Danıştay 13. Daire E.2023/2198 K.2023/5297

Dava konusu istem: Finike Belediye Başkanlığı'nca 18/04/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık arttırma usulü ile gerçekleştirilen "Finike Yat Limanı'nın (Finike Marina) İşletme Hakkının 20 ay Süreyle Kiraya Verilmesi İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; İhale Şartnamesi'nin 6. maddesinde ihaleye en az 10 yıllık süre ile marina işletmeciliği yapan ve bunu resmî olarak belgelendirebilecek tüzel kişilerin katılabileceğinin belirtildiği, davacının ise tüzel kişi olmadığı gibi sırf faaliyet alanının denizcilik olduğundan bahisle menfaatinin ihlâl edildiğinden bahsedilemeyeceği, dolayısıyla davacının güncel, kişisel ve meşru bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, denizcilik alanında faaliyette bulunan aynı zamanda yat işletmeciliği de yapan bir müteşebbis olduğu, kendi adına ve yeni kurduğu şirketi ile dava konusu ihaleye iştirak etmek istemesine rağmen şartnamede düzenlenen hususlardan dolayı ihaleye giremediği, şartnamede sadece on yıllık marina işletme tecrübesi bulunan tüzel kişilerin katılabileceğinin öngörülmesinin rekabet yasağına aykırı olduğu, anılan şartname kapsamında belirlenen şartları karşılayacak tek firma olduğu, ihalede belirlenen rayiç bedelin ekonomik veriler ve yat limanının kapasitesi göz önüne alındığında çok düşük kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu ihalenin özel mahiyete sahip, tecrübe ve sistematik organizasyon gerektiren bir iş olması nedeniyle ancak tüzel kişilere gördürülebileceği, gerçek kişinin bu alt yapıyı oluşturması ve hizmet sunabilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, on yıllık tecrübe şartının dayanağının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18. maddesinin (e) fıkrası ile 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesi hükümleri olduğu, ihalenin muhammen bedeli belirlenirken son yıl kira bedeli baz alınarak hesaplama yapıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla, Finike Yat Limanı'nın (Finike Marina) işletme hakkının 18/04/2023 tarihinde 20 ay süreyle kiralama ihalesine çıkartılmasına karar verilmiş, 18/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 25 yıldır marinanın işletmecisi konumunda bulunan firma tek istekli olarak katılmış ve ihale dava dışı şirket üzerinde kalmıştır. Bunun üzerine davacı tarafından ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlâl edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3/c bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/b bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İhaleye katılabilme şartları" başlıklı 5. maddesinde, bu Kanuna göre yapılacak ihalelere katılabilmek için kanuni ikametgah sahibi olmanın, gerekli nitelik ve yeterliği haiz bulunmanın, istenilen teminat ve belgeleri vermenin zorunlu olduğu; "Şartnameler" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, bu şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka isteklilerde aranılan şartlar ve belgelerin gösterilmesinin zorunlu olduğu; "İsteklilerde aranacak nitelikler ve istenecek belgeler" başlıklı 16. maddesinde ise, isteklilerin şartnamelerde yazılı belgeleri eksiksiz vereceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Yargı kararlarında ve doktrinde "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idarî işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idarî işlem ile dava açan kişi arasında meşrû, güncel ve ciddî bir alâka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmektedir. İptal davalarında davacı olabilmek için subjektif bir hakkın ihlâl edilmesi şartı aranmamakta, menfaat ihlâli yeterli sayılmaktadır.

İptal davasının gerek anılan maddede gerek içtihat ve doktrinde belirtilen hukukî nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idarî işlemlerin, bu idarî işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat alâkası kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

İhaleye ait Kiralama Şartnamesi'nin 6. maddesinde, en az 10 (on) yıllık süre ile marina işletmeciliği yapan ve bunu resmî olarak belgelendirebilecek tüzel kişilerin ihaleye katılabileceği belirtilmiş; 7.a. maddesinde, ihale kapsamında sunulması istenilen belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler sayılmış, söz konusu maddede isteklinin en az 10 yıl süre ile marina işletmeciliği yaptığına dair resmî kurumlardan onaylı belge almasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Davacı tarafından temyiz dilekçesinde, denizcilik alanında faaliyette bulunduğu ve yat işletmeciliği yaptığı ileri sürüldüğünden, anılan iddiaları açıklığa kavuşturmak amacıyla Dairemizin 09/10/2023 tarihli ara kararı ile davacıdan, "dava konusu ihale ile arasındaki menfaat ilişkisi konusunda açıklama yapılması ve ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğini tevsik edecek bilgi ve belge" istenilmiş olmasına rağmen kendisine verilen süre içerisinde ara kararımızda belirtilen hususlara ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı görülmüştür.

Bu itibarla, davacının ihale konusu alanda faaliyet gösterdiği iddiasını doğrulayacak herhangi bir belgenin dosyaya ibraz edilmediği, bir başka ifade ile bu iddialara dayalı olarak ihale işleminin iptalini istemenin davacının faaliyet sahası ile ilgili olduğunun ve menfaatini ne şekilde etkilediğinin ortaya konulamadığı dikkate alındığında, davacının bakılan davayı açmakta menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, dava konusu marinanın ihaleye çıkartılmasına ilişkin olarak alınan dava konusu işlemin dayanağı encümen kararına karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:.. , K:... sayılı kararıyla esastan reddediliği, anılan kararın ise temyiz incelemesi neticesinde Dairemizin 06/12/2023 tarih ve E:2023/3172, K:2023/5296 sayılı kararıyla davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle onandığı görülmüştür.

Bu itibarla davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.