Danıştay 13. Daire E.2023/1312 K.2023/6270

Dava konusu istem: İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı'nca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle 24/01/2022 tarihinde gerçekleştirilen … sayılı ihale kayıt numaralı "Gölbaşı (Ankara) Millet Bahçesi Yapım İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdari Dava Dairesi'nce verilen kararda; davalı idarece, 24/01/2022 tarihinde dava konusu ihalenin yapıldığı, en avantajlı teklif sahibi olarak …İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile 23/02/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, ihale ilanının EKAP üzerinden yayımlandığı, davacı tarafından, anılan ihaleden 20/09/2022 tarihinde haricen haberdar oldukları iddiasıyla, ihale tarihi üzerinden yaklaşık 8 ay geçtikten ve ihale konusu sözleşmenin imzalanmasından sonra 17/10/2022 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı,

bu durumda, her ne kadar davacı oda tarafından, ihaleden 20/09/2022 tarihinde haberdar oldukları iddiasıyla bakılmakta olan davanın açıldığı görülmekte ise de, Mahkemelerince yapılan araştırma üzerine dava konusu ihale ilanının EKAP üzerinden 24/01/2022 tarihinde yayımlandığı ve işbu tarih itibariyle dava konusu ihaleden haberdar olduğunun kabülü gerektiği açık olup, bu tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten çok sonra 17/10/2022 tarihinde açılan davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenme olanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu ihale ilan edilmiş olsa da, ilanı gereken düzenleyici işlem niteliğinde olmadığı, öğrenilen tarihten itibaren dava açma süresi içerisinde dava edilebileceği, taraflarınca haricen öğrenildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davanın süresi içinde açılmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı'nca ilanı 03/01/2022 tarihinde EKAP'ta yayımlanan (davalı idare tarafından 24/01/2022 olarak belirtilmiştir.) ve 24/01/2022 tarihinde gerçekleştirilen "Gölbaşı (Ankara) Millet Bahçesi Yapım İşi" ihalesinin en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen … İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakılarak 23/02/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacı tarafından, ihaleden 20/09/2022 tarihinde haricen haberdar oldukları ve dayanağı imar planı olmaksızın ihalenin gerçekleştirildiği iddiasıyla, ihale tarihi üzerinden yaklaşık 8 ay geçtikten ve ihale konusu sözleşmenin imzalanmasından sonra 17/10/2022 tarihinde ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin 2. fıkrasında, dava açma süresinin idarî uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı, 4. fıkrasında ise ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.

2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; aynı maddenin 2. fıkrasında, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un aktarılan hükümlerinin değerlendirilmesinden, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların ivedi yargılama usûlüne tâbi olduğu, bu usûle tâbi olan uyuşmazlıklarda dava açma süresinin otuz gün olduğu ve dava açılmadan önce idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılacak bir başvurunun işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmayacağı anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı kurala bağlanmak suretiyle dava açma süresinin başlamasında "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idarî işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen, dava açma süresinin hesabında bildirim yerine ilanın esas alınarak sürenin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlamasına ilişkin kural, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı açılan idarî davalara yöneliktir.

Düzenleyici işlemler dışında kalan bireysel nitelikteki idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda ise, dava açma sürelerinin hesabında, işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmekle birlikte, özellikle idarenin tesis ettiği işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de idarece yazılı bildirim zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda, bu kişilerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerektiği yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir.

Bu itibarla, ihale kararı, ilanı gereken düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dava açma süresinin ilanla başlamayacağı ve yazılı bildirim yapılmayan hâllerde işlemin bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren dava açma süresinin başlayacağı dikkate alındığında, davanın, ilan veya ihale tarihinden itibaren değil, ihaleden haberdar olunduğu ve öğrenme tarihi olarak belirtilen tarihi izleyen günden itibaren süresi içinde açılıp açılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece, 24/01/2022 tarihinde dava konusu ihalenin gerçekleştirilerek, en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen dava dışı …İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile 23/02/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı görülmüştür.

Her ne kadar davalı idarece, ihale ilanının 24/01/2022 tarihinde EKAP üzerinden yayımlandığı ileri sürülmüş ise de (EKAP kayıtlarında bu tarihin 03/01/2022 olduğu anlaşılmaktadır.) davacı tarafından anılan ihaleden 20/09/2022 tarihinde haricen haberdar olunduğunun beyan edildiği, davalı idarece aksini ispat edecek bilgi veya belge sunulmadığı, dolayısıyla 20/09/2022 tarihini izleyen günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde öngörülen 30 günlük dava açma süresi içinde, 17/10/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu anlaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair temyize konu Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.