Danıştay 13. Daire E.2022/4937 K.2024/4919

Dava konusu istem: "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Bodrum/MUĞLA" adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan iş yerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca anılan iş yerindeki faaliyetlerin 1 (bir) ay süreyle durdurulmasına ilişkin ... tarih ve E-.. sayılı (Dava dilekçesinde sehven ... tarih ve E-... sayılı işlem olarak yazılmıştır.) Bakanlık Olur'unun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıya ait iş yerinde yapılan denetim sonrası düzenlenen yoklama fişinden, davacının yetkisiz olarak döviz alım satım faaliyetinde bulunduğu anlaşıldığından, davacıya ait iş yerinin 1 (bir) ay süreyle faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Gelir İdaresi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, davacıya ait iş yerine yönelik olarak düzenlenen e-yoklama fişi Hazine ve Maliye Bakanlığına (Bakanlık) iletilmiştir.

Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı Muğla Denetim Koordinasyon Müdürlüğünce düzenlenen söz konusu e-yoklama fişinde, 09/10/2021 tarihinde yapılan denetimde, iş yerinde yetkisiz döviz alım satım faaliyetinde bulunulduğu, iş yerinin dışında yer alan tabelada günlük döviz alım satım kurlarına yer verildiği, ayrıca iş yerinde döviz ayırt edici para sayma makinasının bulunduğu tespitlerine yer verilmiştir.

Bakanlık Makamının ... tarih ve E-... sayılı Olur'u ile, davacıya ait iş yerinde izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca faaliyetinin 1 (bir) ay boyunca geçici olarak durdurulmasına karar verilmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğünce Muğla Valiliğine yazılan... tarih ve ... sayılı yazıyla söz konusu iş yerinin faaliyetlerinin durdurulması ve Bakanlığa ivedilikle bilgi verilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Muğla Valiliğince söz konusu yazı Bodrum Kaymakamlığına iletilmiş, Bodrum Kaymakamlığınca da davacıya iş yerindeki faaliyetlerin 1 (bir) ay süreyle durdurulmasının Bodrum Belediyesinden istenilmesi üzerine davacıya ait iş yeri anılan Belediyece mühürlenerek 04/12/2021 tarihli mühürleme tutanağı düzenlenmiştir.

Bunun üzerine dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kurala bağlanmıştır.

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasında, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel ve düzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyette bulunanların elli bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılacağı ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir aydan altı aya kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı,

yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilan ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa söz konusu iş yerindeki faaliyetin sürekli olarak durdurulacağı, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği kural altına alınmıştır.

30/01/2018 tarih ve 30317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No: 2018-32/45) 5. maddesinde, yetkili müesseselerin kurulması ve faaliyete geçmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmasının şart olduğu, faaliyet izni bulunmayanların veya iptal edilenlerin, yetkili müessese faaliyetinde bulunamayacakları, ticaret ünvanlarında, iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarında, ilân ve reklamlarında, iş yerlerinde veya internet sitelerinde dövize ilişkin işlem yaptıkları izlenimini yaratacak hiçbir kelime, deyim ve işaret kullanamayacakları kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacıya ait iş yerinin faaliyetinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin işlemin icrası, Bodrum Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 04/12/2021 tarihli Bodrum Belediye Başkanlığı işlemi uyarınca gerçekleştirilmiş ise de, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin 1 (bir) aydan 6 (altı) aya kadar geçici olarak durdurulmasına ilişkin icrai karar alma yetkisi Bakanlığa ait olup, davacıya ait iş yerinin faaliyetinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ... tarih ve E-... sayılı Bakanlık Olur'uyla karar verilmiş, anılan fıkranın son cümlesi uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığınca söz konusu durdurma işleminin yerine getirilmesi Muğla Valiliğinden talep edilmiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin, Bakanlığın Valilikten talebi doğrultusunda, doğrudan ... tarih ve E-... sayılı Hazine ve Maliye Bakanlığı kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla tesis edildiği, Hazine ve Maliye Bakanlığınca Muğla Valiliğine, Bodrum Kaymakamlığınca da Bodrum Belediye Başkanlığına kararın uygulanması için talep ve bildirimde bulunulmasının, işlemin Muğla Valiliği, Bodrum Kaymakamlığı ve/veya Bodrum Belediye Başkanlığınca tesis edildiği anlamına gelmeyeceği dikkate alındığında,

davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, dava konusu işlemi tesis eden Hazine ve Maliye Bakanlığının bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu anlaşıldığından, yetkisiz yargı yerince uyuşmazlığın esası incelenerek verilen kararda usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.