Danıştay 13. Daire E.2023/1479 K.2024/705

Dava konusu istem: Davacı şirketin, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin (Tebliğ No:...) Tebliğ'in işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4. maddesinin birinci fıkrasına aykırı olarak müşterilerinden hurda altın aldığı ve bunları rafineri şirketleri aracılığı ile eritmek suretiyle faaliyet konusu dışında işlemde bulunduğundan bahisle aynı Tebliğ'in 29. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca faaliyet izninin iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü işlemiyle bildirilen ... tarih ve E... sayılı Bakanlık Oluru'nun iptali ile anılan işlem nedeniyle uğranıldığı iddia edilen 120.000,00-TL maddi zararın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, davalı idarece, dava konusu işlemin ... sayılı Tebliğ'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından üretilen basılı altınlar (milli ziynet ve meskük ve benzeri) ile bir kilogramdan küçük bar veya külçe şeklindeki standart işlenmemiş altınların alım satımını yapmak" faaliyetinin B grubu yetkili müesseselerin yürütebileceği faaliyetler arasında sayıldığı,

standart işlenmemiş altın deyiminden en az 995/1000 saflıkta, nitelikleri Bakanlıkça belirlenen barlar veya külçeler hâlindeki altının anlaşılacağı, 0,995 saflıktaki altının da 24 ayar altını ifade ettiği, dolayısıyla B grubu yetkili müesseselerin yalnızca 24 ayar altın alım satımı yapabileceği, ancak davacı şirket tarafından 22 ayar altın alımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle tesis edildiği anlaşılmakta ise de, dava konusu işleme dayanak teşkil eden inceleme raporunun 09/06/2021 tarihinde düzenlendiği,

12/07/2021 tarihinde dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra 12/10/2021 tarih ve 31626 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik ile... sayılı Tebliğ'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin, "Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından üretilen ziynet, sikke ve benzeri basılı altınların alım satımını yapmak" olarak yeniden düzenlendiği, dolayısıyla artık mevzuatta B grubu müesseselerin yalnızca 24 ayar altın alım satımı yapabileceğine yönelik herhangi bir kısıtlama bulunmadığı;

Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar işlem tarihindeki mevzuat hükümleri uyarınca B grubu yetkili müesseselerin 22 ayar altın alım satımı yapamayacağı açık ise de, işlem tarihinden sonra yürürlüğe giren mevzuat değişikliği ile bu yasaklamanın kaldırıldığı ve B grubu yetkili müesseselerin de 22 ayar altın alım satımı yapabilmesine izin verildiği, dolayısıyla söz konusu fiilin yasaklı ve ceza gerektiren faaliyetler arasından çıkarılarak davacı lehine düzenleme yapıldığının anlaşıldığı;

Bu itibarla, Mahkemelerince yargılama faaliyeti devam etmekte iken, davacının faaliyet izni ve faaliyet izin belgesinin iptal edilmesine sebep olan "standart işlenmemiş altın alım satımı yapmak" fiili, 12/10/2021 tarih ve 31626 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tebliğ değişikliğiyle yasaklı ve ceza gerektiren faaliyetler arasından çıkarıldığından, lehe hükmün uygulanması ilkesi gereğince dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;

Davacının dava konusu işlem nedeniyle oluşan zararlarına karşılık olarak 120.000,00-TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden yapılan inceleme neticesinde, dava konusu işlem nedeniyle oluştuğu iddia edilen maddi zararın tazmini isteminin kabulüne hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, davacının maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce; her ne kadar davacı şirket tarafından ... sayılı Tebliğ'in "Faaliyet konusu" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, 12/10/2021 tarihli Tebliğ değişikliği sonra da (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen faaliyet konusuna aykırı hareket edildiği sabit ise de, yargılama faaliyeti devam etmek iken 12/10/2021 tarihli Tebliğ değişikliği sonrası ...sayılı Tebliğ'in 29. maddesinin beşinci fıkrasında, "(...) İkinci kez aynı fıkraya aykırılığın tespiti hâlinde yetkili müessesenin faaliyet izni iptal edilir." kuralına yer verildiği;

bu itibarla, bu kuralın davacı lehine getirilen bir düzenleme olması nedeniyle davacı hakkında uygulanmasının zorunlu olduğu ve davacı hakkında aynı ihlâlin ikinci kez yapıldığına dair bir tespit de bulunmadığı dikkate alındığında, davacının yetkili müessese faaliyet izninin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılarak davalı idarenin istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından,... sayılı Tebliğ'in gerek fiil tarihinde gerekse hâlihazırda yürürlükte bulunan 4. maddesinde, B grubu yetkili müesseselerce Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından üretilen altınların alım satımının yapılacağının düzenlendiği, B grubu yetkili müesseselerin faaliyet konuları arasında hurda altın alım satımı bulunmadığı hâlde davacı tarafından hurda altın alımı yapıldığının tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği, hurda altının, standart dışı işlenmemiş altın olduğu, uyuşmazlık konusu olayda, idarî yaptırım kararı derhâl uygulandığı için lehe kanun ilkesinin uygulanmasının mümkün olmadığı, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmadığı ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usûl ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usûl ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.