Danıştay 13. Daire E.2023/1728 K.2023/2808

Dava konusu istem: "Sivas İli, Şarkışla İlçesine Bağlı …, …, … Köyleri İsale Hattı Yapım İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirket tarafından taahhüdü altında bulunan işe ilişkin eksiklikleri gidermediğinden bahisle, sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedilerek, 1 (bir) yıl süreyle ihalelerden yasaklanacağına dair Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davaya konu edilen, Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararının idarî davaya konu olabilecek işlem niteliğini taşıyıp taşımadığının tespiti için icraî nitelikte bir işlem olup olmadığının belirlenmesi zorunluluğu ortaya çıktığından, Mahkemenin 02/11/2022 tarihli ara kararı ile davalı idareden,

"Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı uyarınca davacı şirketin ihalelerden 1 yıl süreyle yasaklanması için Valilik makamına yazı yazılıp yazılmadığı ve yazılmış ise davacı şirketin ihalelerden yasaklanması yönünde herhangi bir karar verilip verilmediği";

dava dışı Sivas Valiliği'nden, "Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı uyarınca davacı şirketin ihalelerden 1 yıl süreyle yasaklanması yönünde işlem tesis edilmek üzere Şarkışla Kaymakamlığınca Sivas Valiliğine herhangi bir bildirimde bulunulup bulunulmadığı ve bulunulmuş ise davacı şirketin ihalelerden yasaklanması yönünde herhangi bir karar verilip verilmediği"nin sorulduğu; ara kararı gereğince gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Şarkışla Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile,

davacı şirket hakkında alınan birlik encümen kararının ve eklerinin gereği için Sivas Valiliği'ne gönderildiği, Kaymakamlıkça gönderilen dosyanın da, Sivas Valiliği'nin … tarih ve … sayılı yazısı ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gereğince, davacı şirketin tüm kamu kuruluşlarının ihalelerinden yasaklanması için İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü'ne gönderildiği, ancak davacı şirketin ihalelerden yasaklanmasına yönelik olarak henüz bir karar verilmediğinin anlaşıldığı,

bu durumda, dava konusu işlemin, davacının hukukî durumunda tek başına değişikliğe sebep olacak bir işlem olmayıp, davacı şirketin ihalelerden yasaklanmasına ilişkin sürecin başlatılmasına yönelik bir hazırlık işlemi olduğu, kaldı ki, mevzuat gereğince, Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin ihaleden yasaklama kararı alabilecek bir merci olmadığı ve yetkili makamlarca henüz davacı şirketin ihalelerden yasaklanmasına yönelik herhangi bir işlemin de tesis edilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin idarî davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1/(b) bendi uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, mahkemece şirketlerinin ihalelerden yasaklanmasına yönelik herhangi bir işlem tesis edilmediği gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine dair karar verildiği, ancak şirketlerinin hâlen ihalelerden yasaklı olduğu, 24/08/2022 tarih ve 31933 sayılı Resmî Gazete ilanı başta olmak üzere davaya konu idarî işleme ilişkin tüm bilgilerin mevcut olduğu, dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde dava konusu idarî işlemin yasaklama kararına ilişkin olduğunun açık olduğu ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği'nce 28/09/2021 tarihinde gerçekleştirilen "Sivas İli, Şarkışla İlçesine Bağlı …, …, … Köyleri İsale Hattı Yapım İşi" ihalesi üzerinde kalan davacı şirketin 06/10/2021 tarihinde imzalanan sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle, Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nce "firmanın sözleşmesinin feshedilerek 1 (bir) yıl süreyle ihaleden yasaklanmasına, teminatının gelir kaydedilmesine, yasaklama için Valilik Makamına yazı yazılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı kararın alınarak davacıya bildirilmesi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar" olarak tanımlanmış; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde, dava dilekçelerinin, idarî davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarî işlemler; idarî makamların kamu gücü ve kudreti kullanarak idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır. Bir idarî işlemin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olması gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler, idarelerin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, ayrıca başka bir işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan doğruya çeşitli hukukî sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösteren işlemlerdir.

Dosyanın incelenmesinden, Mahkeme'nin 02/11/2022 tarihli ilk incelemeye esas ara kararı ile davalı idareden, "Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı uyarınca davacı şirketin ihalelerden 1 yıl süreyle yasaklanması için valilik makamına yazı yazılıp yazılmadığı ve yazılmış ise davacı şirketin ihalelerden yasaklanması yönünde herhangi bir karar verilip verilmediği"nin;

dava dışı Sivas Valiliği'nden ise, "Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı uyarınca davacı şirketin ihalelerden 1 yıl süreyle yasaklanması yönünde işlem tesis edilmek üzere Şarkışla Kaymakamlığınca Sivas Valiliğine herhangi bir bildirimde bulunulup bulunulmadığı ve bulunulmuş ise davacı şirketin ihalelerden yasaklanması yönünde herhangi bir karar verilip verilmediği"nin sorulmasına istinaden verilen cevabi yazılar kapsamında davalı idarece davacı şirketin 1 (bir) yıl süre ile tüm ihalelerden yasaklanmasına ilişkin 24/08/2022 tarih ve 31933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "İhalelere

Katılmaktan Yasaklama Kararı"nın gönderildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, dava konusu olarak gösterilen Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni'nin … tarih ve … sayılı işleminin davacıya tebliği üzerine davacı tarafından 09/09/2022 tarihinde "Şarkışla Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Encümeni tarafından … tarih ve … sayılı oturumda verilen … sayılı ve sözleşme feshi konulu idarî işlem neticesinde firmanın ihalelerden yasaklanmasına ilişkin yapılan idarî işlemin iptali" istemiyle işbu davanın açıldığı, davacı hakkındaki yasaklama kararının 24/08/2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı,

yani davanın açıldığı tarih itibarıyla davacı hakkındaki yasaklama kararının hukuken var olduğu, davanın özünün yasaklama işleminin iptali istemi olduğu, kaldı ki Mahkemece yapılan ilk incelemeye esas ara kararı neticesinde yasaklama kararının mevcudiyetinden de haberdar olunduğu, dolayısıyla davacının dava açma iradesinin hukukî durumunda etki ve sonuç doğuran yasaklama işleminin iptali olduğu konusunda bir tereddüt olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava ile iptali istenen yasaklama işleminin idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davanın incelenmeksizin reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.