Danıştay 13. Daire E.2023/1165 K.2025/443

Dava konusu istem: Madeni yağ lisansı sahibi davacı şirkete ait madeni yağ üretim tesisinde 07/06/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde kapasite raporunda yer almayan ürünleri üretmek veya kapasite raporunda yer almayan ürünleri üretimde kullanmak suretiyle lisansının verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) nolu alt bendi uyarınca 502.609,00-TL idari para cezası verilmes...ne ilişkin ... tarih ve... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı idarece; dava konusu işlemin bildirimine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazının usulüne uygun olarak 07/02/2020 tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği, buna rağmen yasal süre içerisinde davanın açılmadığı iddiasında bulunulmuş ise de; anılan yazının tebliğine ilişkin tebliğ mazbatasında davacıya hangi işlem ya da işlemlerin tebliğ edildiğine ilişkin şerhin bulunmadığı, bu durumun da Tebligat Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 35. maddesine aykırı olduğu görüldüğünden davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmeyerek davacı tarafından beyan edilen öğrenme tarihine itibar edilmek suretiyle davanın süresinde açıldığı kanaatine varıldığı,

Uyuşmazlıkta, davacı şirkete idari para cezası verilmesine esas alınan fiille ilgili yazılı savunmasının istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı yazısının davacı şirketin bilinen adresine tebligata çıkarıldığı, 23/11/2019 tarihli tebliğ mazbatasında, davacı şirketin yetkilisinin iş yerinde bulunmadığı veya tebligatı alacak durumda olmadığı yolunda herhangi bir kayıt düşülmeden, tebliğ evrakının daimi çalışan O.T.'ye tebliğ edildiğinin belirtildiği ve bunun üzerine yasal süre içerisinde yazılı savunma sunulmadığı kabul edilerek dava konusu işlemin tesis edildiği,

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca memur veya müstahdemlere yapılacak tebligatlarda, tebligatın muhatabın iş yerinde bulunamaması nedeniyle bu kişilere yapıldığının açık bir şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, davalı idarece savunma istem yazısının usulüne uygun olarak davacıya tebliğ edilmediği, bu durumun savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından, savunma istem yazısının usule aykırı olarak tebliğ edilmesi nedeniyle davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işleme esas alınan fiille ilgili yazılı savunma istenilmesine ilişkin yazının davacı şirketin Kurum kayıtlarında yer alan adresine gönderildiği ve şirket yetkilisi O.T.'ye 23/11/2019 tarihinde tebliğ edildiği, dava konusu Kurul kararının da... tarih ve ... sayılı Kurum yazısı ekinde 07/02/2020 tarihinde yine O.T'ye tebliğ edildiği, söz konusu tebligatların usulüne uygun olarak yapıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, yazılı savunmalarının istenilmesine ilişkin söz konusu yazının usulüne uygun tebliğ edilmediği, bu nedenle savunma haklarının kısıtlandığı, aynı zamanda dava konusu işleme ilişkin süreçten haberdar olmalarının engellendiği, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Madeni yağ lisansı sahibi davacı şirkete ait madeni yağ üretim tesisinde 07/06/2018 tarihinde yapılan denetimde kapasite raporunda yer almayan ürünleri üretmek veya kapasite raporunda yeralmayan ürünleri üretimde kullanmak suretiyle lisansının verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) nolu alt bendi uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin 23/01/2020 tarih ve 9145-8 sayılı Kurul kararı alınmış,

bu kararın bildirimine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı davacı şirketin Kurum kayıtlarında yer alan adresine tebligata çıkarılmış ve tebliğ mazbatasında "Tüzel kişiliğin temsilcisi tebliğ anında adresinde bulunmaması, ...'da olması sebebiyle daimi işçisi O.T. imzasına tebliğ edilmiştir." şerhi düşülmek suretiyle 07/02/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Bilahare anılan Kurul kararının iptali istemiyle 07/02/2022 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Dava açma süresi” başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay veya İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; 2. fıkrasının (a) bendinde, bu sürenin yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Bilgilerin toplanması, kayıt düzeni, denetim ve tebligat" başlıklı 14. maddesinin 7. fıkrasında, Kurumca bu Kanuna göre yapılacak her türlü tebligat hakkında 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerinin uygulanacağı, ancak, ilânen yapılacak tebligatlar Resmî Gazetede yayımlanacağı kural altına alınmıştır.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10. maddesinde, tebligatın, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılacağı belirtilmiş; 12. maddesinde, "Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır. Bir ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda ticari mümessiline yapılan tebliğ muteberdir."; "Hükmi şahısların memur veya müstahdemlerine tebligat" başlıklı 13. maddesinde, "Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir hâlde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerine yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

25/01/2012 tarih ve 28184 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in "Tüzel kişilerin memur ve müstahdemlerine tebligat" başlıklı 21. maddesinde, "Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir hâlde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.

Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir. Bu kişilerin de bulunmaması hâlinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır.".

"Muhatabın geçici olarak başka yere gitmesi" başlıklı 29. maddesinde, "21, 22, 23, 25, 26 ve 27. maddelerde yazılı kişiler, tebliğ yapılacak olanın geçici olarak başka yere gittiğini belirtirlerse, tebliğ memuru, muhatabın hangi sebeple adresten geçici olarak ayrıldığını, beyanda bulunanın adı ve soyadı ile sıfatını tebliğ tutanağına yazar. Tebliğ tutanağını beyanda bulunana imzalattırır ve tebliğ edilecek evrakı beyanda bulunana verir.

Bu kişiler, tebliğ evrakını kabule mecburdurlar.". "Tebliğ mazbatasında bulunması gereken bilgiler ve tanzimi" başlıklı 35. maddesinin birinci fıkrasında "Tebliğ bir mazbata ile belgelendirilir.

Bu mazbatanın; a) Tebliğiçıkaran merciin adını, b) Tebliği isteyen tarafın adını, soyadını ve adresini, c) Muhatabın adını, soyadını ve adresini, ç) Tebliğin konusunu, d) Tebliğin kime yapıldığını ve tebliğ muhatabından başkasına yapılmış ise o kişinin adını, soyadını,adresini ve 34 üncü madde gereğince tebellüğe ehil olduğunu, e) Tebliğ tarihini, saatini ve nerede yapıldığını, f) 30. ve 31. maddelerdeki durumların gerçekleşmesi halinde bu hususlarla ilgili hangi işlemlerin yapıldığını, adreste bulunmama ve kaçınma için gösterilen sebebi, g) Tebligatın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeriadresine yapılması durumunda buna ilişkin kaydı,

ğ) Tebliğ evrakı kime verilmiş ise onun adı, soyadı, sıfatı ve imzası ile tebliğ memurunun adı, soyadı ve imzasını içermesi gerekir." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, idari işlemlere karşı açılacak davalarda özel kanunlarda farklı bir süre öngörülmeyen hallerde dava açma süresinin İdare Mahkemelerinde 60 gün olduğu, bu sürenin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı, 5015 sayılı Kanun kapsamında yapılacak her türlü tebligatın 7201 sayılı Kanun'a göre yapılacağı, bu kapsamda, tebliğ yapılacak kimse Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren bir şirket ise tebligatın bu hükmi şahsın yetkilisine, yetkilinin tebliğ yapılacak adreste bulunamaması ya da evrakı alacak durumda olmaması halinde ise, iş yerinde bulunan diğer kişilere ve çalışanlarına tebligat yapılacağı,

ancak, iş yerinde bulunan diğer kişilere yapılacak tebligatta, tüzel kişiliğin yetkilisinin ya da sorumluluk itibarıyla bu kişilerden sonra gelen yetkilinin iş yerinde bulunamaması veya o sırada evrakı alamayacak durumda olmaları nedeniyle tebligatın bu kişilere yapıldığının açık bir şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, madeni yağ lisansı sahibi davacı şirkete ait madeni yağ üretim tesisinde 07/06/2018 tarihinde yapılan denetimde kapasite raporunda yer almayan ürünleri üretmek veya kapasite raporunda yer almayan ürünleri üretimde kullanmak suretiyle lisansının verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) nolu alt bendi uyarınca 502.609,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.

Dava açma süresi kamu düzenini ilgilendiren bir nitelik taşıdığından, yargılamanın her aşamasında davanın tarafları veya müdahil tarafından ileri sürülebileceği gibi, idari yargı yeri de önüne gelen davanın süresi içinde açılıp açılmadığını re'sen (kendiliğinden) araştırmak zorundadır (YENİCE Kazım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s.166).

Bu durumda, öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı tespit edilerek buna göre karar verilmesi gerekir.

Uyuşmazlıkta her ne kadar, davacı vekili tarafından dava dilekçesinde, "... ... sayılı ve ... tarihli Kurul kararı müvekkil şirkete hiçbir şekilde tebliğ edilememiştir. Müvekkil şirket söz konusu karardan haricen haberdar olmuş ve akabinde eldeki dava ikame edilmiştir." denilmek suretiyle 07/02/2022 tarihinde işbu dava açılmış; ...

İdare Mahkemesi kararında da "dava konusu işlemin tebliğine ilişkin tebliğ mazbatasında davacıya hangi işlem ya da işlemlerin tebliğ edildiğine ilişkin şerhin bulunmadığı, bu durumun da Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 35. maddesine aykırı olduğu görüldüğünden davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmeyerek davacı tarafından beyan edilen öğrenme tarihine itibar edilmek suretiyle davanın süresinde açıldığı kanaatine varıldığı" belirtilerek davanın esası hakkında karar verilmişse de; dava konusu işlemin bildirimine ilişkin ...tarih ve ... sayılı yazı ekinde dava konusu Kurul kararının tarih ve sayısının belirtildiği,

anılan yazının; davacı şirketin Kurum kayıtlarında bulunan "...Mah., ...

Cad., No..., .../..." adresine tebligata çıkarıldığı, tebliğ mazbatasında tebliğ olunan belgenin numarasının "...-..." olarak belirtildiği ve mazbataya "Tüzel kişiliğin temsilcisi tebliğ anında adresinde bulunmaması, ...'da olması sebebiyle daimi işçisi O.T. imzasına tebliğ edilmiştir." şerhi düşülmek suretiyle 07/02/2020 tarihinde tebliğ edildiği, bu tebligatın 7201 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte öngörülen usule uygun olduğu, dolayısıyla dava açma süresinin de bu tebliğe göre hesaplanması gerektiği açıktır.

Bu itibarla, 07/02/2020 tarihinde yapılan tebliğden itibaren başlayan dava açma süresinin (60 gün) son günü olan 07/04/2020 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 07/02/2022 tarihinde açılan işbu davada süre aşımı bulunduğundan, esası incelenmek suretiyle verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında kararında usul kurallarına uygunluk görülmemiştir.