Danıştay 13. Daire E.2023/3099 K.2024/5280

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 25/03/2011 tarihine kadar asgari ödenmiş sermaye şartı yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle hakkında 61.638,00-TL idari para cezası uygulanmasına ve işleme lisansının iptal edilmesine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı işleme lisansı sahibi davacı şirketin, Petrol Piyasası Yönetmeliği ile getirilen asgari ödenmiş sermaye yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespiti üzerine Kurul'un ... tarih ve ... sayılı kararıyla, aykırılığın on beş gün içerisinde giderilmesi, aksi halde piyasa faaliyetinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağı yönünde ihbar edilmesine karar verildiği, davacı şirkete adresinde tebliğ edilemeyen söz konusu Kurul kararının 04/11/2011 tarihli Resmi Gazete vasıtasıyla ilanen tebliğ edildiği,

davacı tarafından yazılı savunma yapılmadığı, davaya konu ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla da davacı şirket hakkında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 61.638.00-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına ve aynı Kanun'un 20. maddesi gereğince işleme lisansının iptal edilmesine karar verildiği, anılan Kurul kararının, davalı idarenin 01/06/2022 tarihli yazısıyla davacıya tebliğ edildiği,

Uyuşmazlıkta, mevzuatta yapılan değişiklikler neticesinde Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendine göre işleme lisansı için başvuru sahibi tüzel kişinin asgari ödenmiş sermayesinin 500.000,00-TL olması gerektiği, Yönetmeliğin 'Uyum Yükümlülüğü' başlıklı Geçici 9. maddesinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte işleme lisansı sahibi olan kişilerin asgari ödenmiş sermayelerinin yönetmelikte yer alan tutarın altında olması halinde durumlarını 25/03/2011 tarihine kadar bu Yönetmeliğin 7. maddesine uygun hale getirmeleri gerektiğinin belirtildiği,

Davacı şirketin lisans aldığı tarih itibarıyla mevzuatta asgari ödenmiş sermaye şartına ilişkin düzenleme bulunmamakla birlikte, anılan Yönetmelik'in geçici maddesiyle tüm lisans sahiplerinin durumlarını mevzuata uygun hale getirmeleri için 25/03/2011 tarihine kadar süre tanındığı, belirtilen süre içerisinde durumlarını mevzuata uygun hale getirmeyen lisans sahiplerinin faaliyetlerine son verilmesi hususunda idarenin yetkisinin bulunduğu, nitekim, davalı idarece davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptaline karar verildiği,

bahse konu şartı yerine getirmeyen lisans sahiplerine başkaca bir yaptırım uygulanabileceğine ilişkin yasal bir düzenlemenin bulunmadığı, serbest piyasa şartlarına göre faaliyet yürüten lisans sahiplerinin, asgari ödenmiş sermayelerini artırmaları hususunda idarece zorlanamayacakları, belirtilen şartı yerine getiremeyen lisans sahiplerinin, piyasa faaliyetlerine son verme yönünde tercihte bulunmalarına da bir engel bulunmadığı,

bu durumda, davacı şirketin usulüne uygun şekilde edindiği lisans belgesine istinaden faaliyet yürüttüğü, mevzuatta sonradan yapılan değişiklikle asgari ödenmiş sermaye şartı getirildiği göz önüne alındığında, bu yükümlülüğü yerine getirmeyen davacının işleme lisansının iptalinde hukuka aykırılık, idari para cezasında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davacının işleme lisansının iptaline ilişkin dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak bu kısım yönünden davanın reddine, idari para cezası ise hukuka aykırı bulunduğundan iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince;

Dava konusu işlemin işleme lisansının iptaline ilişkin kısmı yönünden;

5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca "lisans iptali"ne yönelik işlem tesis edilebilmesi için ön araştırma ve soruşturma yapılmasının zorunlu olduğu,

Bu durumda, lisans sahibi davacı şirket hakkında yerine getirmediği yükümlülük ile ilgili olarak 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi gereğince ön araştırma ve soruşturma yapılmaksızın, ön araştırma ve soruşturma sonucunda edinilecek bilgi ve belgeler değerlendirilmeksizin lisansının iptal edilmesinde hukuka uygunluk, bu kısım yönünden davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı,

Dava konusu işlemin idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden;

5326 sayılı Kanuna göre, kanunda veya idarenin genel ve düzenleyici işlemlerinde tanımlanabilen kabahatin karşılığı olan idari yaptırımın ve miktarının mutlaka ilgili kanununda belirtilmiş olması, ilgilisine de bu kabahatinin karşılığı olan idari yaptırımın uygulanması gerektiği, dolayısıyla, idari yaptırım uygulamaya yetkili idareler tarafından, yaptırım kararı alınmadan önce mevzuata aykırı eylemin ne olduğunun ve kanunun hangi maddesinin ihlal edildiğinin hiçbir tereddüde yer vermeyecek şekilde belirlenmesi ve bundan sonra eylemin karşılığı olan kanunda belirtilen idari yaptırımın uygulanmasına karar verilmesi, başka bir deyişle, eylem ile uygulanan idari yaptırımın örtüşmesi ve ilgilisine kanunda karşılığı olmayan veya eylem ile örtüşmeyen bir idari yaptırımın uygulanmaması gerektiği,

5015 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki düzenlemenin, lisans sahiplerinin genel nitelikli hak, kısıtlama ve yükümlülüklerine ilişkin olduğu, anılan maddenin birinci ve ikinci fıkralarının, lisans sahiplerine, lisans hangi faaliyete (rafinerici, dağıtıcı, işleme, bayilik v.b.) ilişkin olarak verilmişse, sadece buna ilişkin alanda piyasa faaliyetinde bulunabilecekleri ve bu hakkın lisansta kayıtlı hususlar dahilinde kullanılabileceğine ilişkin koşulları düzenlediğinin görüldüğü,

Bu durumda, davacı şirketin, usulüne uygun şekilde edindiği lisans belgesine istinaden faaliyet yürüttüğü, mevzuatta sonradan yapılan değişiklikle asgari ödenmiş sermaye şartı getirildiği, şirketin bu şartı sağlayamamasının 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinde belirtilen "ilgili diğer mevzuat"a aykırılık şeklinde değerlendirilemeyeceği, fiilin, Kanun'un 4. maddesinde tanımlanan fiil ile örtüşmediği, bu bağlamda, "...Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idari para cezası..." verileceği yönündeki, işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddenin üçüncü fıkrasının davacı şirket hakkında uygulanmasına imkan bulunmadığı,

Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının, davacı şirkete, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde belirtilen asgari ödenmiş sermaye şartına ilişkin yükümlüğünü yerine getirmediği ve bu fiilin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlali niteliğinde olduğundan bahisle, anılan Kanun'un 19. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk, dava konusu idari para cezasının iptaline dair Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüyle, İdare Mahkemesi kararının işleme lisansının iptali yönünden davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden de dava konusu Kurul kararının iptaline; İdare Mahkemesi kararının, idari para cezasının iptaline ilişkin kısmına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun ise belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, lisans ile tanınan hakların, 5015 sayılı Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağının belirtildiği, Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 19. maddesinin 3. fıkrasının dar yorumlanmaması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.