Danıştay 13. Daire E.2022/500 K.2024/4630

Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı olan ve İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan ... Blok ... numaralı bağımsız bölümün satış işleminin muvazaalı olarak gerçekleştirildiğinden bahisle söz konusu satış işleminin geçersiz sayılarak anılan taşınmazın önceki maliki olan ... Gayrımenkul Yatırım A.Ş. adına tesciline ilişkin... tarihinde ... sayılı Fon Kurulu kararının icrasına yönelik tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu İştirakler ve Gayrimenkuller Daire Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; her ne kadar davacı tarafından, söz konusu taşınmazın 23/06/2016 tarihinde bedelinin ödenerek iktisap edildiği, olayda muvazaanın söz konusu olmadığı ileri sürülmüşse de,...

Gayrimenkul Yatırım A.Ş.'nin FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatının tespit edildiği, 11/04/2016-12/01/2017 tarihleri arasında anılan şirkete 3 kez kayyım atandığı ve 2 kez kayyımlık kararının kaldırıldığı, anılan taşınmazın davacıya satışının da kayyımlık kararının son kez kaldırıldığı döneme denk geldiği, ...

Gayrimenkul Yatırım A.Ş.'nin 2015 yılında şirket ortaklığının %34 Y.K., %33 S.K. ve %33 H.K. şeklinde olduğu, 23/06/2016 tarihinde ise şirket hisselerinin %100'ünün H.K.'ya ait olduğu, davacının S.K.'nın eşi, H.K.'nın akrabası olduğu, gayrimenkulün satın alma bedelinin ödendiğine ilişkin herhangi bir belgenin de ibraz edilmediği, tüm bu hususlar göz önüne alındığında, ortada muvazaalı bir devir işleminin bulunduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davaya konu dairenin bedeli ödenerek alındığı, yapılan ödemenin şirket tarafından ne şekilde tasarruf edildiğinin kendisi bakımından önem taşımadığı, mevzuata uygun olarak yapılan satış işleminde muvazaanın bulunmadığı, muvazaanın tespitinde yargı organlarının görevli olduğu, tesis edilen işlemle mülkiyet hakkının ihlal edildiği, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, satış işleminin muvazaalı olduğu, mülkiyet hakkının ihlal edilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

... Gayrimenkul Yatırım AŞ'nin ... Holding ve bağlı şirketleriyle şüpheli para trafiklerinin bulunduğu ve FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı olduğu gerekçesiyle anılan şirkete 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca... Sulh Ceza Hakimliği'nin... tarih ve ... D.İş sayılı kararıyla kayyım atanmış, ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararıyla kayyımlık kararı kaldırılmıştır.

... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararıyla tekrar kayyım atanmış,... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararı ile kayyımlık kararı yeniden kaldırılmıştır.

Bu kez 12/01/2017 tarihinde... Sulh Ceza Hakimliği'nin... D.İş sayılı kararıyla Fon kayyım olarak atanmış, kayyımlık kararının kaldırıldığı süreçte 23/06/2016 tarihinde anılan şirket tarafından İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan K Blok 18 numaralı bağımsız bölüm davacıya devredilmiş, belirtilen devir işleminin muvazaalı olduğundan bahisle Fon Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı kararıyla söz konusu devir işleminin geçersiz sayılmasına karar verilmiştir.

Anılan Fon Kurulu kararı gereğince taşınmazın satış/devir öncesi hâline getirilerek Azim Gayrimenkul Yatırım Anonim Şirketi adına tesciline ilişkin 10/05/2019 tarih ve E.10214 sayılı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu İştirakler ve Gayrimenkuller Daire Başkanlığı işleminin tesisi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Temel hak ve hürriyetler arasında yer alan "mülkiyet hakkı" Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenmiş olup, ilgili maddede herkesin, mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı olamayacağı belirtilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 1 numaralı Ek Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlığını taşıyan 1. maddesinde, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." kuralı yer almıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde, "Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır."; 1025. maddesinde, "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir. İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır." kuralına yer verilmiştir.

6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133'üncü maddesi uyarınca kayyım atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkilerinin, hakim veya mahkeme tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredileceği ve devirle birlikte kayyımların görevlerinin sona ereceği.

20. maddesinde ise, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından devralınan şirketler ve bunların varlıkları ile ilgili olarak Fona verilen yetkilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde, bu şirketlerin yahut bunların sahiplerinin Fona borçlu olup olmadığına ve varlıkları üzerinde Fon haczi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

6758 sayılı Kanun'un 20. maddesinin atıfta bulunduğu 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesinde, "...Bu Kanunun 71'inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü uyarınca faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankanın hâkim ortakları, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bunların eş ve çocukları ile evlatlıklarının, bunların diğer kan ve kayın hısımlarının ve imzaya yetkili banka mensuplarının kendi aralarında veya üçüncü kişilerle yaptıkları taşınır ve taşınmaz rehni, ipotek, üst hakkı,

intifa hakkı ve oturma hakkı gibi her türlü sınırlı aynî hak tesisine ilişkin sözleşmeler mahsus siciline veya defterine kayıt ya da şerh edilmiş olsun veya olmasın her türlü şahsi haklar ve/veya zilyetliğin devrine dair sözleşmeler dâhil her türlü tasarrufları ile kara, hava ve deniz taşıtları gibi taşınır ve yalı, villa, ada, site, tüm eklentileri ile çiftlik gibi taşınmazlarla ilgili adi ve hasılat kira sözleşmeleri, taşınır veya taşınmaz mal, finansal kiralama sözleşmeleri, uydu ve kablolu yayın kanalı kullanma hakkı, televizyon kanalı ile gazetelerin yayım hakkı, marka ve lisansı devir ve kullanma hakkı veren sözleşmeleri,

idare ve hizmet vekâleti ile Avrupa Birliği standartları üzerinde prim ödemek suretiyle yapılan hayat, bireysel emeklilik, ihtiyarlık ve sağlık sigorta sözleşmeleri ve limitli veya limitsiz kredi kartı ile ATM kartı sözleşmeleri ile münferit veya karşılıklı verilen banka teminat mektupları, kabul kredileri ve avaller ile her türlü hisse devir sözleşmeleri Fon Kurulunun kararıyla geçersiz sayılır.

Bu sözleşmelerin geçersizliğinden dolayı karşı tarafça açılacak tazminat davalarında sözleşmede muvazaa bulunmadığını ve sözleşmeyle ödenen bedelin muvazaalı olmayan rayiç bedel olduğunu ispat yükü davacıya aittir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, Fonun kayyım olarak atandığı ... Gayrimenkul Yatırım A.Ş.'ye ait davaya konu taşınmazın, kayyımlık kararının kaldırıldığı dönemde davacıya devredildiği, Fon Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, anılan taşınmazın devir işleminin mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak yapıldığı gerekçesiyle 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesinin atıfta bulunduğu 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesi uyarınca söz konusu devir işleminin geçersiz sayılmasına karar verildiği, anılan Fon Kurulu kararı gereğince taşınmazın satış/devir öncesi haline getirilerek söz konusu şirket adına tesciline ilişkin ... tarih ve... sayılı Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu İştirakler ve Gayrimenkuller Daire Başkanlığı işleminin tesisi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında, mülkiyet hakkının Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile teminat kapsamına alınarak keyfi müdahalelerden korunmak istendiği açıktır. Üçüncü kişiler yani devlet, idare, kamu kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler mülkiyet hakkına haksız olarak el koymaktan, bu hakkın kullanılmasını engellemekten kaçınmak zorundadır.

Anayasa'da mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabileceği öngörülmüş olup, davalı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından alınan Fon Kurulu kararıyla dava konusu taşınmazların satış işleminin geçersiz sayılarak tekrar eski malik olan ... Gayrimenkul Yatırım A.Ş. adına tescil edilmesine ilişkin işleminin dayanağı olarak gösterdiği 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesinde mülkiyete ilişkin tescilin tapudan terkin edilebileceğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır.

Medeni Kanun'a göre taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescil ile kazanılır. Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan yolsuz tescil ise ancak bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesi için açacağı dava sonucundaki Mahkeme hükmünün kesinleşmesi ile tapudan terkin edilebilir.

Bu durumda, davalı Fon tarafından, muvazaalı olduğu iddia edilen satış işleminden dolayı Medeni Kanun hükümleri doğrultusunda adli yargıda tapu iptali ve tescili davası açılabileceği açık olup, 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesinin atfıyla 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesi uyarınca dava konusu taşınmazla ilgili tapu kaydının terkininin yapılması mümkün olmadığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.