Danıştay 13. Daire E.2022/81 K.2025/1708

Dava konusu istem: ... tarih ve ... sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen önaraştırma kapsamında 16/05/2019 tarihinde yapılmak istenen yerinde incelemenin engellendiğinden bahisle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca 26.027,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından, Van ilinde doğalgaz tesisat alanında alanında faaliyet gösteren firmalarınca “...

Derneği” adında bir dernek kurulduğu ve dernek çatısı altında alınan kararlar ile doğal gaz tesisatı fiyatını aralarında belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddialarına yönelik olarak yürütülen önararaştırma kapsamında, Van ilinde doğal gaz tesisatı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerde yerinde inceleme yapıldığı, bu amaçla 16/05/2019 tarihinde davacı şirket adresine inceleme için gelindiği, şirket çalışanları tarafından şirket yetkililerinin şehir dışında olduğunun söylenmesi üzerine şirket yetkilileri ile telefonla görüşüldüğü, yerinde incelemenin ertesi gün yapılmasının istenildiği,

bu hususun aynı günlü davalı idare yetkililerince tutanağa bağlandığı, bu kapsamda yerinde incelemenin engellendiğinden bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği; davalı idare tarafından yerinde incelemenin engellendiğine yönelik olarak düzenlenen 16/05/2019 tarihli tutanakta davacı şirketin kaşesi veya teşebbüs yetkilisinin imzasının bulunmadığı gibi davacı şirket tarafından imzalanmadığına yönelik herhangi bir ibarenin de bulunmadığı, yerinde incelemenin engellendiğinde yönelik fiilin işlendiği iddia edilmiş ise de 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca bu konuda Sulh Ceza Hakimliğine yapılmış bir başvuru bulunmadığı,

dosya içerisinde bulunan 17/05/2019 tarihli tutanaktan davacı şirket adresinde gerekli inceleme ve denetimin yapıldığı gözetildiğinde, söz konusu fiilin idari para cezasına dayanak oluşturacak nitelikte olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yer alan "yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hakimi kararı ile yerinde inceleme yapılacağı" yolundaki düzenlemenin yerinde inceleme yapılmasının engellenmesi ve engellenme olasılığının bulunması halinde başvurulacak bir yol olduğu,

somut olayda, yerinde incelemenin 16/05/2019 tarihinde şirket yetkililerinin şirkette bulunmamaları nedeniyle ertesi gün yapılabileceğinin belirtilmesi üzerine 17/05/2019 tarihinde yerinde inceleme yapılmış olmakla birlikte, anılan Kanun maddesinin getiriliş amacı dikkate alındığında, bir günlük gecikme süresinin, önaraştırma konusu olaya ilişkin delil ihtiva etmesi muhtemel olan materyallerin binadan uzaklaştırılması ihtimalinin gerçekleşmesine yeteceği, öncelikle Kurulun soruşturmalarında en önemli delillerden olan ilgililerin e-posta bilgilerinin kısa süre içinde başka bilgisayardan silinebilmesinin mümkün olabildiği,

dolayısıyla 16/05/2019 tarihinde yerinde inceleme anında ulaşılabilecek belgelere ulaşılmasının engellenmiş olması nedeniyle sonradan yapılan incelemeler ile o andaki bilgi ve belgelere ulaşıldığından söz etme imkanının bulunmayacağı gözetildiğinde, davacı şirket çalışanlarının Kurum raportörlerine 16/05/2019 tarihinde şirket yetkililerinin şehir dışında olduklarını, incelemenin ertesi gün yapılabileceği yolundaki söylem ve davranışlarının 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinde yasaklanmış olan "yerinde incelemenin engellenmesi" niteliğini taşıdığı,

yerinde incelemenin Kanun'un amaçladığı faydaya aykırı şekilde makul sürede yapılamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, tutanakta yer alan imzanın herhangi bir şirket yetkilisine ait olmadığı, bu iddiaya ilişkin herhangi bir incelemenin yapılmadığı, tutanakta isimleri yer alan çalışanların şirketin çalışanları olmadığı, iş yerinde herhangi bir fiili denetimin yapılmadığı, engelleme ihtimalinin ortaya çıkması halinde Sulh Ceza Hakimliğine başvurulması beklenirken olayda bu şekilde bir başvurunun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, 16/05/2019 tarihinde yapılmak istenilen incelemenin Kanun maddeleri birden fazla defa hatırlatılmasına ve ikna çabalarına rağmen engellenildiği, ertesi gün yapılan yerinde incelemeye şirket yetkilileri rıza gösterdiğinden dolayı Sulh Ceza Hakimi kararı alınmasına gerek görülmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Anayasa Mahkemesinin 20/06/2023 tarih ve 32227 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 23/3/2023 tarih ve B. No: 2019/40991 sayılı ... Sanayi A.Ş. kararında, 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yerinde incelemenin hakim kararı olmaksızın Kurul kararıyla yapılabilmesine ilişkin düzenlemenin Anayasa'nın 21. maddesine uygun olmadığı, ihlalin 4054 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinde yer verilen yerinde inceleme yetkisinin Anayasa'nın 21. maddesinin birinci fıkrasındaki güvencelere uygun olarak düzenlenmemesinden kaynaklandığı değerlendirilmiş ve bu çerçevede anayasal ilkeler dikkate alınarak düzenleme yapılması noktasında kararın bir örneğinin bilgi ve takdiri için yasama organına gönderilmesine karar verilmiştir.

Nitekim Dairemizin 19/09/2023 tarih ve E:2023/2464 sayılı kararıyla, 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan, "gerekli gördüğü hâllerde" ibaresiyle üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinin, Anayasa'nın 2., 13. ve 21. maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle bu kuralın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiş, Anayasa Mahkemesince başvuru kararı ve ekleri 08/11/2023 tarihinde alınmış ve esas defterine kaydı yapılmıştır.

Anayasa'nın 152. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Anayasa Mahkemesince işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde yapılan başvuru hakkında karar verilmemesi halinde davanın yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesine yapılan başvuru tarihinden itibaren geçen süre de göz önüne alındığında, makul sürede yargılanma hakkına ilişkin olası bir ihlalinin önüne geçilmesi için somut uyuşmazlıkta, yürürlükte bulunan 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinin yerinde incelemeye ilişkin kurallarına göre değerlendirme yapılmak suretiyle temyiz incelemesi gerçekleştirilmiştir.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Danıştay'ın, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare adına sunulan birinci savunmanın Kurum avukatlarından Av. ... ve Hukuk Müşaviri sıfatıyla dosyayı takip eden ... tarafından sunulduğu, bununla birlikte İdare Mahkemesince yapılan duruşmaya Hukuk Müşaviri sıfatıyla dosyayı takip eden ...'in katıldığı, savunma dilekçesi ekinde Rekabet Kurumu Başkanı tarafından temsile ilişkin olarak yetki belgesinin sunulduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında davalı idare lehine duruşmalı işler için belirlenen 3.110,00-TL vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmakta olup, duruşmada hukuk müşaviri ile temsil edilen davalı idare lehine duruşmalı işler için belirlenen vekalet ücretine hükmedilip hükmedilemeyeceğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Davalı Rekabet Kurumu'nun 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerinden olmadığı, (III) sayılı cetvelde yer alan idarelerden olduğu anlaşıldığından, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de yer alan "idare" tanımı göz önünde bulundurulduğunda, Rekabet Kurumu anılan Kararname kapsamında olmadığından, duruşmada hukuk müşaviri tarafından temsil edilen davalı idare lehine vekalet ücreti olarak yine de avukat olan vekil tarafından savunma dilekçesi sunulduğu gözetilerek Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin duruşmasız işler için öngörülen miktarına hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davalı idare lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin duruşmasız işler için öngörülen miktarına hükmedilmesi gerektiğinden ve davacı aleyhine duruşmalı işler için öngörülen vekalet ücretine hükmedilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının vekalet ücretine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir. Ancak, bu eksikliğin giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmemektedir.

Bu itibarla, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasında yer alan "3.110,00-TL" ibaresinin "2.040,00-TL" olarak düzeltilmesi gerekmektedir.