Danıştay 13. Daire E.2023/3394 K.2023/5398

Dava konusu istem: Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) tarafından 13/06/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2023/470594 ihale kayıt numaralı “TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü 53 Adet Araç ile 250 Sefer Personel Servisi” ihalesine ilişkin yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; aşırı düşük teklif sorgulamasında teklif bedelini oluşturan akaryakıt, kasko, amortisman, MTV, araç bakım onarım, personel, araç muayene, lastik, koltuk sigortası, zorunlu trafik sigortası ve sözleşme giderlerinin açıklanmasının istendiği, davacı şirketin teklif açıklamasında 235/65 R16 ebatlarındaki lastik giderine ilişkin olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağında, yasal defter tasdik bilgilerine ilişkin 3. maddedeki ilk tabloda envanter defterinin tasdik tarihinin “22.12.201” (Mahkeme kararında sehven "22.12.2001" olarak yazılmıştır) olarak belirtildiği,

anılan maddede yer alan ikinci tabloda envanter defterinin onay tarihinin günümüzden daha sonraki bir tarih olan 23/12/2023 olarak belirtildiği, söz konusu tablolarda ilgili geçici vergi beyanname dönemlerinin 2022/4 olarak belirtilmesine rağmen, fatura bilgileri tablosunda yer verilen ikinci faturanın tarihinin 31/03/2023 olduğu ve söz konusu dönem bilgisi ile uyumsuz olduğu, yine teklif açıklamasındaki 225/75 R17.5 ebatlarındaki lastik giderine ilişkin olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağında, envanter defterinin tasdik tarihinin 17/12/2001 olarak ancak ilgili geçici vergi beyanname döneminin 2022/4 olarak belirtildiği,

dolayısıyla anılan bilgilerin uyumsuz olduğu, söz konusu bilgi ve belge eksikliklerinin doğrudan belgelerin geçerliliğine ilişkin olduğu bu sebeple sonradan tamamlatılabilir nitelikte olmadığı, dolayısıyla davacı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli ve tutarlı olmadığı, tirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında tüm gider kalemlerinin sorgulamaya tabi tutulduğu, oysa önemli olduğunu tespit ettiği gider kalemleri için açıklama istenmesi gerektiği, sunulan form içerisinde gerekli tüm bilgilerin, defter bilgilerinin, mükellef ve meslek mensubu bilgilerinin eksiksiz bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklamasının amacına uygun gerekli içeriğe yer verildiği, açıklama eki tutanaklarda fatura bilgileri tablosuna yer verildiği, faturalardan dönemin hangi dönem olduğunun açık olduğu, diğer tespitlerde yer verilen hususların ise bariz bir maddi hata olduğunun açık olduğu, söz konusu eksikliğin giderilmesi mümkün iken teklifin doğrudan değerlendirme dışı bırakıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yapılan tespitlere yer verilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) tarafından 13/06/2023 tarihinde açık ihale usulü ile “TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü 53 Adet Araç ile 250 Sefer Personel Servisi” ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Davacı şirket ile birlikte iki şirketin teklifleri sınır değerin altında olduğundan, ilgililerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, yalnızca davacı tarafından aşırı düşük teklif sorgusuna cevap verilmiştir. İhaleyi yapan idare tarafından davacının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmamıştır.

Bunun üzerine, davacı tarafından, aşırı düşük açıklamaları uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığına yönelik şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kurul'un … tarih ve … sayılı kararı ile itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Söz konusu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54. maddesinin birinci fıkrasında, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.”.

“İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55. maddesinde, “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21. maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hâllerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır.” kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Mahkeme kararının, davacı şirketin "aşırı düşük teklif sorgulamasında tüm gider kalemlerine yönelik açıklama istendiği" iddiası dışındaki iddialara yönelik itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararı yönünden davanın reddine dair kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Mahkeme kararının, anılan iddiaya yönelik olarak itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair kısmına gelince:

İhaleyi gerçekleştiren idarece, davacı şirkete 16/06/2023 tarihinde tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile açıklanma istendiği, davacı şirket tarafında sorgu yazısının tebliğ üzerine 21/06/2023 tarihinde açıklama sunmak için süre uzatımı talebinde bulunulduğu, davacının süre uzatımı talebi kabul edilerek kendisine 23/06/2023 tarihi mesai bitimine kadar süre verildiği, bunun üzerine uzatılan süre içerisinde, 23/06/2023 tarihinde, aşırı düşük teklif açıklamasının istenen tüm gider kalemleri için sunulduğu görülmektedir.

Davacı şirketin açıklamaları uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması üzerine, davacı tarafından ilk kez 07/08/2023 tarihinde yapılan şikâyet başvurusunda, diğer iddialarla birlikte, aşırı düşük teklif sorgulamasında tüm gider kalemlerinin değil idarece teklifte önemli olduğunu tespit ettiği gider kalemleri için sorgulama yapılması gerektiği iddia edilmiş, aynı iddiaya itirazen şikâyet başvurusunda da yer verilmiştir.

Davacının anılan iddiası Kurul tarafından, "ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında, açıklanması istenilen teklif bileşenlerinin açık bir şekilde belirtildiği görülmüştür" gerekçesi ile reddedilmiştir. Oysa, davacının iddiasında yer verilen hukuki sorun, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında bir tereddüt olmasına değil, açıklamanın tüm gider kalemleri için istenmesine yöneliktir. Bu nedenle, Kurul tarafından ortaya konan gerekçe, davacı tarafından ileri sürülen iddiayı tam olarak karşılamamaktadır.

Öte yandan, istekliler tarafından, ihale sürecindeki hukuka aykırı olduğunu düşündükleri diğer işlemlerde olduğu gibi aşırı düşük teklif sorgulama yazısına ilişkin olarak da tebliğinden itibaren süresi içerisinde şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Zira, aşırı düşük teklif sorgulama yazısının itiraz edilmeden kesinleşmesi hâlinde, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi artık kesinleşen bu sorgu yazısına göre gerçekleştirilecektir.

Davacıya 16/06/2023 tarihinde gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında açıklama istenecek gider kalemlerinin; akaryakıt, kasko, amortisman, MTV, araç bakım onarım, personel, araç muayene, lastik, koltuk sigortası, zorunlu trafik sigortası ve sözleşme giderleri şeklinde detaylı bir şekilde listelendiği, açıklama yazısına yönelik iddianın ise ilk kez süresi içinde itiraz edilmediğinden kesinleşmesi sonrasında 07/02/2023 tarihinde ileri sürüldüğü görülmektedir.

Bu durumda, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen süre içerisinde şikâyet yoluna başvurulmayan iddianın esası incelenemeyeceğinden, sonuç olarak itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.