Danıştay 13. Daire E.2023/1085 K.2023/3090

Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce 17/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen Isparta ili hudutlarında bulunan ER:… sayılı II. Grup maden ruhsatı ihalesinin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun (Taşınmaz Komisyonu) … tarih ve … sayılı kararına dayalı olarak iptaline ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararına yönelik "sahanın mahiyeti, teklif miktarı, katılımcı sayısı, piyasa şartları ve rekabet koşulları" şeklindeki gerekçelerin, ihaleye sadece bir isteklinin katılması olgusunu açıklayan bir nitelikte olduğu,

bu tür bir rekabet eksikliğinin ihale kararının uygunluğunu denetleyen makam tarafından fiyatın ekonomik olmaması nedeniyle ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak değerlendirilebileceği, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, katılımcı sayısının 1 (bir) olması nedeniyle yeterli rekabetin gerçekleşmemesinin yanı sıra, "sahanın mahiyeti, teklif miktarı, katılımcı sayısı, piyasa şartları ve rekabet koşulları" olguları da göz önünde bulundurularak bir karara varılmasının,

idarenin bu konuda sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında olduğu dikkate alındığında takdir yetkisinin kamu yararı gözetilerek kullanıldığı anlaşıldığından, ihale onayının Taşınmaz Komisyonu kararı ile uygun bulunmadığından bahisle dava konusu maden ruhsatı ihalesinin iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihalenin usulüne uygun olarak gerçekleştirildiği, uhdelerinde kalan ihalenin başka bir makamın onayına gerek olmadan hüküm ve sonuçlarını doğurduğu, Taşınmaz Komisyonu'nun ihaleyi uygun bulmama yetkisinin bulunmadığı, dava konusu işlemin sebep unsurunun ortaya konulamadığı, idarenin takdir yetkisinin hukuka uygun olarak kullanılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : İdari vesayete ilişkin usul ve esasların kanunla düzenlenmesi gerektiğine yönelik Anayasa'nın 127. maddesi dikkate alındığında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bağlı kuruluşu olan kamu tüzel kişiliğini haiz MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalenin uygun bulunmamasına yönelik 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne dayalı olarak tesis edilen dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararında yetki unsuru bakımından hukuka uygunluk bulunmadığından, temyiz isteminin kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 11/04/2023 tarih ve E:2023/1085 sayılı ara kararı cevabının geldiği görülerek işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

İdarenin işlem ve eylemlerinde Anayasanın 10. maddesinde yer verilen kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğuna yönelik kural uyarınca, dava konusu ihalede eşit muamele ilkesine uygun davranılıp davranılmadığı ve idarenin eşit muamele ilkesine uygun davranma zorunluluğunu ortadan kaldıran dava konusu ihaleye özgü gerekçelerin bulunup bulunmadığını irdelemek üzere, Dairemizin 11/04/2023 tarihli ara kararıyla davalı idareden ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndan dava konusu ihalenin yapıldığı 17/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı,

isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonu'nun 11/10/2022 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller,

ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste hâlinde istenilmesine ve ER:… sayılı maden sahasına yönelik ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden ruhsatı ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 30/05/2023 tarihli cevabi yazısı ekinde, Taşınmaz Komisyonu'nca dava konusu ihalenin "... dava konusu teklif ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte, taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, diğer bir söylemle, söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği, ... mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak,

en az dava konusu nihai teklif olan 230.000,00-TL taban ihale bedeli üzerinden ve kamu yararına uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. ..." gerekçesiyle uygun bulunmadığı belirtilmiş.

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün 25/05/2023 tarihli cevabi yazısı ekinde ise, 17/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından 11/10/2022 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo hâlinde yer verilmiştir.

Dairemizin 11/04/2023 tarihli ara kararı üzerine davalı idare ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından gönderilen cevabî yazıların içeriği, yazı ekinde yer verilen ihalelere ilişkin tablo hâlinde sunulan bilgiler değerlendirildiğinde,

eşit muamele ilkesine aykırı bir işlem tesis edilmediği anlaşılan dava konusu ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunan ihale yetkilisi ile ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü'nün de yer aldığı yerindelik denetimi yaparak kamu menfaatinin korunması amacına yönelik düzenlemeler uyarınca oluşturulan Taşınmaz Komisyonu tarafından yapılan, ihale sonucu ortaya çıkan teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği,

bu nedenle ihale sonucu oluşan bedelin uygun bulunmayarak söz konusu ihale sahasının yeniden taban ihale bedeli belirlemek suretiyle tekrar ihaleye çıkılması yönündeki değerlendirmenin, ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği sonucuna varılmıştır.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.