/04/2022 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda. Sarıgöl Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararıyla, Manisa ili, Sarıgöl ilçesi,.

Mahallesinde bulunan 100 metrekare alanlı taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca 22/03/2022 tarihinde saat 10.30'da ihaleye çıkılarak kiraya verilmesine karar verildiği, bu kararın 02/03/2022 tarihinde Belediye Başkanı tarafından onaylandığı, bu karar uyarınca anılan alana ilişkin 02/03/2022 tarihli kira ihale şartnamesinin düzenlendiği, hoparlör ilan zabıt varakası ile 04/03/2022 tarihinden itibaren ihale tarihine kadar ve haftalık yayın yapan Sarıgöl Gündem Gazetesinde 04/03/2022 tarihinde ihalenin ilan edildiği, 22/03/2022 tarihinde yapılan ihale sonrasında, Manisa ili, Sarıgöl ilçesi,.

Mahallesi … ada, … parsel maliki olan davacı tarafından 01/04/2022 tarihli dilekçe ile; "ihale edilen alanın, maliki olduğu parselin komşu parsel olduğunu öğrendiği, ancak ihale ilanında parsel numarasının bulunmaması nedeniyle bu durumun anlaşılamadığı, bu haliyle ihaleye katılımın engellendiği, ihale edilen alanın davalı idareye ait olmadığı" iddialarıyla ihalenin iptalinin talep edildiği,

Sarıgöl Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle, kiraya verilen ve köy yerleşim planı içinde kalan yol fazlalığı alanın tasarrufunun kendilerine ait olduğu gerekçesiyle davacının başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı,

belediyelere ait taşınmazların kiraya verilmesi hususunda belediye encümenine görev ve yetki verilmiş ise de, belediye encümenince 2886 sayılı Kanun kapsamında taşınmazın kiraya verilebilmesi için öncelikle taşınmazın mülkiyenin belediye ait olması gerektiği, Mahkemelerinin 31/05/2022 tarihli ara kararı ile ihaleye çıkılan alanın davalı idareye ait olup olmadığının sorulması üzerine gönderilen belgelerden, alanın köy yerleşim planı içerisinde yol boşluğu olarak geçtiği, bu nedenle parsel numarasının da bulunmadığının bildirildiği,

kiralanması amacıyla ihale edilen alanın mülkiyetinin davalı idare tarafından kendisine ait olduğunun ortaya konulamaması karşısında dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Mahkeme tarafından dava dilekçesinde belirtilmeyen bir sebeple iptal kararı verildiği, davacının bakılan davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunmadığı, kiraya verilen alanın köy yerleşik planı içerisinde yer aldığı, köy yerleşik planı içerisinde yer alan yol fazlalığı alanların tasarrufunun Belediye'ye ait olduğu, bu nedenle söz konusu alanın Belediye tarafından ihaleyle kiraya verilmesinin hukuka uygun olduğu, yolların tescil edilmesinin gerekmediği, yapılan ihalede herhangi bir usulsüzlük olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sarıgöl Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararıyla, Manisa ili, Sarıgöl ilçesi, Karacaali Mahallesinde bulunan 100 metrekare alanlı taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca açık teklif usulüyle 22/03/2022 tarihinde saat 10.30'da ihaleye çıkılarak kiraya verilmesine karar verilmiştir. Bu karar 02/03/2022 tarihinde Belediye Başkanı tarafından onaylanmıştır. Söz konusu taşınmaza ilişkin 02/03/2022 tarihli kira ihale şartnamesi düzenlenmiş, hoparlör ilan zabıt varakası ile 04/03/2022 tarihinden itibaren ihale tarihine kadar ve haftalık yayın yapan Sarıgöl Gündem Gazetesinde 04/03/2022 tarihinde ihale ilan edilmiştir.

22/03/2022 tarihinde yapılan ihale sonrasında, Manisa ili, Sarıgöl ilçesi, … Mahallesi … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından 01/04/2022 tarihli dilekçe ile; "ihale edilen alanın, maliki olduğu parselin komşu parseli olduğunu öğrendiği, ancak ihale ilanında parsel numarasının bulunmaması nedeniyle bu durumun anlaşılamadığı, bu haliyle ihaleye katılımın engellediği, ihaleye çıkılan alanın davalı idareye ait olmadığı" iddialarıyla ihalenin iptali talep edilmiştir. Sarıgöl Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle, kiraya verilen ve köy yerleşim planı içinde kalan yol fazlalığı alanın tasarrufunun kendilerine ait olduğu gerekçesiyle davacının başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanununun 34. maddesinde, belediye taşınmazlarının süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar verme görev ve yetkisi belediye encümenine verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "kamu malları" başlıklı 16. maddesinde de, "Kamunun ortak kullanılmasına veya bir kamu hizmetinin görülmesine ayrılan yerlerle Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlerden:

A) Kamu hizmetinde kullanılan, bütçelerinden ayrılan ödenek veya yardımlarla yapılan resmi bina ve tesisler, (Hükümet, belediye, karakol, okul binaları, köy odası, hastane veya diğer sağlık tesisleri, kütüphane, kitaplık, namazgah, cami genel mezarlık, çeşme, kuyular, yunak ile kapanmış olan yollar, meydanlar, pazar yerleri, parklar ve bahçeler ve boşluklar ve benzeri hizmet malları) kayıt, belge veya özel kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine göre Hazine, kamu kurum ve kuruluşları, il, belediye köy veya mahalli idare birlikleri tüzelkişiliği, adlarına tespit olunur.

B) Mera, yaylak, kışlak, otlak, harman ve panayır yerleri gibi paralı veya parasız kamunun yararlanmasına tahsis edildiği veya kamunun kadimden beri yararlandığı belgelerle veya bilirkişi veya tanık beyanı ile ispat edilen orta malı taşınmaz mallar sınırlandırılır, parsel numarası verilerek yüzölçümü hesaplanır ve bu gibi taşınmaz mallar özel siciline yazılır. Bu sınırlandırma tescil mahiyetinde olmadığı gibi bu suretle belirlenen taşınmaz mallar, özel kanunlarında yazılı hükümler saklı kalmak kaydıyla özel mülkiyete konu teşkil etmezler.

Yol, meydan, köprü gibi orta malları ise haritasında gösterilmekle yetinilir..." kuralına yer verilmiştir.

2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 21. maddesinin birinci fıkrasında, köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollarla yol fazlalarının köy veya belediye namına tescil olunacağı kurala bağlanmıştır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun “ Sahipsiz yerler ve yararı kamuya ait mallar” başlıklı 715 inci maddesinde;“ Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait mallar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Aksi ispatlanmadıkça, yararı kamuya ait sular ile kayalar, tepeler, dağlar, buzullar gibi tarıma elverişli olmayan yerler ve bunlardan çıkan kaynaklar, kimsenin mülkiyetinde değildir ve hiçbir şekilde özel mülkiyete konu olamaz.

Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait malların kazanılması, bakımı, korunması, işletilmesi ve kullanılması özel kanun hükümlerine tâbidir.” hükmü, Mezkûr Kanunun “Tapu Sicili” başlıklı 997 inci maddesinde. “Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.” hükmü, Aynı Kanunun “ Kaydedilmeyecek taşınmazlar” başlıklı 999 uncu maddesine göre.

“Özel mülkiyete tâbi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar, bunlara ilişkin tescili gerekli bir aynî hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmaz. Tapuya kayıtlı bir taşınmaz, kayda tâbi olmayan bir taşınmaza dönüşürse, tapu sicilinden çıkarılır.” hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, Manisa ili, Sarıgöl ilçesi, … Mahallesinde bulunan 100 metrekare alanlı taşınmazın 3 yıl süreyle kiralanması amacıyla Devlet İhale Kanunu uyarınca 22/03/2022 tarihinde dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği, davacı tarafından ise "ihale edilen alanın, maliki olduğu parselin komşu parseli olduğunu öğrendiği, ancak ihale ilanında parsel numarasının bulunmaması nedeniyle bu durumun anlaşılamadığı, bu haliyle ihaleye katılımın engellediği, ihaleye çıkılan alanın davalı idareye ait olmadığı" iddialarıyla anılan ihalenin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesi'nce her ne kadar ihale edilen alanın mülkiyetinin davalı Belediye'ye ait olduğunun ortaya konulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında dava konusu taşınmazın köy yerleşik planı içerisinde yol boşluğu olarak geçtiği, yol boşluklarının ve yol fazlalıklarının ilgili Belediyenin hüküm ve tasarrufu altında olduğu,

söz konusu alan ile ilgili tescili gerektiren bir ayni hakkın söz konusu olması halinde ancak tescilin söz konusu olabileceği, uyuşmazlıkta ise davalı Belediye tarafından taşınmazın 3 yıl süreyle kiralanması amacıyla dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği, dolayısıyla tescili gerektiren bir ayni hakkın doğumu söz konusu olmadığından dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.