Danıştay 13. Daire E.2022/772 K.2025/1214

Dava konusu istem: Davacı şirketin her yıl ödediği idari ücretin elektronik haberleşme hizmetinden kaynaklanan net satış tutarı üzerinden hesaplanması talebiyle ... tarih ve ... sayılı yazısıyla yaptığı başvurusunun, işletmecilerin yetkilendirme mevzuatı hükümleri kapsamında herhangi bir gelir ayrımına gidilmeksizin gelir tablosunda yer alan net satışları üzerinden hesaplanacak idari ücreti ödemekle yükümlü olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu (Kurul) kararının birinci maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 5809 sayılı Kanun kapsamında alınan idari ücretin, anılan Kanun ve Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği hükümleri uyarınca işletmecinin elektronik haberleşme sektörü kapsamındaki tüm faaliyetlerinden elde edilen net satışlar üzerinden alınacağı öngörüldüğünden, davacı şirketin, idari ücretin elektronik haberleşme hizmetinden kaynaklanan net satış tutarı üzerinden hesaplanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idari ücretin toplam satış gelirleri üzerinden hesaplanmasının hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin yetkilendirme konusu olmayan hizmetler üzerinden de ücret aldığı, yalnızca yetkilendirme alınarak sunulan “rehberlik hizmetleri” faaliyetleri üzerinden idari ücret ödenmesi gerektiği, “çağrı merkezi faaliyetleri” üzerinden idari ücret ödemesine yer olmadığı, davalı idarenin fazla tahsil ettiği ücretleri yargılamalar sonucunda iade etmek durumunda kaldığı, "rehberlik hizmeti” faaliyetlerinin ... ve Müşteri Hizmetleri A.Ş.'ye devredildiği,

yetkilendirme devir tarihine kadar çağrı merkezi faaliyetlerinden elde edilen gelir üzerinden ödediği idari ücret tutarlarına itiraz edildiği, çağrı merkezi hizmetinin müşteri hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi gereken bir hizmet olduğu, bu hizmetin salt rehberlik hizmetinin gerekliliği olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararındaki gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Elektronik haberleşme alanında faaliyet gösteren davacı şirket, 20/08/2007 tarihinden 21/07/2014 tarihine kadar "rehberlik hizmetleri" sunmuş olup, bunun yanında çağrı merkezi hizmeti de yürütmüştür.

... tarih ve ... sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Lisans ve Sözleşmeler Dairesi Başkanlığı yazısı ile işletmecilerden, 2009 yılı idari ücretlerinin ödenmesinin istenilmesi üzerine davacı tarafından ...tarih ve ... sayılı yazıyla, her yıl ödediği yetkilendirme ücretlerinin elektronik haberleşme hizmetinden kaynaklanan net satış tutarı üzerinden hesaplanması istemiyle davalı idareye başvurulmuştur. Anılan başvuru, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, işletmecinin gelir tablosunda yer alan net satışları üzerinden idari ücret ödemesi gerektiği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Söz konusu başvurunun reddi üzerine açılan davada, davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 15/04/2019 tarih ve E:2013/1511, K:2019/1195 sayılı kararıyla, "elektronik haberleşme sektörüne yönelik kararların Kurum'un karar organı olan Kurul tarafından alınması gerekirken, davacı şirketin idarî ücrete ilişkin taleplerinin Kurul gündemine sunulmaksızın Lisans ve Sözleşmeler Dairesi Başkanlığı tarafından reddedilmesinde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle anılan karar bozulmuştur.

Bunun üzerine, ... İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. (Bu karar Dairemizin 29/12/2020 tarih ve E:2020/2764, K:2020/4009 sayılı kararıyla onararak kesinleşmiştir.)

Anılan Mahkeme kararının yerine getirilmesi amacıyla dava konusu kararın alınması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, "Elektronik haberleşme: Elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesini, gönderilmesini ve alınmasını";

(ı) bendinde, "Elektronik haberleşme alt yapısı: Elektronik haberleşmenin, üzerinden veya aracılığıyla gerçekleştirildiği anahtarlama ekipmanları, donanım ve yazılımlar, terminaller ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebeke birimlerini, ilgili tesisleri ve bunların bütünleyici parçalarını,"; (j) bendinde, "Elektronik haberleşme hizmeti: Elektronik haberleşme tanımına giren faaliyetlerin bir kısmının veya tamamının hizmet olarak sunulmasını,";

(k) bendinde, "Elektronik haberleşme şebekesi: Bir veya daha fazla nokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bu noktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlama ekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletim sistemleri ağını,"; (l) bendinde, "Elektronik haberleşme sektörü: Elektronik haberleşme hizmeti verilmesi, elektronik haberleşme şebekesi sağlanması, elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerine yönelik üretim, ithal, satış ve bakım-onarım hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili sektörü" ifade ettiği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un "Yetkilendirme ücreti" başlıklı 11. madesinde, "(1) Yetkilendirme ücreti, idarî ücretler ve kullanım hakkı ücretlerinden oluşur. (2) Kurum; pazar analizi, düzenlemelerin hazırlanması ve uygulanması, işletmecilerin denetlenmesi, teknik izleme ve denetleme hizmetleri, piyasanın kontrolü, uluslararası işbirliği, uyumlaştırma ve standardizasyon çalışmaları ve diğer faaliyetleri ile her türlü idarî giderlerinden kaynaklanan masraflara katkı amacıyla işletmecinin bir önceki yıl net satışlarının binde beşini geçmemek üzere, uluslararası yükümlülükler de dikkate alınarak işletmecilerden idari ücret alır." kuralı yer almıştır.

5809 sayılı Kanun'a dayanılarak 28/05/2009 tarih ve 27241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği'nin 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, elektronik haberleşme hizmeti sunmak ve/veya şebekesi veya altyapısı kurup işletmek isteyen şirketlerin yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esasları kapsayacağı belirtilmiş.

"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Brüt satışlar: İşletmecinin faaliyetleri çerçevesinde satılan mal ya da hizmetler karşılığında alınan veya tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsayan ve gelir tablosunda “60.

Brüt Satışlar” hesabında kaydedilmiş olan tutarları"; (ı) bendinde, "Elektronik haberleşme hizmeti: Elektronik haberleşme tanımına giren faaliyetlerin bir kısmının veya tamamının hizmet olarak sunulmasını"; (n) bendinde, "İdari ücret: Kurumun; pazar analizi, düzenlemelerin hazırlanması ve uygulanması, işletmecilerin denetlenmesi,

teknik izleme ve denetleme hizmetleri, piyasanın kontrolü, uluslararası işbirliği, uyumlaştırma ve standardizasyon çalışmaları ve diğer faaliyetleri ile her türlü idarî giderlerinden kaynaklanan masraflara katkı amacıyla işletmecinin bir önceki yıl net satışlarının binde beşini geçmemek üzere, uluslararası yükümlülükler de dikkate alınarak Kurum tarafından belirlenecek ücreti"; (v) bendinde, "Net satışlar: Brüt satışlardan, satış indirimlerinin düşülmesi sonucu kalan tutarı"; (dd) bendinde "Yetkilendirme ücreti: İdari ücretler ve/veya kullanım hakkı ücretlerini" ifade eder şekilde tanımlanmış.

"Yetkilendirme başvuru şartları" başlıklı 7. maddesinde, "Bildirim veya bildirimle birlikte kullanım hakkı verilmesi suretiyle yetkilendirilmek için Kuruma başvuru yapan şirkette aşağıdaki şartlar aranır: a) Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre, yalnızca yetkilendirmeye tâbi faaliyetleri veya bununla birlikte yetkilendirme konusu hizmeti yerine getirirken gerekli ve/veya ilgili olan cihaz satış, kurulum, bakım-onarım ve danışmanlık gibi faaliyetleri yürütmek üzere anonim veya limited şirket statüsünde kurulmuş olması;

b) Şirketin tescil ve ilan olduğu Ticaret Sicil Gazetesinde yer alan ana sözleşmesinde faaliyet alanı kapsamında “elektronik haberleşme hizmeti/telekomünikasyon hizmeti sunulması ve/veya şebekesi veya altyapısı kurulup işletilmesi” ifadesine veya yetkilendirilmeyi talep ettiği elektronik haberleşme faaliyetine yer verilmiş olması (...).

"İdari ücret" başlıklı 16. maddesinin işlem tarihindeki halinde, "(1) İşletmeci, her yıl bir önceki yıla ait gelir tablosunda yer alan net satışlarının on binde otuz beşi tutarında idari ücret öder. Bu ücrete esas olan matrah, işletmecinin yetkili olduğu döneme ait net satışlarıdır.

(2) Kurum, pazar analizi, düzenlemelerin hazırlanması ve uygulanması, işletmecilerin denetlenmesi, teknik izleme ve denetleme hizmetleri, piyasanın kontrolü, uluslararası işbirliği, uyumlaştırma ve standardizasyon çalışmaları ve diğer faaliyetleri ile her türlü idarî giderlerinden kaynaklanan masraflara katkı amacıyla uluslararası yükümlülükler de dikkate alınarak, işletmecilerden alınacak anılan idari ücret oranını işletmecinin bir önceki yıl net satışlarının binde beşini geçmemek üzere arttırmaya veya azaltmaya yetkilidir. (...)" kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, yetkilendirmenin elektronik haberleşme hizmeti verilmesine ve/veya elektronik haberleşme şebekesi veya alt yapısı kurulup işletilmesine yönelik olduğu, yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketin işletmeci olarak tanımlandığı, işletmecinin her yıl bir önceki yıla ait gelir tablosunda yer alan net satışlarının on binde otuz beşi tutarında idari ücret ödeyeceği anlaşılmaktadır.

Ancak, Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği'nin 7. maddesinde, işletmecilerin, yetkilendirmeye tâbi elektronik haberleşme hizmeti faaliyetleri veya bununla birlikte yetkilendirme konusu hizmeti yerine getirirken gerekli ve/veya ilgili olan cihaz satış, kurulum, bakım-onarım ve danışmanlık gibi faaliyetleri yürütmek üzere kurulacağı belirtildiğinden, anılan gerekli ve/veya ilgili faaliyetlerin de esasen dolaylı olarak yetkilendirme kapsamında kabul edildiği anlaşılmaktadır. Buna karşılık, yetkilendirme konusu elektronik haberleşme hizmetleri için gerekli ve/veya bu hizmetlerle ilgili olmayan diğer faaliyetler ise yetkilendirme kapsamında kabul edilemeyecektir.

Yetkilendirmeye tâbi faaliyetler için gerekli ve/veya bunlarla ilgili bu yan faaliyetleri gerçekleştiren ve bunlardan gelir elde eden işletmecilerin, piyasada aynı faaliyetlerden gelir elde eden yetkilendirilmemiş diğer teşebbüslerle aynı hukuki durumda olduklarının kabul edilemeyeceği açıktır.

Zira yetkilendirilmiş işletmeciler, abonelerden kaynaklı hazır bir müşteri portföyüne sahip olup, bu ürün ve/veya hizmetleri ilgili elektronik haberleşme hizmetiyle birlikte pazarlayabilme ve bunların ücretlerinin aylık faturaya yansıtılmak suretiyle tahsil edilebilmesi gibi rekabet avantajlarını haizdir.

Dolayısıyla, yetkilendirmeye tâbi hizmetler yerine getirilirken gerçekleştirilen, yetkilendirme konusu hizmet için gerekli ve/veya bu hizmetle ilgili olan faaliyetlerden elde edilen gelirlerin de idari ücret matrahına dahil edilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta, rehberlik hizmeti yetkilendirmesi kapsamında davacının idari ücret matrahına dahil edilmemesi gerektiğini ileri sürdüğü "Çağrı Merkezi" gelir kalemi bu bağlamda değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.

Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği'nin birçok maddesinde atıf yapılan ve BTK tarafından hazırlanan "Elektronik Haberleşme Hizmet, Şebeke ve Altyapılarının Tanım, Kapsam ve Süreleri"ne ilişkin dokümanda, davacının yetkilendirildiği elektronik haberleşme hizmeti olan "Rehberlik Hizmeti"nin, telefon işletmecilerinin numara veritabanlarına erişerek elde edilen bilgilerin gerekirse işlenerek kullanıcılara ulaştırılması olduğu,

hizmet kapsamında, rehber veritabanlarından elde edilen bilgiler ile eklenmesi mümkün olan faks, elektronik posta ve meslek gibi diğer bilgiler, bu hizmete yönelik tahsis edilen kısa numaralardan telefonla sorgulama yolu zorunlu olmak üzere, elektronik, internet, kısa mesaj, basım veya diğer mümkün sorgulama yollarından bir ya da birkaçı ile kullanıcılara ulaştırıldığı ve kullanıcıyı bilgilendirmeye dayalı katma değerli elektronik haberleşme hizmetlerinin de hizmet kapsamında kullanıcılara sunulabileceği belirtilmiştir.

Bu itibarla, elektronik haberleşme hizmeti sunan işletmecilerin yetkilendirmeye tâbi faaliyetleri ile birlikte yetkilendirme konusu hizmetleri yerine getirirken gerçekleştirdiği ve elektronik haberleşme hizmetlerinin sunumu veya bu hizmetlere erişim için gerekli ve/veya ilgili olduğu anlaşılan faaliyetlerinden elde ettiği net satışlar üzerinden idari ücret ödemesi gerektiği, bu kapsamda "çağrı merkezi" faaliyetinin davacının yetkilendirildiği elektronik haberleşme hizmeti olan "Rehberlik Hizmeti" için gerekli ve bu hizmetle ilgili olduğu,

dolayısıyla davacının gelir tablosunda yer alan net satışlar içerisinde bulunan "çağrı merkezi" faaliyetinden elde edilen gelirlerin de idari ücret matrahına dahil edilmesi gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.