Danıştay 13. Daire E.2022/4701 K.2022/4746

Dava, ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili Av. … tarafından, "İstanbul ili, Şişli ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, … Apartmanı, No:…" adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan iş yerinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınmadan döviz alım ve satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın … tarih ve ... sayılı işlemi uyarınca Şişli Kaymakamlığı'nca iş yerinin mühürlenmesine dair 12/08/2022 tarihli işlemin iptali istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Şişli Kaymakamlığı'na karşı açılmıştır.

Ankara 2. İdare Mahkemesi'nin 13/09/2022 tarih ve E:2022/2103, K:2022/1723 sayılı kararıyla, davacı tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınmadan döviz alım ve satımı faaliyetinde bulunulduğundan bahisle Şişli Kaymakamlığı'nca 1 (bir) ay süreyle geçici olarak faaliyetten men edilerek iş yerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca işlemi tesis eden Şişli Kaymakamlığı'nın bulunduğu yer idare mahkemesi olan İstanbul İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine karar verilmiştir.

İstanbul 9. İdare Mahkemesi'nin 22/11/2022 tarih ve E:2022/2341, K:2022/2124 sayılı kararıyla, davacıya ait iş yerinin, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca faaliyetten men edilerek 1 (bir) ay süreyle mühürlenmesine dair dava konusu işlemin Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü tarafından tesis edildiği, bu kararın gereğinin yerine getirilmesini teminen …. tarih ve … sayılı yazıyla İstanbul Valiliği'ne bildirimde bulunulduğu;

uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu işlemin İstanbul Valiliği'nce tesis edilmediği gibi, anılan işlemin gereğinin yerine getirilmesi için İstanbul Valiliği'ne bildirimde bulunulmuş olmasının söz konusu işlemin İstanbul Valiliği'nce tesis edildiği anlamına gelmeyeceği, bu kapsamda, davacı tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınmaksızın döviz alım ve satımı yapıldığından bahisle davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı'na karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,

2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fırkası uyarınca işlemi tesis eden Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle yetki uyuşmazlığının çözümlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü: 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesinin, idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kurala bağlanmıştır.

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasında, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel ve düzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticarî faaliyette bulunanların elli bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılacağı ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir aydan altı aya kadar, tekrarı hâlinde ise sürekli olarak durdurulacağı,

yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilân ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa söz konusu iş yerindeki faaliyetin sürekli olarak durdurulacağı, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığı'nın talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği kuralına yer verilmiştir.

30/01/2018 tarih ve 30317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No: 2018-32/45) 5. maddesinde, yetkili müesseselerin kurulması ve faaliyete geçmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınmasının şart olduğu, faaliyet izni bulunmayanların veya iptal edilenlerin, yetkili müessese faaliyetinde bulunamayacakları, ticaret unvanlarında, iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarında, ilân ve reklamlarında, iş yerlerinde veya internet sitelerinde dövize ilişkin işlem yaptıkları izlenimini yaratacak hiçbir kelime, deyim ve işaret kullanamayacakları kural altına alınmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemiyle, davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına karar verildiği, … tarih ve … sayılı yazıyla anılan işlemin gereğinin yerine getirilmesinin İstanbul Valiliği'nden istenildiği, Şişli Kaymakamlığı'nın 08/08/2022 tarih ve 12623 sayılı yazısına istinaden de 12/08/2022 tarihli işlemle söz konusu iş yerinin mühürlenmesi üzerine işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar mühürleme işlemi Şişli Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısına istinaden ilçe emniyet müdürlüğü personeli tarafından gerçekleştirilmiş ise de, mühürlemenin doğrudan Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin gereğinin yerine getirilmesi amacıyla tesis edildiği, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca İstanbul Valiliği'ne, İstanbul Valiliği'nce de Şişli Kaymakamlığı'na bildirimde bulunulmasının, işlemin İstanbul Valiliği ve/veya Şişli Kaymakamlığı'nca tesis edildiği anlamına gelmeyeceği dikkate alındığında davacının iş yeri faaliyetlerinin bir ay süreyle geçici olarak durdurulmasını teminen mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Şişli Kaymakamlığı'na karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, Hazine ve Maliye

Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesi görevli ve yetkili bulunmaktadır.