Danıştay 13. Daire E.2022/4427 K.2025/1025

Dava konusu istem: Davacı bağımsız denetim kuruluşu tarafından ... A.Ş.'nin 01/01/2018-31/12/2018 hesap dönemine ait finansal tablolarına yönelik yürütülen bağımsız denetim çalışmalarının kalite güvence sistemi incelemeleri kapsamında Kurum uzmanlarınca incelenmesi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporunda tespit edilen mevzuata aykırılıklara istinaden, davacı şirketin 01/01/2022 tarihine kadar faaliyet izninin askıya alınması yaptırımı ve 95.769,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... Anonim Şirketi'nin 01/01/2018-31/12/2018 hesap döneminin denetiminin davacı şirket bünyesinde görev yapan sorumlu bağımsız denetçi tarafından gerçekleştirildiği, bu denetime yönelik olarak hazırladığı denetim dosyasının davalı Kurum uzmanlarınca incelendiği ve ... tarihli ve ... sayılı uzman inceleme raporunun hazırlanarak davalı idareye sunulması üzerine, davacının gerçekleştirmiş olduğu denetim kapsamında Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin (BDY) 41. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine aykırı hareket ettiği gerekçesiyle 01/01/2021 tarihine kadar faaliyet izninin askıya alınmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının tesisi üzerine bakılan davanın açıldığı;

... tarih ve ... uzman inceleme raporunda tespit edilen hususlara istinaden davacının BDY'nin 41. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendini ihlal ettiğinden bahisle davacının faaliyet izninin askıya alınma cezası ile cezalandırılmasının uygun olacağı sonuç ve kanaatine varıldığı, anılan görüş ve kanaat doğrultusunda dava konusu Kurul kararının tesis edildiği;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 397. maddesiyle bağımsız denetime tabi kılınan işletmelerin finansal tablolarının, mevzuatta öngörülen şekilde denetlenmesinin zorunlu olması karşısında davacı denetçi tarafından bağımsız denetim faaliyetinin inceleme raporunda da belirtilen hususlar itibariyle Türkiye Denetim Standartlarına ve ilgili mevzuata uygun olarak yürütülmediği, kaliteli ve güvenilir bir denetim ortaya konulamadığı, mevzuatta aykırılığı ortaya konulan fiiller nedeniyle Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 21. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan mesleki yeterlik ve özen ilkesinin ihlal edildiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu idari yaptırımın açık bir kanun hükmüne dayanmadan sadece Bağımsız Denetim Yönetmeliği esas alınmak suretiyle tesis edildiği, bu durumun suçta ve cezada kanunilik ilkesine açıkça aykırı olduğu, dava konusu idari yaptırım ve para cezasının kanunla belirlenmediği, kanun hükmünde kararname ve yönetmeliğin ilgili hükümlerinin belirlilik ve şeffaflık ilkelerine aykırı olduğu, dava konusu kararda iddia edilen aykırılıkların mesleki yeterlilik ve özen yükümlülüklerini ihlal ettikleri şeklinde yorumlanamayacağı, verilen cezanın ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, 2019 yılında tamamlanan denetim faaliyetinin incelemesinin usule aykırı olarak yaklaşık iki yıl sonra yapılmasının idari işlemlerin belirliliği ve şeffaflığı ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı bağımsız denetim kuruluşu tarafından ... A.Ş.'nin 01/01/2018-31/12/2018 hesap dönemine ait finansal tablolarına yönelik yürütülen bağımsız denetim çalışmalarının kalite güvence sistemi incelemeleri kapsamında Kurum uzmanlarınca incelenmesi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporunda tespit edilen mevzuata aykırılıklara istinaden, davacı şirketin 01/01/2022 tarihine kadar faaliyet izninin askıya alınması yaptırımı ve 95.769,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İstinaf” başlıklı 45. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir.

Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir."; dördüncü fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu halde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.

İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması halinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.”; beşinci fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.” kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın, davacının faaliyet izninin 01/01/2022 tarihine kadar askıya alınmasına ilişkin kısmı yönünden incelenmesi: Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu kararın, davacıya 95.769,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

Davacı tarafından, dava dilekçesinde 01/01/2022 tarihine kadar faaliyet izninin askıya alınması yaptırımı ve 95.769,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmesine rağmen ...

İdare Mahkemesince davanın özeti kısmında yalnızca faaliyet izninin askıya alınmasına ilişkin Kurul kararının iptali istemine yer verildiği, ilgili mevzuat ve hukuki değerlendirme kısımlarında faaliyet izninin askıya alınmasına ilişkin kısım yönünden değerlendirmede bulunularak yalnızca bu kısım yönünden hüküm kurulduğu, İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine ise, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince istem özeti kısmında, idari para cezasının iptali istemine yer verilmişse de bu kısım yönünden hüküm kurulmayarak, İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verildiği belirtilmiştir.

Bu durumda, dava konusu işlemin, davacıya 95.769,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden de bir karar verilmesi gerekirken, bu istem hakkında hüküm kurulmayan Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.