Danıştay 13. Daire E.2023/1400 K.2025/2897

Dava konusu istem: İstihdam Garantili Mesleki Eğitim Kursları kapsamında davacı şirket ile İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü arasında imzalanan ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı sözleşmeler kapsamında düzenlenen Perakende Satış Elemanı, Reyon görevlisi, Kasiyer mesleklerinde mesleki eğitim kursularında yapılan soruşturma neticesinde usulsüzlük tespit edildiğinden bahisle 04/03/2021 tarihinden itibaren davacıyla 24 ay süreyle Aktif İş Gücü Yönetmeliği kapsamında sözleşme veya protokol imzalanmamasına ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 06/04/2016 tarihli Mesleki Eğitim Kursları Hizmet Alım İlanına (2 Nolu İlan) Perakende Gıda Reyon Görevlisi mesleğinde, 21/07/2016 tarihli Mesleki Eğitim Kursları Hizmet Alım İlanına (5 Nolu İlan) Perakende Gıda Satış Elemanı, Kasiyer (Seviye 3) ve Perakende Gıda Reyon Görevlisi mesleklerinde teklifler sunulduğu,

ancak İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü Makamının ... tarihli ve ... sayılı Olurlarına istinaden Şişli Hizmet Merkezi tarafından 2015-2016 yıllan arasında yürütülen mesleki eğitim kursları, girişimcilik eğitim programları ve işbaşı eğitim programlarının incelenmesi amacıyla Komisyon oluşturulduğu ve yöntemin her bir yükleniciye ve her bir kurs yöneticisine en az bir sözleşme düşecek şekilde inceleme yapılması aynı zamanda inceleme ve araştırma esnasında aksaklık, sözleşme ve mevzuat hükümlerine aykırı hususların tespit edilmesi durumunda aynı yükleniciye ait diğer dosyaların da incelenmesi şeklinde belirlemelerde bulunulduğu,

bunun üzerine davalı idare personelleri tarafından inceleme neticesinde yapılan tespitlerin komisyonun bilgisi ve yetkisini aştığı değerlendirildiği ve konunun Genel Müdürlük tarafından İş Teftiş Kurulu Başkanlığına intikal ettirilerek Şişli Hizmet Merkezinin özellikle 2014 ve sonrası mesleki eğitim kursları ile 2015 yılı sonrası işbaşı eğitim programlarının Müfettiş tarafından teftiş ve incelenmesi gerektiğinin belirtildiği, bunun üzerine Bakanlık Makamının ... tarih ve ... sayılı Oluru ile Şişli Hizmet Merkezinin 2014 ve sonrası mesleki eğitim kursları ile 2015 yılı sonrası işbaşı eğitim programlarının incelenmesine karar verildiği,

bu kapsamda İstihdam Garantili Mesleki Eğitim Kursları kapsamında davalı idare ile davacı arasında imzalanmış olan sözleşmeler kapsamında; ... tarih ve ... (...) sayılı sözleşme gereği "Reyon Görevlisi", ... tarih ve ... (...) sayılı sözleşme gereği "Kasiyer", ... tarih ve ... (...) sayılı sözleşme gereği "Kasiyer", ... tarih ve ... (...) sayılı sözleşme gereği "Reyon Görevlisi", ... tarih ve ... (...) sayılı sözleşme gereği "Perakende Satış Elemanı (Tezgâhtar)" mesleklerinde Mesleki Eğitim Kursları düzenlendiği, bunlarla ilgili tespit edilen sorunlara ilişkin olarak ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporunun düzenlendiği,

söz konusu rapor dikkate alındığında davacı tarafından sözleşmeler kapsamında düzenlenen kursların mevzuata ve sözleşmeye aykırı olarak yürütülmüş olduğunun görüldüğü;

Bu durumda; gerek ilgili firma yöneticileri ifade beyanları, gerekse davalı idare tarafından yapılan tespitlerden bahse konu olan kursların usulsüz biçimde yürütüldüğü, kurs adı altında gösterilen ve yapılan tüm ödemlere esas teşkil eden faaliyetlerin sözleşmeyle taahhüt edilen edimin ifası olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, kurs hizmetlerinin mevzuata ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yürütülmediği sonucuna ulaşılmış olup bu haliyle davacı şirket hakkında tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idarece şirketin ifaya yönelik hangi eyleminin/eylemsizliğinin sözleşmenin ya da kanunun hangi hükmüne aykırılık teşkil ettiğininin bildirilmediği, Mahkeme nezdinde gerçekleşen yargılama aşamasında bilirkişi raporu alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma neticesinde karar verildiği, kurslara ilişkin tüm iddiaların sözleşme, yönetmelik ve genelge maddelerini inceleyerek araştırılması gerektiği, şirketin edimlerinin sözleşme hükümleri ve kanuna uygun olup olmadığı,

davalı idarenin davaya konu işlemi ve gerekçe olarak bildirdiği soruşturma raporunun sözleşme ve kanun hükümlerine uyumlu olup olmadığı hususunda düzenlenmiş olan hukuki mütalaanın dosyasında mübrez olduğu, ihale teklif formları, sözleşmeler, ifaya ilişkin belgeler celbedilerek dosya Bilirkişi heyetine tevzi edilseydi karara esas kabul edilen soruşturma raporunun taraflar arasındaki sözleşme, uygulanan genelge ve yönetmelik hükümlerini yok sayar nitelikte olduğunun ortaya çıkacağı, yine davaya konu idari işlemde talep edilmiş olan hakediş iadesi talebine ilişkin yargılamanın ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasından devam etmekte olduğu, bu dava neticesinin bekletici mesele yapılması gerekirken hüküm kurulmasının da bozmayı gerektirdiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, yükleniciyle Kurum arasında düzenlenen kursların Soruşturma Raporundan önce İstihdam Sonuç Raporlarının Hizmet Merkezince düzenlendiği, Soruşturma Raporu “GİZLİ” ibareli belge olduğu için yükleniciye tebliğ edilmediği, yükleniciye tebliğ edilen borç yazısında ilgili borcun ne sebeple çıkartıldığına değinildiği, yasaklama tarihi olarak mezkur Soruşturma Raporunun Bakanlıkça onay tarihi olan 04/03/2021 tarihinin esas alındığı, ilgili Soruşturma Raporlarının Hizmet Merkezine 27/07/2021 tarihinde EBYS üzerinden gönderildiği, iş ve işlemlerin derhal yapılmaya başlandığı, tesis edilen işlemin süresinde ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

İstihdam Garantili Mesleki Eğitim Kursları kapsamında davacı şirket ile İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında düzenlenen Perakende Satış Elemanı, Reyon görevlisi, Kasiyer mesleklerinde mesleki eğitim kursularında yapılan soruşturma neticesinde usulsüzlük tespit edildiğinden bahisle 04/03/2021 tarihinden itibaren davacı ile 24 ay süre ile Yönetmelik kapsamında sözleşme veya protokol imzalanmamasına ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 12/03/2013 tarih ve 28585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Sözleşme ve idari yaptırımlar" başlıklı 27. maddesinin beşinci fıkrasında, "Sözleşme veya protokol süresince yüklenici tarafından 4734 sayılı Kanuna göre yasak fiil veya davranışlarda bulunma, hileli iflas etme, hile,

tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşme konusu işlemlere fesat karıştırılması veya sahte belge düzenlenmesi veya bunlara teşebbüs edildiğinin ilgili birimlerce tespit edilmesi hallerinde sözleşme/protokol fesh edilir, varsa teminat gelir kaydedilir, yükleniciye yapılan ödemeler yasal faiziyle birlikte geri alınır ve yüklenici ile yirmi dört ay boyunca bu Yönetmelik kapsamında sözleşme veya protokol imzalanmaz.

Bu durumdaki yükleniciler ile protokol veya sözleşme imzalanmış olsa dahi henüz başlatılmamış olan kurslara ilişkin protokol ve sözleşmeler de iptal edilir." kuralı yer almaktadır.

Aktif İşgücü Hizmetleri Genelgesi'nin (2013/1) “2.1. Sözleşme ve protokol imzalanamayacaklar” başlıklı maddesinde, “Mesleki eğitim kursları, Yönetmeliğin 10. maddesinde belirtilen koşullara sahip hizmet sağlayıcılardan hizmet alımı veya işbirliği yapılmak suretiyle yürütülecektir.

4734 sayılı Kanunun 22. maddesinin Kuruma verdiği yetkiden hareketle, Yönetmeliğin 10 ve 14. maddeleri gereğince aşağıdaki durumdaki hizmet sağlayıcılar ile sözleşme ve protokol yapılamayacaktır:

a) Hakkında ceza davası açılmış olanlar ile yargı süreci tamamlanıncaya kadar.

b) Hakkında teftiş ve inceleme devam edenlerden, müfettiş tespiti doğrultusunda teftiş kurulunca sözleşme ve protokol imzalanmaması doğrultusunda tedbir kararı verilenlerle, teftiş veya inceleme sonuçlanıncaya kadar.

c) Hakkında teftiş ve inceleme raporu sonucu sözleşme ve protokol imzalanmaması doğrultusunda yaptırım uygulananlar ile bu yaptırım süresi- bitene kadar.

d) Kurumca bu Yönetmelik kapsamında sözleşme ve protokol imzalanmaması doğrultusunda yaptırım uygulananlar ile bu yaptırım süresi bitene kadar.

Yukarıda belirtilen durumlardaki hizmet sağlayıcıların yöneticisi, ortağı, kurucu ortağı ve sahibi olduğu hizmet sağlayıcılarla da aynı şartlarda hizmet alımı ve işbirliği yapılamaz. İl müdürlüğü, gerektiğinde bu konudaki her türlü bilgi ve belgeyi isteklilerden isteme ve gerekli incelemeyi yapma hakkına sahiptir. Ayrıca Genel Müdürlük bu tür durumdaki kişilerin bilgilerini sistemde yayımlayabilir.

Bu çerçevede hizmet alımı ve işbirliği kapsamında düzenlenecek kurslarda isteklilere ilişkin yöneticilik, ortaklık, kurucu ortaklık ve sahiplik bilgilerinin edinilerek sisteme girişlerinin yapılması gerekmekte olup, bu bilgiler isteklilerden talep edilebileceği gibi resmi yazı ile ticaret sicil memurluklarından da temin edilebilecektir.

Yüklenicinin, istekli olduğu dönem itibari ile sözleşme ve protokol imzalanamayacaklar arasında olduğunun sonradan tespit edilmesi ve bu durumun halen devam etmesi halinde; istekli taahhütnamesinde bu konuda gerekli uyarı yapıldığından, Kurumu yanıltmaya yönelik hareket nedeni ile yüklenici ile imzalanan sözleşme veya protokol iptal edilir, varsa kesin teminatları Kuruma gelir kaydedilir, kendisine yapılan ödemeler yasal faizi ile birlikte geri alınır ve kendisi ile on iki ay boyunca sözleşme ve protokol imzalanmaz. ...”.

“Hizmet alımı ve işbirliği yapılamayacaklar” başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, hizmet alım ilanı ve şartnamesinde belirterek hizmetlerin etkin ve verimli şekilde temini için, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatının verdiği yetki çerçevesinde, hizmet sağlayıcıları sınırlandırabilir.” kurallarına yer verilmiştir.

Mesleki Eğitim Kursları Şartnamesi'nin “Hizmet Alımı Yapılamayacaklar” başlıklı 6. maddesinin (b) fıkrasında, “Hakkında teftiş ve inceleme devam edenlerden, müfettiş tespiti doğrultusunda teftiş kurulunca sözleşme ve protokol imzalanmaması doğrultusunda tedbir kararı verilenlerle teftiş veya inceleme sonuçlanıncaya kadar” kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca sözleşme veya protokol süresince yüklenici tarafından 4734 sayılı Kanuna göre yasak fiil veya davranışlarda bulunma, hileli iflas etme, hile, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşme konusu işlemlere fesat karıştırılması veya sahte belge düzenlenmesi veya bunlara teşebbüs edildiğinin ilgili birimlerce tespit edilmesi hallerinde sözleşme/protokolün feshedileceği ve yüklenici ile yirmi dört ay boyunca bu Yönetmelik kapsamında sözleşme veya protokol imzalanmayacağı açıktır.

Nitekim dava konusu işlem ile davacı şirket hakkında düzenlenen soruşturma raporu ile davacının edimini sözleşme hükümlerine uygun şekilde yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Ne var ki, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemiyle 04/03/2021 tarihinden itibaren davacı ile 24 ay süreyle anılan Yönetmelik kapsamında sözleşme veya protokol imzalanmamasına ilişkin işlemin yanısıra, anılan kursun mevzuata ve imzalanan sözleşmelere aykırı olarak yürütüldüğünden bahisle yüklenici hakediş bedeli, kursiyer zaruri gideri ve sigorta prim giderinin yasal faiziyle birlikte geri alınması ve toplam 3.601.228,66-TL'nin 15 gün içerisinde Kurum hesabına ödenmesi gerektiğine, ödeme yapılmaması hâlinde yasal yollardan tahsilini teminen hukuki işlem başlatılacağının bildirildiği,

akabinde söz konusu bedelin 21/11/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacı tarafından ödenmesine karar verilmesi istemiyle davalı idare tarafından açılan alacak davasında, ... Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile, "Dava Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde taraflar arasında düzenlenen mesleki eğitim kurslarına ilişkin sözleşmeler gereğince alacak istemine ilişkindir.

Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde 2015 yılında taraflar arasında düzenlenen mesleki eğitim kurslarına ilişkin 5 adet sözleşme kapsamında istihdam yükümlülüğünün yerine getirilmediği iddia edilerek sözleşme nedeniyle hak ediş bedeli olarak davalıya, sigorta primi olarak SGK'ya ödenen bedellerin davalıdan tahsili istemiyle eldeki dava açılmıştır. ...

Tüm dosya kapsamı, tanık ve taraf beyanları, bilirkişi raporları birlikte incelendiğinde, davanın Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde taraflar arasında düzenlenen mesleki eğitim kurslarına ilişkin sözleşmeler gereğince davalı tarafından istihdam yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunduğu, ... bilirkişi raporunda belirtildiği üzere gerçekleşen istihdam oranlarının sözleşmede belirlenen oranlardan yüksek olduğu, sözleşmede öngörülen sürenin sona erdiği, kurs/sözleşmenin ifası süresinde ve istihdam taahhüdünün yerine getirildiği,

sözleşme sürecinde verilen hizmetin kabulünün yapıldığı, dolayısıyla sözleşmenin ifa nedeniyle sona erdiği, sözleşmenin eksik ifa edildiğine, gerçeğe aykırı istihdam gösterildiğine ilişkin iddianın ispat edilemediği, davaya dayanak olarak gösterilen müfettiş raporundaki tespitlerle ilgili somut bilgi ve belge bulunmadığı, istihdam yükümlülüğünün fazlasıyla yerine getirildiğinin istihdam raporlarıyla sabit olduğunun bilirkişi raporunda tespit edildiği, bu durumun tanık ifadeleriyle de desteklendiği, bu durumda sözleşme kapsamınnda kursiyerlere ve kursiyer adına SGK'ya idare tarafından yapılan ödemelerin davalıdan istenmesinin mümkün olmadığı,

12/01/2024 tarihli bilirkişi raporunun sadece İş Müfettişleri tarafından düzenlenen soruşturma dosyası esas alınarak düzenlendiği, 25/10/2024 tarihli bilirkişi raporunun dosyadaki belgeler, tanık beyanları, emsal raporlar değerlendirilerek düzenlendiği, bu sebeple ikinci raporun denetime elverişli olması sebebiyle hükme esas alınmasının mümkün olduğu anlaşıldığından ispatlanamayan davanın reddine ..." karar verilerek davacının sözleşme hükümlerine uygun şekilde edimini yerine getirdiği hükme bağlanmıştır.

Söz konusu karara yönelik davacı idarece yapılan istinaf başvurusu üzerine dosya 13/06/2025 tarihinde ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesine gönderilmiş olup istinaf dosyası işbu karar tarihi itibarıyla derdesttir.

Bu çerçevede, ... Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davacının sözleşmeye aykırı hareket etmediği, dolayısıyla davalının sözleşmeyi haksız nedenle feshettiği hukuken ortaya koyulmuş olduğundan söz konusu haksız feshe dayanılarak tesis edilen dava konusu yasaklama işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.