Danıştay 13. Daire E.2022/4942 K.2023/3153

Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen, "50 adet Operasyon Kamerası (Fırlatılabilir Görüntüleme Cihazı)" ihalesi üzerinde bırakılan davacı şirketin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 22. maddesinde yer alan" ... 19, 20 ve 21'inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, yükleniciler hakkında 26'ncı madde hükmüne göre işlem yapılır..." düzenlemesi kapsamında aynı Kanun'un 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 07/11/2018 tarih ve 30588 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; sözleşme konusu kameraların ilk teslim tarihi olan 21/03/2018 tarihinde eksik teslim edildiğinin davacı şirket tarafından da kabul edildiği, sonrasında idare tarafından verilen ek süre sonunda teslim edilen malların usule uygun olarak oluşturulmuş muayene komisyonu tarafından incelendiği, malların uygun bulunmaması üzerine davacıya itiraz hakkı hatırlatıldığı ve davacı tarafından yapılan itiraz üzerine yeni bir komisyon oluşturulduğu ve malların ihale dokümanına ve sözleşmeye uygun olmadığının tespit edildiği,

davacı şirketin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak süresi içinde yerine getirmediği açık olduğundan bir yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına dair davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı

sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce; davacı tarafından sözleşmenin feshinin hukuka aykırı olduğunun tespiti amacıyla ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açıldığı, anılan Mahkemenin E:... sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla davacı tarafından teslim edilen cihazların fiziki muayeneyi geçerek söz konusu cihazların laboratuvar incelemesine geçmesi gerektiği yönünde tespit yapılarak taraflar arasındaki sözlemenin ayakta olduğuna karar verildiği, bu haliyle taraflar arasındaki sözleşmenin halen geçerli olduğu,

teslim edilen cihazlar için laboratuvar incelemesi yapılması gerektiğinden bu aşamada teslimi yapılan cihazların fiziki muayenesinde ihale şartnamesine uygun olmadığından bahisle davacı şirketin 1 yıl süreyle ihalelerden yasaklanmasına dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, hükme esas alınan ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının tarafların iradelerini aşan bir karar olduğu, söz konusu davada Mahkemece talep edilmeyen bir konuda karar verildiği, bu nedenle söz konusu dosya hakkında istinaf kanun yoluna başvuru yapıldığı, söz konusu kararın hükme esas alınmaması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan ... ihale kayıt numaralı "50 adet Operasyon Kamerası (Fırlatılabilir Görüntüleme Cihazı )" ihalesi üzerinde bırakılan davacı şirket ile Emniyet Genel Müdürlüğü arasında 22/09/2017 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.

Sözleşme uyarınca kameraların son teslim tarihi 21/03/2018 olarak belirlenmiş, davacı şirket tarafından 13/03/2018 tarihli dilekçe ile 30 gün ek süre uzatım talebinde bulunulmuş, idare tarafından 20/03/2018 tarihli yazı ile ek süre nedenlerine ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesi üzerine davacı şirket tarafından bu konuda ikinci bir talepte bulunulmaksızın 21/03/2018 tarihinde sözleşme konusu kameraların eksik olarak teslimi yapılmıştır.

04/04/2018-18/04/2018 tarihleri arasında cihazların ilk muayeneleri gerçekleştirilmiş, 18/04/2018 tarihinde sözleşmeye uygun bulunmayan cihazların reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından söz konusu rapora itiraz edilmemesi üzerine idarenin 03/05/2018 tarihli yazısı ile sözleşmenin 34.2. maddesi uyarınca gecikme cezası uygulanmak üzere davacıya 30 günlük ek süre verilmiş, davacı tarafından 04/06/2018 tarihinde sözleşme konusu cihazların yeniden teslimi yapılmış, muayene ve kabul komisyonunca 13/06/2018-22/06/2018 tarihinde yapılan inceleme sonucu kameraların 25/06/2018 tarihinde tekrar reddine karar verilmiş,

davalı idarenin 02/07/2018 tarihli yazısı ile üç iş günü içinde itiraz muayenesi isteme hakkının bulunduğunun davacı şirkete bildirilmesi üzerine davacı şirket tarafından sunulan 05/07/2018 tarihli dilekçe ile muayene sonucuna itiraz edilmiş, ilk muayenede bulunmayan yeni bir muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucu cihazların 05/10/2018 tarihinde uygun bulunmayarak itirazın reddedilmesi üzerine taahhüdünü ihale dokümanına uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle davacı şirketin 1 (bir) yıl süreyle ihalelerden yasaklanmasına dair dava konusu işlemin tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hâllerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,

... hâllerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.". "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ... f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek...".

"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde ise, "25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri ... tarafından verilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Taraflar arasında adli yargıda açılan alacak davasında sözleşmenin ayakta olduğunun tespitine ve şartlı olarak teminat bedelinin iadesine yönelik olarak verilen ve Bölge İdare Mahkemesi'nce hükme esas alınan ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun, "Somut olayda davacı davalı vekilinin talebini aşar şekilde sözleşmenin ayakta olduğunun tespitine dair karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak işlem; gerekirse HMK'nın 31. Maddesi kapsamında tarafların sözleşmenin türüne ilişkin iddialarının somutlaştırılması, delil gösterilmesi için süre verilmesi; sözleşmenin türü belirlendikten sonra asıl ve birleşen dosya yönünden işin esasına girilerek TBK'nın ilgili maddeleri gereğince değerlendirme yapılması, dava konusu cihazların bulunduğu yerde konusunda uzman bilirkişilerle keşif yapılması; tarafların ayıba karşın iddialarının tartışılması;

fesih işleminin haklı olup olmadığının, tarafların seçimlik haklarının, talep ettikleri zarar kalemlerinin hukuki niteliğinin sözleşme hükümleri de dikkate alınarak tartışılması, birleşen dosya bakımından takibe itiraz eden şirket yetkilisinin itiraz tarihinde gerçekten şirketi temsile yetkili olup olmadığının belirlenmesi ve değilse şirketin TBK'nın 46. Maddesi kapsamında işleme onay verip vermediği konusunda açıklama yapmak üzere birleşen dosya davalısına imkan tanınması; bu şekilde ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır." gerekçesiyle kabulüne ve ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davacı şirketin mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahüdünü yerine getirmemek fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmişse de dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile istinaf başvurusunun kabulü sonrasında davanın yeniden görülmesi için dosyanın gönderildiği ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde E:... esasını alan davanın derdest olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu uyuşmazlığın adli yargıda görülmekte olan bu davanın sonucuna göre yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.