Danıştay 13. Daire E.2023/1535 K.2025/573

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) pay piyasasında 11/09/2020-20/10/2020 döneminde VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentlerinde yer alan eylemlerin gerçekleştirildiğinin tespit edildiğinden bahisle 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi uyarınca 46.958,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; inceleme dönemi başında hesabında 931.585 adet ... payı bulunan grubun, 11/09/2020-20/10/2020 döneminde payda toplam 985.706 adet alım (%37,9) ve 771.554 adet satım (%29,7) işlemi gerçekleştirdiği ve dönem sonu itibarıyla hesabında 1.145.737 adet ... payı bulunduğu, grubun dönem sonu stok miktarının 03/11/2020 tarihinde 1.089.338 adet, 27/11/2020 tarihinde ise 731.234 adet olduğu,

grubun inceleme döneminde gerçekleştirdiği toplam alım ve satım işlemlerinin tüm dönem itibarıyla payda gerçekleşen işlemler içindeki payı dönem içinde bazı tarihlerde çok daha yüksek rakamlara ulaştığı, 23/09/2020 ve 28/09/2020 tarihlerinde grubun alım işlemlerindeki payı sırasıyla %90'a ve %82,2'ye, 28/09/2020 ve 24/09/2020 tarihlerinde satım işlemlerindeki payı ise sırasıyla %88,2'ye ve %82,1'e ulaştığı, grubun tüm dönemde hem alıcı hem de satıcı tarafta yer aldığı karşılıklı/kendinden kendine işlemlerin miktarının ise toplam işlem miktarının %11,9'unu, grubun alım işlemlerinin ise yaklaşık %31,5'ini oluşturduğu,

grubun bu nitelikteki işlemlerinin toplam işlem miktarı içindeki payı 28/09/2020 tarihinde %74,3, 24/09/2020 tarihinde %54,3 ve 20/10/2020 tarihinde %30,9 olduğu, inceleme dönemi içinde, 18/09/2020-02/10/2020 tarihleri arasında uygulanan VBTS kapsamında payın tek fiyat yöntemiyle işlem gördüğü;

Grubun inceleme döneminde ... payındaki alım ve satım emri miktarı ve sayısı incelendiğinde, inceleme döneminde payda iletilen toplam 3.310.310 adet alım emrinin 1.267.089 (%38,2) adedinin, 3.610.003 adet satım emrinin ise 784.003 (%21,7) adedinin gruba ait olduğu, grubun inceleme döneminde 214.152 adet net alıcı olmasına rağmen piyasası sığ olan payda net alım miktarının yaklaşık 6 katı ve alım miktarının yaklaşık 1,3 katı kadar alım emri iletmiş olduğu (sığ olan payın piyasasına grup hesaplarına iletilen alım emirlerinin %77,8'inin, satım emirlerinin %98,4'ünün işleme dönüştüğü);

grubun inceleme döneminde (17 iş günü sürekli müzayede seansı ve 11 iş günü tek fiyat yöntemi ile fiyatın belirlendiği toplam 28 iş günü) sürekli müzayede seansında fiyat artırıcı aktif nitelikteki 494 sözleşmenin 105'inde (%21,3'u) alıcı tarafta ver aldığı, bu oranın inceleme dönemindeki bazı tarihlerde daha yüksek rakamlara ulaştığı, 15/09/2020 tarihinde %44,4 (20 sözleşme), 12/10/2020 ve 15/10/2020 tarihlerinde (10'ar sözleşme) %43,5 olarak gerçekleştiği, ayrıca inceleme döneminde fiyat artırıcı aktif alım işlemlerinin toplam miktarının %30,5'inin (89.430 adet) grup hesabına gerçekleştirildiği,

bu oranın inceleme dönemindeki bazı tarihlerde daha yüksek rakamlara ulaştığı, ilgili oranın 15/10/2020 tarihinde %99,3 (4.670 adet), 20/10/2020 tarihinde %97,5 (2.789 adet) ve 12/10/2020 tarihinde %87,9 (19.470 adet) olduğu; grubun örnek olarak seçilen ve fiyatın sürekli müzayede seansı ile belirlendiği 15/09/2020, 16/09/2020 ve 20/10/2020 tarihlerindeki işlemleri ayrıntılı incelenip işlem sistematiği açısından bir değerlendirme yapıldığında, paydaki fiyat kademelerine yüksek miktarlı emirler ileterek payın piyasasında yapay genişlik yaratarak hakimiyet kurduğu, bekleyen en iyi fiyatlı satım emirlerini aktif alım emirleri ile karşıladığı,

bu işlemleri yaparken karşılıklı/kendinden kendine işlemler yaptığı, payın piyasasında kurduğu hakimiyet neticesinde fiyatı defalarca tavan fiyat seviyesine kadar yükselttiği, bu işlemlerin etkisiyle diğer yatırımcıların da en iyi satım emirlerinin fiyatından alım emirleri ileterek işlem gerçekleştirdiği, bu işlem tarzını sürekli tekrarlamak suretiyle sistemde bekleyen alım ve satım emri fiyatlarını kademe kademe yükselttiği ve payın piyasasında yüksek bir talep olduğu izlenimi yarattığı; ... payının 18/09/2020-02/10/2020 tarihleri arasında tek fiyat yöntemiyle işlem gördüğü,

grubun örnek olarak seçilen ve payın fiyatının tek fiyat yöntemi ile belirlendiği 24/09/2020 tarihindeki işlemleri ayrıntılı incelenip işlem sistematiği açısından bir değerlendirme yapıldığında, tek fiyat yöntemiyle işlem gören payın eşleşme fiyatlarının belirlenmesi öncesinde grubun sisteme ilettiği yüksek miktarlı alım ve satım emirleriyle fiyatın belirlenmesinde ve bu fiyattan yüksek miktarlı işlemlerin (büyük kısmı karşılıklı/kendinden kendine olan) gerçekleşmesinde etkili olduğu,

ayrıca inceleme döneminde gerek sürekli müzayede işlem yöntemi gerekse tek fiyat yöntemiyle fiyatın belirlendiği tarihlerde payın açılış ve kapanış seanslarında fiyatın oluşumunu etkileyecek şekilde grup hesaplarına yüksek miktarlı emirler iletildiği ve oluşan bu fiyatlardan yüksek miktarlı işlemler gerçekleştirildiği hususlarının tespit edildiği;

Öte yandan, davacının, inceleme döneminde ... payında en fazla işlem yapan beşinci (alımların %4,1'i ve satımların %4,4'ü) ve %6,1'lik oran ile payda en fazla fiyat artırıcı aktif alım işlemi yapan üçüncü yatırımcı olduğu, C.G. ile arasında para transferi olduğu, K.D. ve M.Ç. ile birlikte Razgrad/Bulgaristan doğumlu olduğu, B.A. ile aynı il, ilçe ve mahallede ancak farklı bir caddede ikamet ettiğinin tespit edildiği;

Bu çerçevede, inceleme döneminde ... pay piyasasındaki işlemlerde davacının grupla birlikte hareket ettiği, grubun 11/09/2020-20/10/2020 döneminde ... pay piyasasında gerçekleştirdiği işlemler sonucunda inceleme döneminde ... payının fiyatında olağan dışı fiyat ve miktar hareketleri meydana geldiği,

grubun fiyat artırıcı ve fiyat belirleyici işlemleri ve yapay genişlik yaratan pasif alım emirleri sonucunda payın piyasasında yüksek bir talep olduğu izlenimi yaratıldığı ve bu sayede diğer yatırımcıların piyasaya alıcı olarak gelmesi üzerine bu yatırımcılara satış yapılarak menfaat elde edildiği ve grubun işlemlerinin piyasa bozucu nitelikte olduğu dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı, davacının 6362 sayılı Kanun’un 104. maddesi uyarınca 46.958,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından, hakkında daha önce aynı eylemler nedeniyle 6 aylık geçici işlem yapma yasağı tedbiri uygulandığı ve aynı eylemlerden dolayı iki defa yaptırım uygulanamayacağı iddia edilmiş ise de, işlem yasağının mahiyetinin makul şüphe dolayısıyla pay piyasasında piyasa dolandırıcılığını engellemek için önleyici bir tedbir olduğu ve bu kapsamda ceza olarak nitelendirilemeyeceği, yapılan incelemede piyasa dolandırıcılığı suçunun unsurlarının oluşmadığının anlaşılması üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, davacının bu iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, aynı fiil nedeniyle daha önce de idari yaptırım kararı verildiği, para transferlerinin inceleme döneminden önce gerçekleştiği, bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.