Danıştay 13. Daire E.2023/1134 K.2023/2718

Dava konusu istem: Hatay ili, Belen ilçesinde yer alan Şenbük Rüzgar Enerjisi Santralini (RES) ... tarih ve ... numaralı üretim lisansı kapsamında işleten davacı şirket tarafından, anılan santrale yönelik olarak fazladan yerli aksam desteği verildiğinden bahisle 2019 yılında yapılan ödemelere yönelik olarak Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik'in 27. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine ilişkin Elektrik Piyasası Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararda; mevzuata göre yerli aksam destek fiyatı (YADF)'na ilişkin olarak 2005 ile 2020 yılları arasında lisansa dercedilen kurulu gücün tamamının işletmeye girmesi hâlinde, tamamen işletmeye giriş tarihinden itibaren, kısmen işletmeye girmesi hâlinde ise YEKDEM'e ilk katıldığı tarihten itibaren 5 yıl süreyle yerli aksam destek fiyatından yararlanabileceği,

davacı şirketin ... tarih ve ... numaralı üretim lisansına dercedilen 15,3 MW kurulu gücün o dönemde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uyarınca lisana dercedilen kurulu gücünün 1...1/11/2009 tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 15 MW olarak düşürülerek lisanstaki kurulu gücün tadil edildiği,

davacı şirketin tadil sonrası 15 MW'lık lisansa dercedilen kurulu güç ile 22/04/2010 tarihinde geçici kabulünün yapılarak anılan tarihten itibaren işletmeye alınarak faaliyete geçtiği, işletmeye girildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle yerli aksam destek fiyatından yararlanabileceği, böylece Şenbük RES'in yerli aksam desteği alabileceği son yılın 2015 yılı olduğu, nitekim, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 22/11/2021 tarih ve E:2021/3919, K:2021/3935 sayılı kararıyla onanarak kesinleşen ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında da davacı şirketin işletmekte olduğu Şenbük RES'in işletmeye giriş tarihi olarak 22/04/2010 tarihinin esas alınarak uyuşmazlığın çözüldüğü;

Uyuşmazlığın, ilgilisinin hilesi veya gerçek dışı beyanı ve/veya idareyi aldatması sonucu gerçekleşip gerçekleşmediği ve idarenin açık hataya düşüp düşmediği noktalarına hasredilmesi gerektiği, davacı şirketin, Şenbük RES adına yapmış olduğu ... tarih ve ... sayılı yerli aksam teşvik başvurusunun Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile uygun bulunarak 2017 ila 2019 yılları arasında ilgili teşvikten yararlandığı göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketin elde edilen yerli aksam desteğinden hilesi veya idareyi yanıltıcı nitelikteki yanlış beyanları sonucu yararlanmadığı,

bilakis, ilgili ödeme bedellerinin davacı şirketin başvurusunun Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından uygun bulunması neticesinde davacı şirkete ödendiği, öte yandan, uyuşmazlığın esasının davacı şirketin işletmekte olduğu Şenbük RES'in işletmeye giriş tarihinin belirlenmesi noktasında toplandığı, bu tarihin Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından yanlış belirlenmesi neticesinde, davacı şirketin 2017 ila 2019 yılları arasında ilgili teşvikten yararlandığı,

bu noktada idarenin açık hatası olup olmadığı hususunda yapılan değerlendirmede ise, açık hatanın varlığının yoruma ihtiyaç olmayacak kadar açık bir mevzuat hükmüne aykırılık ve/veya herhangi bir ek inceleme ve araştırma yapılmaksızın hukuka aykırı olduğu belirlenen işlemler ya da ilgilisinin dâhi fark edebileceği nitelikte açık hukuka aykırılıklar şeklinde olması gerektiği, davacı şirketin işletmekte olduğu Şenbük RES'in işletmeye giriş tarihinin belirlenmesi hususunun ...

İdare Mahkemesi'nin E:... esas sayılı dosyasında da uyuşmazlık konusu olduğu, anılan Mahkemece yapılan inceleme sonucunda Şenbük RES'in işletmeye giriş tarihi olarak 22/04/2010 tarihinin esas alınarak uyuşmazlığın çözüldüğü de göz önünde bulundurulduğunda, anılan hususun araştırma ve inceleme yapılarak ortaya konulduğu, açık hukuka aykırılıklar şeklinde olmadığı anlaşıldığından, idarenin açık hatasından bahsedilemeyeceği;

Bu durumda, davacı şirketin herhangi bir hilesi veya yanıltıcı beyanının bulunmadığı ve söz konusu işlemlerin açık hataya dayalı olarak da tesis edilmediği, aksine tüm zincir işlem süreçlerinin idarenin katılımı ve onayıyla gerçekleştirildiği ve davacı açısından elde edilen menfaatlerin korunması gerektiği anlaşıldığından, davacı şirket lehine oluşan durumların yok sayılması sonucunu doğuracak şekilde hukuki istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırı şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığ sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; uyuşmazlığa konu edilen ... sayılı lisans kapsamındaki Şenbük RES üretim tesisinin 22/04/2010 tarihinde işletmeye girdiğinin yargı kararı ile hükme bağlanarak bu konudaki hukuki tartışmanın sona erdirildiği,

dolayısıyla davacı şirketin yerli aksam desteğinden 2010 yılından itibaren faydalanmaya başlayıp 2015 yılında bu sürenin sona ereceği, söz konusu tesisin işletmeye giriş tarihi bu şekilde netleştikten sonra dava konusu uyuşmazlıkta irdelenmesi gereken temel konunun davacı şirkete 2017-2018 ve 2019 yıllarında ödenmiş olan yerli katkı ilave fiyat ödemelerinin davacı şirketten istenip istenemeyeceği ve davacı şirketten tahsili yoluna gidilip gidilemeyeceği olduğu,

davacı şirketin yerli aksam desteğinden 2017 yılında faydalanmak için ... tarihli ve ... sayılı dilekçeyle yapmış olduğu başvurusunun, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı yazılarıyla açık bir şekilde.

24 Haziran 2016 tarih ve 29752 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Yerli Aksamın Desteklenmesi Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemeden bahisle, başvuruya konu edilen Hatay İli Belen İlçesinde tesis edilen Şenbük RES tesisinin 23/04/2010 yılında devreye girdiği ve mevzuatın aradığı 5 yıllık süreyi tamamlamış olması nedeniyle de Yerli Katkı İlave Fiyatı uygulaması yapılamayacağı gerekçesiyle reddedildiği,

fakat daha sonraki yıllarda ise davacı şirketin yeni bir başvurusu olmaksızın yerli aksam desteğinden 2017, 2018 ve 2019 yıllarında faydalandırıldığının görüldüğü, dolayısıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı yazılarıyla davacıya verilen cevabın içeriği ve gerekçesi dikkate alınacak olursa, davacı şirketin ilgili mevzuat hükümleri gereğince yerli aksam desteğinden 5 yıl süreyle faydalanabileceği ve artık söz konusu ödemeden faydalanmasına hukuki olanak bulunmadığı konusunda ilgili idarenin farkında olduğu,

bu yöndeki görüş, irade ve tutumunu da açıkça ortaya koyduğundan yerli aksam desteğinden 2017, 2018 ve 2019 yıllarında faydalandırılması suretiyle ortaya çıkan hukuki durumun açık hata olarak nitelendirilmesi ve kabul edilmesi gerektiği, nitekim, ilgililerin yerli aksam desteğinden, tesisin işletmeye ilk giriş tarihinden itibaren beş yıl süreyle faydalandırılmasının gerektiği, hususunun mevzuat hükümleri ile hiç bir yorum, tartışma ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıkça kurala bağlandığı;

Bu durumda idarenin açık hataya düşerek davacı şirkete ödemiş olduğu ve davaya konu edilen 2019 yılı yerli aksam destek ödemesinin Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı ile birlikte değerlendirildiğinde; davalı idarenin açık hataya düşerek ödemiş olduğu 2019 yılı yerli aksam destek bedelini ödeme tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresinin bitiminden sonrada her zaman geri alabileceği konusunda duraksama bulunmadığı;

Öte yandan, davacı şirketin. 23/04/2010 yılında beş türbinle devreye giren Şenbük RES santralinin imalatında yerli imalat aksam bulunmadığı, 25/05/2014 tarihinde ilave yedi türbinin faaliyete geçtiği (extension V112 3.3 mw) ve bu tarihte ülke genelinde yerli imalat tedariki mümkün olabildiği bu nedenle, santralin yedi türbininin kulelerinin yerli imalattan tedarik edildiği iddiası yönünden ise;

yerli aksam destek ödemesinin başlangıç tarihinin, üretim tesisinin ilk işletmeye giriş tarihinden başlayacağı ve bu tarihten itibaren de beş yıl süreyle faydalandırılacağı kesin bir şekilde kural altına alındığına göre, somut olayda da davacı şirkete ait olup uyuşmazlığa konu edilen Şenbük RES tesisinin ilk olarak 22/04/2010 tarihinde işletmeye girmiş olması dikkate alındığında, bu tarihten itibaren beş yıl süreyle yerli aksam desteğinden faydalanması gerektiği, dolayısıyla 22/04/2010 tarihinden itibaren beş yıllık sürenin bitiminden sonra, belirtilen tesise ait tadil ve eklemelerinde yerli aksam ekipmanlarının kullanılmış olması,

başka bir ifadeyle bu tesisin ilk işletmeye giriş tarihinden itibaren beş yıllık sürenin tüketilmesinden sonra yapılan ilave/ek tesisleri yönünden davacıya yerli aksam destek ödemeleri yönünden yeni bir hak kazandırması ve dava konusu işlemi kusurlandırması hukuken olanaklı bulunmadığından, davacı şirkete yapılan 2019 yılı yerli aksam destek ödemesinin geri istenilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin yerli aksam desteği verilip verilmemesi konusunda herhangi bir yetkisinin bulunmadığı, bu hususta yetkinin Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı'na ait olduğu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun YEKDEM kapsamında yetkili olduğu, söz konusu ödemenin ise YEKDEM ile ilgisinin bulunmadığı, yerli aksam desteği ile ilgili olduğu,

Kanuni düzenlemenin amacından hareket edildiğinde yerli aksam desteğinden son yararlanma süresinin 7 türbinin işletmeye giriş tarihi dikkate alınarak hesaplanması gerektiği, bu şekilde hesaplama yapıldığında son yararlanma tarihinin 2019 yılı olduğu, Yönetmelikte yer alan, "üretim tesisinin işletmeye giriş tarihinden itibaren" ibaresinin, "üretim tesisinin ilk işletmeye giriş tarihinden itibaren" şeklinde değiştirilmesinin ise 16/05/2021 yılında yapıldığı,

bu nedenle söz konusu düzenlemenin 2019 yılına uygulanamayacağı, kendilerinin herhangi bir hilesi, hatası veya yanlış bilgilendirmesi olmaksızın Bakanlığın talebi üzerine yapılan başvuru neticesinde söz konusu yerli aksam desteğinden faydalandırılmış olmaları nedeniyle geri ödemenin faizi ile istenilmesinin hatalı olduğu, faizin ancak tebliğ sonrasında ödeme yapılmaması hâlinde işletilmesinin mümkün olduğu, 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesinin söz konusu olaya uygulanmasının mümkün olmadığı, eğer bir sorumluluk söz konusu ise bu sorumluluğun yerli aksam desteğinden yararlanılması yolunda işlem tesis eden idarede olduğu,

nitekim Yönetmeliğin dayanağı olan Kanunda hatalı yapılan ödemelerin faiziyle geri alınabileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.